Theo giới phân tích, Houthi từ lâu được coi là “lá bài răn đe mạnh” trong tay Iran. Việc lực lượng này can dự không chỉ mang ý nghĩa quân sự, mà còn phản ánh những tính toán chiến lược rộng hơn của Tehran trong bối cảnh xung đột có nguy cơ leo thang.

Vì sao lại tham chiến vào thời điểm này?

Kể từ khi chiến sự bùng phát, dù tuyên bố “ủng hộ toàn diện” Iran, Houthi vẫn giữ thế “án binh bất động” do cân nhắc lợi ích và chi phí an ninh. Tuy nhiên, ngày 27-3, lực lượng này bất ngờ đưa ra 3 điều kiện can dự chiến sự, bao gồm: Biển Đỏ bị sử dụng để phát động các chiến dịch quân sự chống lại Iran hoặc các quốc gia Hồi giáo khác; sự tham gia của các liên minh quốc tế chống “trục kháng chiến”, hoặc việc leo thang quân sự tiếp tục mở rộng.

Chỉ một ngày sau, Houthi đã tham chiến. Theo các chuyên gia, động thái nhằm:

Thứ nhất, tăng cường răn đe. Bao Chengzhang, chuyên gia Viện Nghiên cứu Trung Đông thuộc Đại học Ngoại ngữ Thượng Hải nhận định, trong bối cảnh Mỹ tăng quân và Israel gia tăng tấn công vào Iran cũng như Hezbollah, việc Tehran kích hoạt “lá bài Houthi” không chỉ giúp giảm áp lực quân sự đối với Iran và “trục kháng chiến”, mà còn phát đi tín hiệu cảnh báo rõ ràng tới Mỹ – Israel không nên leo thang chiến sự.

Thứ hai, cảnh báo các nước vùng Vịnh. Việc Houthi tham chiến được xem như lời nhắc nhở rằng các quốc gia trong khu vực không nên “đứng hẳn về phía Mỹ”, tránh trở thành bên chịu tổn thất trực tiếp.

Thứ ba, tạo thêm đòn bẩy cho đàm phán. Khi các nỗ lực trung gian đang được thúc đẩy, việc mở rộng mặt trận giúp Iran nâng cao vị thế trên bàn thương lượng.

Ngoài ra, bản thân Houthi cũng chịu áp lực an ninh. Thông tin về khả năng Israel mở rộng hợp tác quân sự với Somaliland — khu vực đối diện Yemen — có thể là yếu tố thúc đẩy lực lượng này hành động sớm.

Ngày 9-3, tại Quảng trường Cách mạng ở thủ đô Tehran (Iran), người dân tham gia mít tinh bày tỏ sự trung thành với lãnh tụ tối cao mới của Iran, Mojtaba Khamenei.

Ba kịch bản tấn công của Houthi 

Các nhà phân tích cho rằng việc lực lượng Houthi can dự vào chiến sự có thể trở thành “cơn ác mộng” mới đối với Mỹ và Israel. Houthi có thể hướng tới ba nhóm mục tiêu tấn công, nhằm gia tăng thương vong và chi phí kinh tế cho Mỹ – Israel, làm tiêu hao năng lực phòng không, phòng thủ tên lửa, đồng thời khuếch đại sức ép dư luận quốc tế đối với hai nước này.

Một là, tấn công các mục tiêu trong lãnh thổ Israel. Tên lửa đạn đạo “Palestine-2” của Houthi có tầm bắn hơn 2.000 km, có thể tấn công sâu vào lãnh thổ Israel. Điều này sẽ khiến Israel chịu áp lực từ ba phía: Phía đông từ Iran (tên lửa và UAV), phía bắc từ Hezbollah (tên lửa), và phía nam từ Houthi.

Hai là, tấn công căn cứ quân sự Mỹ tại khu vực Vùng Vịnh. Điều này không chỉ gây tổn thất trực tiếp mà còn có thể làm gia tăng sức ép từ các đồng minh khu vực lên Washington.

Ba là, đe dọa tuyến hàng hải Biển Đỏ. Kiểm soát eo biển Bab el-Mandeb — “yết hầu” nối Biển Đỏ và Vịnh Aden — Houthi có khả năng quấy nhiễu hoặc phong tỏa tuyến vận tải quan trọng, buộc Mỹ phải phân tán lực lượng.

Theo đánh giá của Trung tâm nghiên cứu Stimson Center của Mỹ, các kịch bản như tấn công mục tiêu trong lãnh thổ Israel hoặc gây sức ép lên tuyến hàng hải Biển Đỏ đều có xác suất xảy ra đáng kể.

“Hiệu ứng Houthi” và nguy cơ lan rộng

Sự tham gia của Houthi cho thấy xung đột đang vượt ra ngoài phạm vi ban đầu, có nguy cơ lan rộng từ Vịnh Ba Tư xuống Biển Đỏ và Vịnh Aden. Theo chuyên gia Mohammed Abdel-Wahed, điều này có thể mở ra một mặt trận mới cho “trục kháng chiến”, khiến cục diện thêm phức tạp và khó kiểm soát.

Đáng chú ý, eo biển Bab el-Mandeb không chỉ là tuyến vận tải trọng yếu của thương mại toàn cầu, mà còn là phương án thay thế cho xuất khẩu dầu của Saudi Arabia khi eo biển Hormuz bị gián đoạn. Nếu cả hai “yết hầu” này cùng bị đe dọa, chuỗi cung ứng năng lượng và thương mại quốc tế sẽ chịu cú sốc kép.

Học giả Betül Akkaş (Đại học Ankara) nhận định, việc Houthi tham chiến tương đương với việc mở ra “mặt trận eo biển thứ hai”, qua đó gia tăng áp lực đáng kể đối với chính quyền của Tổng thống Donald Trump.

Tuy nhiên, một số chuyên gia cũng lưu ý rằng mức độ can dự của Houthi vẫn cần theo dõi thêm. Việc tham chiến sâu có thể khiến lực lượng này đối mặt với rủi ro quân sự lớn hơn, đồng thời ảnh hưởng đến vị thế chính trị của họ tại Yemen.

Ông Bao Chengzhang nhận định, việc Houthi tham chiến có thể trở thành bước ngoặt chiến lược, mở rộng phạm vi xung đột và gia tăng sức ép lên cả bàn đàm phán lẫn cục diện kinh tế toàn cầu.