Theo tiết lộ với truyền thông của Tổng thư ký cơ quan vũ trụ Trung Quốc Tian Yulong, các đại diện của nước này và cơ quan Vũ trụ châu Âu (ESA) đang thảo luận về khả năng hợp tác xây dựng một nơi ở cho con người trên Mặt Trăng. Trong khi đó, tờ The Independent dẫn lời phát ngôn viên của ESA Pan Vi-xten-đan (Pal Hvistendahl) ngày 26-4 nói rằng: “Người Trung Quốc đã có sẵn chương trình thám hiểm Mặt Trăng đầy tham vọng. Chúng tôi nhận ra rằng, để khám phá vũ trụ cho các mục đích hòa bình, chúng tôi cần hợp tác quốc tế”.
Làng Nguyệt, phác thảo của ESA. Ảnh: ESA
Quay lại Mặt Trăng dường như đang trở thành mối quan tâm của nhiều quốc gia trên thế giới. Theo kết quả khảo sát của
BBC Future, nhiều chuyên gia dự đoán rằng Mặt Trăng sẽ là điểm đến được lựa chọn của nhiều chương trình khám phá trong thập kỷ tới. Năm ngoái, ESA công bố kế hoạch xây dựng một nơi ở trên Mặt Trăng, được gọi là Làng Nguyệt (Moon Village). Làng Nguyệt là một phần trong Dự án không gian thế hệ 4.0 của Tổng Giám đốc ESA G.Uôn-nơ, một kỷ nguyên mới trong lĩnh vực vũ trụ khi thăm dò vũ trụ không còn là độc quyền của chính phủ mà mở cửa cho cả các tổ chức tư nhân.
Dự án Làng Nguyệt được Tổng giám đốc ESA G.Uôn-nơ (Johann-Dietrich Woerner) mô tả là bệ phóng quốc tế tiềm năng cho các sứ mệnh thám hiểm sao Hỏa trong tương lai và là cơ hội để phát triển du lịch vũ trụ hoặc thậm chí là khai thác mỏ trên mặt trăng. Trong một cuộc phỏng vấn video được đăng trên trang web của cơ quan này, Uôn-nơ cho biết, một căn cứ trên Mặt Trăng là bước tiến hợp lý trong công cuộc chinh phục không gian của con người.
Ông Uôn-nơ cho biết, ngôi làng này có thể thay thế Trạm vũ trụ Quốc tế trong tương lai. Trạm ISS đã liên tục phục vụ cho con người từ năm 2000 đến nay. Ban đầu, ISS được dự kiến cho "nghỉ hưu" vào năm 2020 nhưng gần đây kế hoạch này được dời đến năm 2024. ESA cho biết, phải mất thời gian khoảng 20 năm để công nghệ xây dựng ngôi làng trên Mặt Trăng sẵn sàng. Ông Uôn-nơ nói rằng, họ sẽ tận dụng tài nguyên trên Mặt Trăng để xây dựng ngôi làng thay vì mang vật liệu từ Trái Đất. Cấu trúc của tòa nhà sẽ được thực hiện với sự hỗ trợ của kỹ thuật in 3D và rô-bốt.
Sự hiện diện thường trực của con người trên Mặt Trăng có thể bị nguy hiểm do bức xạ vũ trụ, thiên thạch và nhiệt độ khắc nghiệt có thể dao động từ 53 độ F (123 độ C) đến âm 243 F (-153 độ C). Nhưng ông Uôn-nơ cho biết, những rủi ro có thể được giảm bằng cách chọn đúng vị trí trên Mặt Trăng. Ông giải thích: "Nếu chúng ta đi vào vùng tối trên Mặt Trăng thì phải chọn những nơi không có bức xạ… ở cực phía nam. Đó là nơi có bóng tối vĩnh viễn và chúng ta có thể tìm thấy nguồn nước".
Hành trình từ Trái Đất đến Mặt Trăng dài 4 ngày, là khoảng cách lý tưởng để bắt đầu học cách sống ở một thế giới hoàn toàn xa lạ, so với mất 6 tháng để lên sao Hỏa. Ngôi làng trên Mặt Trăng được dự tính trở thành căn cứ đa quốc gia với sự tham gia của nhiều phi hành gia. "Chúng ta cần quan hệ hợp tác quốc tế không giới hạn với bất kỳ quốc gia nào trên thế giới. Trên Trái Đất, chúng ta đã có đủ vấn đề giữa các nước. Môi trường vũ trụ có thể góp phần giải quyết những điều đó và Mặt Trăng là một ý tưởng phù hợp", ông Uôn-nơ nói, nhấn mạnh giải pháp cùng hợp tác trong lĩnh vực không gian để thắt chặt mối quan hệ, thay vì cô lập một quốc gia nào đó. Theo Hiệp ước không gian được ký vào năm 1967 thì không một quốc gia nào có thể tuyên bố quyền sở hữu Mặt Trăng. Cơ quan vũ trụ châu Âu muốn ngôi làng trên Mặt Trăng là tài sản chung của quốc tế và sẽ là cơ sở giúp tất cả các quốc gia hợp tác khai thác không gian.
ESA không phải là cơ quan duy nhất hướng ánh mắt lên Mặt Trăng. Công ty kiến trúc Foster+Partners ở Anh đã thiết kế phiên bản riêng của họ về một nơi ở trên Mặt Trăng với một mái vòm cây xanh được nối liền với nhau có khả năng che chắn dân cư khỏi các bức xạ và những mảnh vỡ từ không gian. Google Lunar XPRIZE cũng đã lập một đội quân của mình để tranh chấp ở Mặt Trăng. Ấn Độ, Nga, Nhật Bản cùng cơ quan hàng không của Trung Quốc cũng đang trong cuộc đua này.
Trung Quốc được cho là đang nuôi tham vọng khám phá mặt còn lại của Mặt Trăng. Bụi Mặt Trăng do những nhà do thám đầu tiên mang về chứa rất nhiều titanium, platinium và các khoáng chất quý giá. Quan trọng hơn, Mặt Trăng còn chứa helium 3, một chất do gió Mặt Trời mang tới. Chúng có thể tạo nên cuộc cách mạng trong sản xuất năng lượng trong tương lai. Helium 3 là đồng vị phi phóng xạ rất hiếm trên Trái Đất, vì bầu khí quyển và từ trường địa cầu ngăn cản chất này từ Mặt Trời đến bề mặt Trái Đất. Các nhà khoa học Trung Quốc nhận định, nguyên liệu quý giá helium 3 trên Mặt Trăng với trữ lượng khổng lồ có thể giải quyết nhu cầu năng lượng của con người trong ít nhất 10.000 năm.
Một số người cho rằng, những quỹ tài chính và nỗ lực dành cho việc thăm dò không gian là một sự lãng phí, đặc biệt khi vẫn còn rất nhiều người chết đói trên Trái Đất. Dù điều đó là sự thật, nhưng các nhà khoa học cho rằng, nếu không xây dựng những nơi sinh sống dự phòng ngoài Trái Đất, thì rất có thể toàn bộ nhân loại (và toàn bộ hành tinh) sẽ bị hủy diệt vào lúc nào đó, dù đó là do một tác động từ bên ngoài như một sao chổi, hay do một cuộc xung đột nội bộ như chiến tranh. Một thuộc địa bên ngoài Trái Đất sẽ đóng vai trò quan trọng cho sự tồn tại của loài người và là một nơi phòng bị cho muôn loài.
Gần 50 năm đã trôi qua từ khi con người đặt chân lên Mặt Trăng lần đầu tiên. Trong vài chục năm qua, con người vẫn chưa trở lại vệ tinh duy nhất của Trái Đất. Rất có thể thế giới sẽ phải chờ tới 20 năm nữa để thấy một công trình trên Mặt Trăng, song giới chuyên môn cho rằng, một cơ sở như thế rất cần thiết và sẽ là "bước tiến vĩ đại tiếp theo của loài người".
NGỌC HÀ