Toà án tối cao Li-bi hồi giữa tuần đã y án tử hình đối với 6 y tá, bác sĩ nước ngoài vì tội cố ý làm lây nhiễm vi-rút HIV cho hàng trăm trẻ em nước này. Tuy nhiên, xem ra vụ án được báo giới đặt tên là “Y tá tử thần”, vốn đã kéo dài suốt 8 năm qua vẫn chưa thể khép ngay lại.

Các bị cáo lãnh án tử hình bao gồm 5 y tá người Bun-ga-ri và một bác sĩ người Pa-le-xtin. Những người này bị bắt từ năm 1999 vì bị buộc tội đã cố ý làm lây nhiễm vi-rút HIV cho trẻ em trong đó 53 em đã chết vì bệnh AIDS. Các bị cáo đã từng bị kết án tử hình trong một phiên toà tại Beng-ha-di hồi tháng 5-2004.

Vụ việc bắt đầu từ tháng 2-1998, khi các tình nguyện viên Bun-ga-ri là y tá đến làm việc tại bệnh viện nhi An Pha-tê ở Beng-ha-di, thành phố lớn thứ hai Li-bi. Đến tháng 8 năm đó, các quan chức y tế đã choáng váng bởi số em bé đang được điều trị tại bệnh viện nói trên khi xét nghiệm HIV có kết quả dương tính. Theo kết quả của cuộc điều tra được tiến hành ngay sau đó, việc các em bé đáng thương bị nhiễm HIV xuất phát từ khoa nơi các y tá Bun-ga-ri làm việc. Lập tức, hơn một chục y tá Bun-ga-ri đã bị bắt. Khi khám xét nơi ở của một trong những người này, nhà chức trách đã thu được lọ thủy tinh đựng máu nhiễm HIV. Báo cáo của cơ quan phản gián Li-bi cho hay, lọ thủy tinh nói trên đã được tìm thấy tại nhà y tá Crít-xti-y-a-na Vun-che-va. C.Vun-che-va khai rằng, cô nhận lượng máu chứa loại vi-rút giết người này từ người bạn trai mang quốc tịch Anh làm việc tại một công ty con của tập đoàn Ha-li-bơ-tơn là KBR. Vun-che-va tự thú đã cùng các đồng nghiệp tiêm số máu này vào các em bé. Trên cơ sở này, cơ quan điều tra đã kết luận các y tá Bun-ga-ri đã phạm tội giết người theo sự chỉ đạo của “CIA và cơ quan tình báo I-xra-en Mossad”.

Bảy người liên quan đến vụ án đã bị đưa ra tòa xét xử. 5 y tá Bun-ga-ri và một bác sĩ Pa-le-xtin bị kết án tử hình với tội danh trực tiếp tiêm máu chứa HIV vào các em bé. Trong khi đó, nhà vật lý Bun-ga-ri Dra-cô Gioóc-di-ép phải lĩnh án 4 năm tù vì không tố giác tội phạm. Ban đầu, những người bị kết án đều thừa nhận tội trạng nhưng sau đó họ lại tuyên bố đã bị ép cung. Luật sư bào chữa của họ nói rằng những trẻ em trên đều đã có HIV trước khi các y, bác sĩ này bắt đầu làm việc tại bệnh viện An Pha-tê. Các chuyên gia quốc tế cũng có ý kiến rằng, số trẻ em nói trên bị lây nhiễm HIV là do tình trạng lạc hậu và thiếu vệ sinh tại bệnh viện, vụ việc đã xảy ra trước khi các nhân viên y tế nói trên đến làm việc tại bệnh viện. Tuy nhiên, tòa án thành phố Beng-ha-đi đã bác bỏ ý kiến này.

Với lý do là có đơn kháng án, ngày 25-12-2005, Tòa án Tối cao Li-bi đã chấp nhận xử lại vụ án. Quyết định của tòa án trên chấp nhận kháng cáo của các bị cáo được cho là kết quả của thỏa thuận giữa Li-bi và Bun-ga-ri về việc thành lập quỹ đền bù cho các trẻ em bị mắc AIDS tại Li-bi. Hiện cụ thể số tiền đền bù là bao nhiêu chưa rõ, nhưng trước đó, Li-bi đã có ý rằng, các y tá Bun-ga-ri sẽ được xem xét ân xá nếu gia đình các em bé bị nhiễm HIV nhận được khoản hỗ trợ chừng vài trăm triệu USD từ Bu-đa-pét. Gia đình các nạn nhân cũng nói rằng, họ sẽ đồng ý thả các y tá và bác sĩ nếu đề nghị bồi thường được thỏa mãn. Theo luật pháp Li-bi, gia đình các nạn nhân có quyền yêu cầu ân xá tội phạm để đổi lấy sự bồi thường. Tuy nhiên, theo nhiều nguồn tin, Bun-ga-ri đã từ chối yêu cầu bồi thường cho mỗi gia đình nạn nhân 10 triệu USD như Li-bi đã thực hiện trong vụ 270 người tử nạn khi chiếc máy bay của hãng hàng không Pan Am bị đánh bom.

Chính phủ Bun-ga-ri đã lên tiếng phản đối bản án của Tòa án tối cao Li-bi và yêu cầu nhà chức trách Li-bi can thiệp. Tổng thống và Thủ tướng Bun-ga-ri đều cho rằng phiên toà này đã được dàn xếp và nhằm mục đích che đậy nguyên nhân chính gây ra dịch HIV/AIDS tại Beng-ha-di. Liên minh châu Âu (EU) đã chỉ trích bản án trên và hy vọng Toà án Tối cao Li-bi có thể xét xử công bằng, hợp tình hợp lý và nhân đạo đối với vụ án này. Thẩm phán Toà án EU Phran-cô Phrát-ti-ni cho biết, ông thực sự bị sốc về bản án trên và cảnh báo rằng bản án này sẽ phương hại đến quan hệ giữa Li-bi và EU. Luật sư của các bị cáo tuyên bố sẽ tiếp tục kháng án.

Khi các tình nguyện viên nước ngoài bị bắt, có luồng dư luận cho rằng đây là một vụ án có tính chất chính trị. Thời điểm đó, quan hệ giữa Li-bi và các nước phương Tây đang rất căng thẳng. Chính vì vậy, giới quan sát cho rằng, trong bối cảnh hiện nay khi Li-bi đang muốn làm tan băng mối quan hệ với các nước phương Tây, các y tá và bác sĩ bị kết án tử hình chưa phải là đã tắt hết hy vọng sống. Chính Bộ trưởng Tư pháp Li-bi A-li An Ha-xna-uy cũng đánh tiếng rằng, giới hữu trách có thể sẽ xem xét lại toàn bộ vụ án.



BẢO TRUNG