QĐND - Diễn ra trong hai ngày (24 và 25-10) tại Brúc-xen (Bỉ), Hội nghị thượng đỉnh mùa Thu của Liên minh châu Âu (EU) đáng ra phải tập trung bàn thảo về các vấn đề "nóng" của khu vực như kinh tế, di cư. Tuy nhiên, hội nghị lần này lại bị chi phối bởi vụ bê bối tình báo Mỹ nghe lén điện thoại của công dân và các nhà lãnh đạo châu Âu.

Theo AFP, việc tình báo Mỹ mới đây bị phát hiện nghe lén điện thoại di động của Thủ tướng Đức An-giê-la Méc-ken (Angela Merkel) đã tạo nên bầu không khí căng thẳng ngay thềm khai mạc hội nghị. Lãnh đạo nhiều nước châu Âu như Hà Lan, Phần Lan, Thụy Điển, Bỉ, Áo và Đức đều lên tiếng khẳng định việc Mỹ theo dõi liên lạc cá nhân của công dân các nước châu Âu là không thể chấp nhận được. Thủ tướng Bỉ Ê-li-ô Đi Ru-pô (Elio Di Rupo) cho rằng, châu Âu không thể chấp nhận để xảy ra tình trạng bị do thám một cách có hệ thống như hiện nay, đồng thời kêu gọi mỗi quốc gia thành viên cũng như toàn thể châu Âu cần có biện pháp đối phó thích hợp. Trong cuộc họp báo trước hội nghị, Chủ tịch Ủy ban châu Âu (EC) Hô-xê Ma-nu-en Ba-rô-dô (José Manuel Barroso) thông báo chương trình nghị sự của hội nghị sẽ có thêm nhiệm vụ đẩy nhanh việc thông qua luật mới về bảo vệ dữ liệu cá nhân của công dân EU. Ông H.Ma-nu-en Ba-rô-dô cho biết thêm Pháp đã lên tiếng ủng hộ đề xuất và luật này sẽ sớm được thông qua vào cuối năm nay hoặc đầu năm 2014.

Lãnh đạo các nước thành viên EU trao đổi bên lề hội nghị ở Brúc-xen. Ảnh: BBC

Trước khi hội nghị diễn ra, Thủ tướng Đức An-giê-la Méc-ken cũng đã có cuộc gặp song phương với Tổng thống Pháp Phrăng-xoa Ô-lăng-đơ (Francois Hollande) để bàn cách cùng đưa ra những hành động đáp trả đối với Mỹ trên cơ sở ủng hộ của các đối tác trong EU. "Do thám bạn bè là điều không nên làm. Chúng ta cần lòng tin giữa các đối tác và lòng tin đó cần được tái thiết lập", bà An-giê-la Méc-ken nhấn mạnh.

Cũng trong ngày 24-10, tờ Người bảo vệ của Anh đã cho đăng tải thêm một tài liệu mật do cựu nhân viên tình báo Mỹ Ét-uốt Xnâu-đơn (Edward Snowden) cung cấp, trong đó cho thấy Mỹ đã nghe lén các cuộc điện thoại của ít nhất 35 nhà lãnh đạo nước ngoài. Báo này dẫn thông báo nội bộ của Cơ quan An ninh Quốc gia Mỹ (NSA) cho biết, việc theo dõi không được tiến hành riêng rẽ, mà cơ quan này định kỳ theo dõi số điện thoại của các nhà lãnh đạo thế giới. 

Tuy nhiên, nhiều nước, trong đó có Anh và Tây Ban Nha, lại đưa ra quan điểm trái ngược khi cho rằng việc do thám là vấn đề lợi ích quốc gia và đây là chuyện nằm ngoài thẩm quyền giải quyết của EU.

Bất chấp những ý kiến trái chiều, trong ngày 25-10, các nhà lãnh đạo của 28 quốc gia thành viên EU đã nhất trí ra tuyên bố đề cập tới quan hệ giữa khối này với Mỹ. Tuyên bố của hội nghị nêu rõ: "Nguyên thủ và người đứng đầu chính phủ các nước đã thảo luận về những diễn biến gần đây liên quan tới các vấn đề tình báo tiềm tàng, cũng như những quan ngại sâu sắc của các công dân châu Âu về các sự vụ này... Họ nhấn mạnh việc thu thập tình báo là nhân tố quan trọng trong cuộc chiến chống khủng bố. Điều này tác động đến quan hệ trong nội bộ các nước châu Âu cũng như trong quan hệ với Mỹ. Sự thiếu lòng tin có thể gây phương hại sự hợp tác cần thiết trong lĩnh vực thu thập tin tình báo. Nguyên thủ và người đứng đầu chính phủ các nước lưu ý đến ý định của Pháp và Đức muốn tiến hành thảo luận song phương với Mỹ trước cuối năm nay nhằm tìm kiếm sự cảm thông trong quan hệ về lĩnh vực này. Họ nhấn mạnh rằng các nước EU khác sẵn lòng tham gia sáng kiến này. Họ cũng lưu ý Nhóm công tác hiện nay giữa EU và Mỹ làm việc trong lĩnh vực bảo vệ dữ liệu và kêu gọi sự tiến bộ nhanh chóng và mang tính xây dựng trong lĩnh vực đó".

Các nhà phân tích cho rằng, nghi án nghe lén điện thoại của NSA nhằm vào các nhà lãnh đạo châu Âu bị phanh phui đúng vào thời điểm Hội nghị thượng đỉnh EU diễn ra có thể sẽ đe dọa triển vọng của Hiệp định Thương mại tự do (FTA) song phương giữa châu Âu và Mỹ, vốn vẫn đang trong quá trình thảo luận.

ANH VŨ