Động thái này diễn ra trong bối cảnh Tehran đồng ý tạm thời mở lại eo biển, vốn thường vận chuyển khoảng 20% sản lượng dầu thế giới, như một phần của lệnh ngừng bắn kéo dài hai tuần giữa Mỹ và Iran.

Theo thông báo của Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) được trích dẫn trên phương tiện truyền thông địa phương, tất cả các tàu dự định đi qua eo biển Hormuz được thông báo rằng, nhằm tuân thủ nguyên tắc an toàn hàng hải và tránh rủi ro va chạm với thủy lôi, họ nên đi theo các lộ trình thay thế qua eo biển Hormuz. Bản thông báo cũng cung cấp hướng dẫn chi tiết về lộ trình ra-vào thay thế trong eo biển.

Tàu hàng chờ ở ngoài khơi Oman để di chuyển qua eo biển Hormuz, sau khi Mỹ - Iran đạt thỏa thuận ngừng bắn 2 tuần.

Trước đó, đêm 7-4 rạng sáng 8-4, Mỹ và Iran đã công bố lệnh ngừng bắn kéo dài hai tuần, trước thềm thời hạn Tổng thống Mỹ Donald Trump đe dọa sẽ phá hủy nước Cộng hòa Hồi giáo nếu Tehran không chấp thuận yêu cầu mở lại eo biển Hormuz. Trước khi thỏa thuận này đạt được, Tehran đã chặn tuyến vận tải chiến lược từ đầu tháng 3, khiến giá năng lượng toàn cầu tăng vọt.

Cùng ngày, Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết ông đang cân nhắc một đề nghị gây tranh cãi sâu rộng, có thể tái định hình toàn bộ hệ thống vận tải hàng hải toàn cầu: cho phép Iran thu phí đối với các tàu thuyền đi qua eo biển Hormuz, với điều kiện Mỹ tham gia vào cơ chế chia sẻ lợi ích.

* Ngày 8-4, Thủ tướng Pakistan Shehbaz Sharif cho biết đã ghi nhận một số vi phạm lệnh ngừng bắn giữa Mỹ và Iran, đồng thời kêu gọi các bên tôn trọng thỏa thuận ngừng bắn.

Phát biểu trên mạng xã hội X, ông Sharif nêu rõ các vi phạm đã xảy ra tại một số khu vực trong vùng xung đột, làm suy giảm tinh thần của tiến trình hòa bình. Nhà lãnh đạo Pakistan kêu gọi tất cả các bên kiềm chế và tuân thủ lệnh ngừng bắn kéo dài 2 tuần như đã nhất trí, nhằm tạo điều kiện để các nỗ lực ngoại giao phát huy vai trò trong việc hướng tới giải pháp hòa bình cho xung đột.

Cùng ngày, Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Recep Tayyip Erdogan đã cảnh báo nguy cơ từ "các hành vi khiêu khích và phá hoại” đối với thỏa thuận ngừng bắn đã được thống nhất giữa Iran và Mỹ. Theo một tuyên bố từ Văn phòng Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ, trong cuộc điện đàm với người đồng cấp Mỹ Donald Trump, ông Erdogan đã hối thúc Washington tiến tới "một thỏa thuận hòa bình lâu dài" với Iran. 

*Ngày 8-4, Đặc phái viên của Tổng Thư ký Liên hợp quốc (LHQ) về xung đột Trung Đông, ông Jean Arnault, đã đến Iran nhằm góp phần thúc đẩy các nỗ lực chấm dứt xung đột.

Theo Phó phát ngôn viên Farhan Haq, ông Arnault đang thăm các quốc gia trong khu vực để thúc đẩy các nỗ lực hướng tới một giải pháp toàn diện và bền vững. Đặc phái viên LHQ hoan nghênh thỏa thuận do Pakistan cùng các đối tác làm trung gian, trong đó có lệnh ngừng bắn tạm thời, qua đó tạo dư địa để các nỗ lực ngoại giao được đẩy mạnh nhằm chấm dứt chiến sự.

Trong khuôn khổ chuyến thăm, ông Arnault làm việc với các bên tại Iran để lắng nghe quan điểm về hướng đi tiếp theo, đồng thời tái khẳng định cam kết của Tổng Thư ký LHQ trong việc hỗ trợ đạt được giải pháp hòa bình. Người phát ngôn LHQ nhấn mạnh Đặc phái viên tin tưởng các nhà lãnh đạo sẽ lựa chọn con đường giải quyết hòa bình và bảo vệ người dân, phù hợp với Hiến chương LHQ và luật nhân đạo quốc tế.

Cùng ngày, Thủ tướng Anh Keir Starmer đã đến Saudi Arabia - điểm dừng chân đầu tiên trong chuyến công du Vùng Vịnh nhằm củng cố lệnh ngừng bắn trong cuộc chiến tại Trung Đông. Theo Văn phòng Thủ tướng Anh, trong chuyến thăm khu vực đầu tiên kể từ khi cuộc chiến giữa Mỹ - Israel và Iran bùng phát, ông Starmer dự kiến sẽ hội kiến nhà lãnh đạo thực tế của Saudi Arabia, Thái tử Mohammed bin Salman.

Trong bối cảnh Mỹ và Iran chuẩn bị bước vào cuộc đàm phán trực tiếp, Ngoại trưởng Oman Sayyid Badr Al Busaidi nhấn mạnh sự cấp bách của việc chuyển hóa lệnh ngừng bắn thành các cuộc đàm phán thực chất, cảnh báo không được chủ quan dù thế giới vừa tránh được một thảm họa. Ông khẳng định Oman sẽ tiếp tục hỗ trợ tiến trình này nhằm mục tiêu tối quan trọng và cấp bách là xây dựng nền an ninh khu vực vững chắc và lâu dài.

Trong khi đó, Tổng thống Ai Cập Abdel Fattah al-Sisi khẳng định ủng hộ hoàn toàn và vô điều kiện đối với các nước thuộc Hội đồng hợp tác vùng Vịnh (GCC) cũng như Jordan và Iraq, nhấn mạnh rằng bất kỳ thỏa thuận nào sắp tới cũng phải tính đến những mối quan ngại an ninh chính đáng của họ trong bối cảnh căng thẳng đang diễn ra. Đối với eo biển Hormuz, Saudi Arabia, Qatar, Kuwait và Oman đều nhấn mạnh tầm quan trọng của việc bảo đảm tự do hàng hải và các tuyến đường biển quốc tế, phù hợp với Công ước Liên hợp quốc về Luật Biển năm 1982, coi đây là yếu tố then chốt để duy trì ổn định khu vực và chuỗi cung ứng toàn cầu. 

*Ngày 8-4, Thủ tướng Lebanon Nawaf Salam thông báo ngày 9-4 sẽ là ngày quốc tang để tưởng niệm các nạn nhân và những người bị thương trong các cuộc tấn công của Israel.

Theo Thủ tướng Salam, tất cả các cơ quan công quyền, tổ chức và chính quyền địa phương sẽ đóng cửa, treo cờ rủ và các chương trình truyền hình, phát thanh sẽ điều chỉnh. Ông cho biết vẫn đang duy trì liên lạc với các lãnh đạo Arab và quan chức quốc tế để tăng cường các nỗ lực chính trị và ngoại giao nhằm chấm dứt các cuộc tấn công của Israel. 

TTXVN