Học sinh tại Ma-lai-xi-a được học tập về an toàn giao thông ngay từ khi còn rất nhỏ. Ảnh: drivingmotion.com
Một giây điện thoại, một cuộc đời ra đi
Mô tả sự việc, tờ Shanghaiist hôm 17-9 cho hay, sự cố xảy ra tại một bãi đỗ xe ở thành phố Thâm Quyến, tỉnh Quảng Đông, Trung Quốc. Cảnh quay từ camera giám sát cho thấy ba đứa trẻ đang chơi ở bãi đỗ xe thì một chiếc xe màu trắng từ từ tiến tới. Cô gái ngồi sau tay lái dường như không phát hiện ra những đứa trẻ và cuốn chúng vào gầm xe. Chiếc xe chỉ dừng lại khi các nạn nhân đã nằm gọn dưới gầm xe. Ba đứa trẻ được đưa đến bệnh viện và may mắn không nguy hiểm đến tính mạng. Chị Hoàng Tố, một người dân chứng kiến sự việc nói: “Cô gái lái xe là người có lỗi khi chú ý tới chiếc điện thoại còn hơn cả việc lái xe. Rõ ràng ý thức khi lái xe của cô gái rất kém”.
Nói về ý thức khi lái xe và sự an toàn khi tham gia giao thông, Cục Quản lý đường cao tốc và an toàn giao thông quốc gia Mỹ (NHTSA) cho biết, hơn 80% nguyên nhân gây ra tai nạn giao thông là do ý thức con người. NHTSA chỉ rõ, trong 25 nguyên nhân hàng đầu tai nạn giao thông, đứng ở vị trí thứ 2 là thói quen sử dụng điện thoại khi lái xe. NHTSA cho biết, vừa lái xe vừa bấm số điện thoại tăng nguy cơ xảy ra tai nạn 2,8 lần; nhắn tin trên điện thoại khi đang lái xe tăng nguy cơ tai nạn gấp 23,2 lần so với lái xe một cách tập trung chú ý.
Mặc dù đã biết và được cảnh báo như vậy, nhưng điều đáng buồn là mỗi ngày vẫn còn hàng nghìn câu chuyện tương tự xảy ra trên khắp thế giới. Để trả giá cho sự vô ý thức này, hàng nghìn người không về nhà mỗi ngày.
Trong mấy tháng qua, hàng nghìn người do mải chơi Pokemon Go đã chết do tai nạn giao thông hoặc gây tai nạn cho người khác. Tờ The Guardian dẫn ví dụ câu chuyện của B.Lúc (B.Lucke), 19 tuổi, đã lái xe tông thẳng vào trường học của mình tại thành phố Men-bơn (Melbourne, Ô-trây-li-a), sau khi cho xe lao xuyên qua hàng rào, chỉ vì anh này chân thì “đạp ga”, nhưng mắt thì “dán” vào một con Pokemon.
Tương tự câu chuyện trên, giữa tháng 8-2016, tại Nhật Bản, một trong những đất nước được cho là an toàn giao thông cao, một tài xế xe tải do mải chơi Pokemon Go cũng đã tông vào một phụ nữ 29 tuổi khi người này băng qua đường đúng luật. Đài TBS của Nhật Bản cho biết, ngày 25-8, người phụ nữ này đã qua đời tại bệnh viện.
Do tính chất nghiêm trọng của chuỗi các vụ việc, ở Ô-xtrây-li-a, cảnh sát bang Vích-to-ri-a (Victoria) thậm chí đã phải lên tiếng cảnh báo về tình trạng tai nạn giao thông tăng đột biến vì các tài xế quá mải mê “săn” Pokemon mà mất tập trung trong khi lái xe. Tờ News Corp dẫn lời Trung sĩ G.Xi-ben-ga (John Sybenga), cảnh sát tuần tra trên tuyến cao tốc Greensborough, nói: “Các tài xế vừa lái xe vừa dán mắt vào màn hình điện thoại để săn Pokemon. Đó là nguyên nhân dẫn đến nhiều vụ tai nạn giao thông trong thời gian gần đây”.
Sửa lỗi… để cứu thêm những cuộc đời
Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) cho biết, tai nạn giao thông đường bộ mỗi năm làm 1,3 triệu người chết, khoảng 50 triệu người khác bị thương. Cuối năm 2015, WHO cảnh báo, nếu chính phủ các nước không có biện pháp ngăn chặn tình trạng này thì đến năm 2020, tai nạn giao thông sẽ dẫn đến cái chết của khoảng 1,9 triệu người; thế giới phải gánh chịu tổn thất khoảng 500-600 tỷ USD.
Báo cáo của WHO cho thấy, những người đi xe mô tô đặc biệt dễ bị tai nạn, chiếm 23% các ca tử vong giao thông đường bộ. Người đi bộ và người đi xe đạp cũng nằm trong những nhóm ít được bảo vệ nhất, chiếm tương ứng 22% và 4% các trường hợp tử vong. Trong khi đó, thiếu chính sách an toàn dành cho những người tham gia giao thông cũng là nguyên nhân gia tăng tai nạn. Báo cáo cũng nhấn mạnh, 90% số vụ tai nạn giao thông đường bộ xảy ra tại những quốc gia có thu nhập trung bình và thấp, một sự chênh lệch rất lớn so với các nước có thu nhập cao.
Không khó để lý giải điều này. Ở châu Âu, nhìn vào những nước như Thụy Điển; ở châu Á, nhìn vào những nước như Nhật Bản…, chúng ta có thể hiểu được tại sao những đất nước này rất an toàn khi tham gia giao thông. Trước hết là việc thực thi luật pháp hết sức nghiêm minh. Lấy ví dụ về chuyện uống rượu bia, ngày 13-8 vừa qua, nữ Bộ trưởng Giáo dục Thụy Điển A.Ha-di-a-líc (Aida Hadzialic) 29 tuổi đã phải từ chức vì vi phạm nồng độ cồn khi lái xe. Nói về lỗi lầm của mình, bà A.Ha-di-a-líc cho biết, đã uống 2 ly rượu vang, sau đó 4 tiếng mới khởi hành, vì nghĩ rằng cơ thể đã giải rượu sau ngần ấy thời gian. Tuy nhiên, kết quả kiểm tra sau đó cho thấy nồng độ cồn trong máu của bà ở mức 0.2 gram/ lít máu, bị xem là mức vi phạm luật giao thông ở Thụy Điển. Với lỗi này, bà A.Ha-di-a-líc còn đối mặt với mức án 6 tháng tù giam. Còn tại Nhật Bản, người uống rượu bia mà lái xe thì cảnh sát sẽ giam bằng lái vĩnh viễn. Nghĩa là họ sẽ không được phép lái xe nữa. Do đó, người dân ở đây khi đã uống rượu bia thì tuyệt đối không lái xe.
Thêm một nguyên nhân nữa khiến các nước phát triển có ít tai nạn giao thông là bởi ý thức tham gia giao thông của tuyệt đại đa số người dân ở đây rất cao. Lấy ví dụ ở Nhật Bản, hay Xin-ga-po…, các tài xế đều hết sức kiên nhẫn và điềm tĩnh, tuân thủ luật và luôn nhường nhịn nhau, đặc biệt người đi bộ được ưu tiên.
Làm thế nào để giảm thiểu tai nạn giao thông đường bộ? Theo kinh nghiệm từ Hàn Quốc, cần giáo dục những kiến thức về an toàn giao thông cho công dân ngay từ khi còn nhỏ. Điều cốt lõi của toàn bộ chương trình là nhằm giúp các em hiểu được một điều tối quan trọng mỗi khi tham gia giao thông: An toàn là bạn, tai nạn thì đau thương. Toàn bộ các bài học đều hướng đến việc chỉ cho các em cách tham gia giao thông sao cho thật sự an toàn. Kết quả, năm 2015, cả nước Hàn Quốc chỉ có 53 trường hợp trẻ em thiệt mạng vì tai nạn giao thông, giảm 97% so với năm 1990.
Trong khi đó, tại Thụy Điển, ngoài việc giáo dục, còn có hệ thống giao thông hợp lý kết hợp với duy trì nghiêm luật pháp. Theo số liệu thống kê, năm 2012, Thụy Điển chỉ có một trường hợp trẻ em chết vì tai nạn giao thông. Còn trong năm 2013, số người tử vong vì tai nạn giao thông ở Thụy Điển chỉ có 264 trường hợp. Thụy Điển cũng là nước có tỷ lệ người tử vong do tai nạn giao thông ít nhất trên thế giới với 3/100.000 dân mỗi năm, so với 5,5/100.000 toàn liên minh châu Âu và 11,4/100.000 ở Mỹ.
NGUYỄN HÒA