Vẫn chưa có dấu hiệu nào chứng tỏ Nga xuống thang trong việc áp đặt các biện pháp trừng phạt về kinh tế đối với Gru-di-a, quốc gia gần đây luôn tìm cách chọc tức nước Nga, mà cú dàn xếp vụ bắt giữ ầm ĩ "4 gián điệp Nga", nhưng không đưa ra được bằng chứng, cuối tháng 9 vừa qua là một ví dụ. Quyết định trừng phạt Gru-di-a của Nga được áp dụng ngay khi vụ án gián điệp vừa bùng phát chỉ là đòn dằn mặt tiếp theo của Nga đã khiến Gru-di-a điêu đứng về kinh tế. Hiện nay Gru-di-a đang chuẩn bị hồ sơ kiện Nga ra tòa án quốc tế để đòi Nga bồi thường những thiệt hại về kinh tế mà lệnh trừng phạt của Nga gây ra cho nền kinh tế Gru-di-a. Các bộ trưởng Gru-di-a đã được lệnh đánh giá những thiệt hại trong các lĩnh vực kinh tế khác nhau do lệnh trừng phạt đó. Khi có kết quả chung cuối cùng, Tbi-li-xi sẽ khởi kiện ra tòa quốc tế. Ngoài ra Gru-di-a còn dự định kiện Nga ra Tòa án nhân quyền châu Âu vì việc Nga trục xuất công dân Gru-di-a. Trong bối cảnh ấy Nga lại buộc phải đàm phán với Gru-di-a về việc Nga gia nhập Tổ chức thương mại thế giới (WTO). Tự nhiên Gru-di-a đã trở thành một vật cản lớn trên con đường tiến vào cơ cấu thương mại mang tính toàn cầu này. Cho dù chỉ là "một nền kinh tế tí hon", nhưng nếu Gru-di-a nói không thì Nga không thể vào WTO. Vì vậy mà Gru-di-a lại có trong tay con bài để mặc cả trong cuộc chơi với người láng giềng khổng lồ Nga.

Gru-di-a là thành viên tổ chức WTO gồm 149 quốc gia. Quá trình xem xét kết nạp thành viên mới của WTO được thực hiện trên cơ sở đồng thuận và bất kỳ quốc gia thành viên nào cũng có quyền phủ quyết. Trong khi đó, Nga đang thúc đẩy nỗ lực kết thúc các cuộc đàm phán về gia nhập WTO kéo dài cả chục năm qua. Cuộc họp sắp tới của Ban công tác về Nga gia nhập WTO đã bị đình chỉ vô thời hạn. Ngày 12-10, Bộ Ngoại giao Gru-di-a đã gửi thư cho ông Xtê-phan Giô-han-ne-xơn, Chủ tịch Ban công tác này nói rằng, Gru-di-a đã tìm cách thương lượng song phương với Nga để cố gắng giải quyết những căng thẳng về ngoại giao, thương mại, giao thông - vận tải và liên quan đến người Gru-di-a có mặt trên lãnh thổ Nga, nhưng vẫn chưa nhận được "sự phản hồi tích cực" từ phía Nga. Vì vậy phái đoàn Gru-di-a không thể tổ chức bất kỳ cuộc thương lượng nào về việc Nga gia nhập WTO trong tương lai gần.

Đầu năm nay, việc Liên bang Nga đã cấm nhập khẩu các sản phẩm rượu vang, nước khoáng và các loại nông sản khác (với lí do các sản phẩm này có vấn đề về vệ sinh thực phẩm) của Gru-di-a, khiến người sản xuất ở Gru-di-a rơi vào cảnh dở khóc dở cười bởi hàng hoá của họ không xuất được sang Nga thì cũng rất khó bán sang các thị trường khác. Tình hình càng trở nên trầm trọng hơn sau khúc dạo đầu của lệnh trừng phạt kinh tế chỉ mới được áp dụng nhân vụ gián điệp vừa rồi. Mọi kết nối giao thông đường bộ, đường thủy và đường sắt giữa Nga với Gru-di-a đã bị đình chỉ. Kết nối bưu điện giữa hai nước cũng bị cắt. Ngoài ra, Nga còn trục xuất hàng trăm người Gru-di-a kiếm sống bất hợp pháp ở Nga, đóng cửa cả loạt nhà hàng và sòng bạc của họ, đồng thời đe dọa cấm chuyển tiền từ Nga về Gru-di-a.

Số tiền mà người Gru-di-a ở Nga gửi về nước nuôi người thân hằng năm đạt khoảng 1,2 tỷ USD, tương đương 20% GDP của Gru-di-a (GDP năm 2005 là 6 tỷ USD). Năm 2005, theo số liệu của hải quan Nga, rượu vang và nước khoáng chiếm 56,4% lượng hàng hoá xuất khẩu của Gru-di-a vào Nga. Hãy tưởng tượng điều gì xảy ra khi người ta sản xuất ra 100 chai rượu mà chỉ bán được gần 43 chai, còn 57 chai chẳng biết để làm gì. Mặc dù thực phẩm chiếm 51% lượng hàng hóa mà Gru-di-a nhập khẩu từ Nga, nhưng, lương thực là loại hàng mà Gru-di-a hoàn toàn có thể mua từ nước khác một cách dễ dàng. Điểm yếu nhất của Gru-di-a trong quan hệ kinh tế với Nga là hầu như họ toàn phụ thuộc vào khí đốt nhập khẩu từ Nga với giá tương đối rẻ, 110USD/1000 mét khối, và hiện Nga đang doạ nâng giá bán khí đốt cho Gru-di-a cũng như cho các nước trong không gian hậu Xô-viết theo giá thị trường quốc tế. Ngoài ra, Nga cũng cung cấp điện năng cho Gru-di-a qua tập đoàn Năng lượng thống nhất Nga. Thứ hàng hoá này đặc biệt quan trọng với dân chúng Gru-di-a vào mùa đông.

Nga, nền kinh tế lớn nhất vẫn nằm ngoài Tổ chức thương mại lớn nhất thế giới (WTO), đã hoàn thành đàm phán với 57 trong số 60 thành viên cần phải đàm phán của tổ chức gồm 149 thành viên này. Các cuộc thương lượng với Mỹ, Môn-đô-va và Gru-di-a đang tiếp diễn. Giơ-ne-vơ đang tổ chức các cuộc tham khảo đa phương về việc gia nhập WTO của Nga. Cuộc đàm phán Nga - Mỹ có hy vọng sẽ kết thúc sớm, vấn đề khó khăn nhất là mặc cả với nhau về vấn đề bản quyền và năng lượng. Cuộc đàm phán Nga - Môn-đô-va cũng còn gặp rắc rối do đầu năm nay Nga cũng đình chỉ nhập rượu vang - một "quốc phẩm" của Môn-đô-va, nhưng sẽ dễ giải quyết hơn so với cuộc đàm phán Nga - Gru-di-a bởi quan hệ Nga - Gru-di-a đang bị chính trị chi phối quyết liệt.

Dù chỉ là nền kinh tế "tí hon", nhưng vị trí chính thức của Gru-di-a hiện nay trong WTO không thể không được đếm xỉa tới do nguyên tắc đồng thuận của tổ chức này. Vì vậy, ông Xtê-phan Giô-ha-ne-xơn kêu gọi Nga tập trung giải quyết với Gru-di-a về nhập khẩu các sản phẩm của Gru-di-a vào thị trường Nga. Tuy khó khăn nhưng đó là vấn đề không thể không giải quyết được.

KIM THANH