Đại sứ Pla-tô A-lếch-xít Ha-đi-ma-cha-lít thắp hương tưởng niệm các anh hùng liệt sĩ tại Nghĩa trang liệt sĩ Đường 9, tháng 7-2009. Ảnh: BẢO TRUNG

Đó là đại sứ đặc mệnh toàn quyền Hy Lạp tại Việt Nam Pla-tôn A-lếch-xít Ha-đi-ma-cha-lít (Platon Alexis Hadjimichalis). Ông là người tâm huyết với nghệ thuật và từ thiện. Khi mới tới Việt Nam đảm nhiệm cương vị sứ giả của đất nước huyền thoại Hy Lạp tại Hà Nội, được mời tham dự một cuộc trao quà từ thiện cho những trẻ em là nạn nhân của chất độc da cam/đi-ô-xin, ông đã không thể cầm lòng mình khi chứng kiến những giọt nước mắt của các em nhỏ tàn tật. Những món quà được trao thật nhỏ bé nhưng lại tạo ra niềm vui không nhỏ cho những số phận không may mắn đó. Những hình ảnh ấy, những con người ấy cứ ám ảnh ông. Và, ông đã quyết định tham gia giúp đỡ những số phận thiệt thòi.

Chính nhờ ông mà Chính phủ Hy Lạp đã dành những khoản đóng góp đáng kể cho các nạn nhân chất độc da cam/đi-ô-xin Việt Nam qua quỹ của Thông tấn xã Việt Nam và quỹ “Nghĩa tình đồng đội” của Báo Quân đội nhân dân, cũng như nhiều khoản đóng góp đáng kể khác giúp đỡ những người khuyết tật Việt Nam. Chính phủ Hy Lạp cũng đã dành 200 nghìn euro cho dự án xây dựng Trường Trung học Nguyễn Văn Linh ở Thừa Thiên - Huế và chính Tổng thống Hy Lạp và phu nhân khi thăm chính thức Việt Nam năm 2008 đã đến cắt băng khánh thành trường học này và trồng cây lưu niệm tại trường. Sự vận động và đóng góp của ông đã giúp nhiều người khuyết tật Việt Nam có những chiếc xe lăn để đi lại, làm vơi đi nỗi buồn và sự mặc cảm trong cuộc sống.

Những năm tháng ở Việt Nam, ông đã đi nhiều nơi và được chứng kiến người dân Việt Nam ra sức khắc phục hậu quả của cuộc chiến tranh khốc liệt do Mỹ gây ra, vươn lên xây dựng cuộc sống. Ông cũng được chứng kiến những số phận đau thương đang mang nặng trên mình nỗi đau của quá khứ chiến tranh. Sự cảm phục của ông đối với dân tộc Việt Nam và tình yêu của ông đối với nghệ thuật đã dẫn ông tới việc sưu tập một bộ tranh áp phích cổ động quân và dân ta vừa đấu tranh bảo vệ độc lập dân tộc, thống nhất Tổ quốc, vừa xây dựng đất nước trong những năm chiến tranh trước đây ở Việt Nam. Được ông cho xem hàng chục bức tranh cổ động ấy trong bộ sưu tập, tôi thật ngỡ ngàng và cảm phục ông. Có những bức mà tôi đã từng nhìn thấy từ cuối những năm 1960 và trong những năm 1970, gợi lại trong tôi một giai đoạn hào hùng của dân tộc.

Trong một cuộc gặp gỡ với các nhà báo của Báo Quân đội nhân dân gần đây, ông cho biết, ông sắp hết nhiệm kì đại sứ và sẽ tặng lại Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam 29 bức tranh áp phích cổ động. Trước đây, ông từng dự định tổ chức một bữa tiệc từ thiện và mời các nhà doanh nghiệp trong và ngoài nước, các nhà ngoại giao nước ngoài tham dự, bán đấu giá các bức tranh cổ động này, thu tiền cho vào các quỹ từ thiện giúp đỡ những người tàn tật và các nạn nhân đi-ô-xin ở Việt Nam. Ông cũng rất muốn sử dụng các phế liệu chiến tranh, như xác máy bay Mỹ bị bắn rơi ở Việt Nam, các vỏ đạn, bom, mìn còn sót lại vô kể... để tạo ra các tác phẩm nghệ thuật, bán đấu giá lấy tiền giúp đỡ những người thiệt thòi ở Việt Nam... Thế nhưng những ý tưởng tốt đẹp ấy của ông chưa trở thành hiện thực vì nhiều lí do khác nhau và điều đó làm ông rất buồn. Nhưng ông vẫn hi vọng ý tưởng này sẽ được ai đó ở Việt Nam tiếp tục thực hiện và ông sẵn sàng giúp đỡ quảng bá những tác phẩm nghệ thuật được làm từ phế liệu chiến tranh đó ra thế giới để bán đấu giá. Theo ông, cuộc chiến tranh Việt Nam trước đây đã quá nổi tiếng và các phong trào phản đối Mỹ gây chiến tranh ở Việt Nam đã diễn ra ở khắp năm châu. Ở châu Âu đã từng có phong trào phản đối chiến tranh rất nổi tiếng và nghiêm túc trong thập niên 60 của thế kỉ trước có tên Make love not war (Làm tình thay vì chiến tranh). Từ phong trào ấy và từ thực tế Việt Nam hậu chiến tranh, trong ông nảy ra ý tưởng Làm nghệ thuật thay vì chiến tranh (Make art not war). Sắp rời Việt Nam, ông vẫn đau đáu về ý tưởng chưa được hiện thực hóa ấy. Có nhiều bạn bè trong lĩnh vực nghệ thuật và đấu giá ở A-ten, Pa-ri, Luân Đôn, Niu Y-oóc... ông sẵn sàng thuyết phục họ giúp đỡ nếu ai đó ở Việt Nam thực hiện ý tưởng này.

Tối nay, 8-12-2009, dự kiến Đại sứ Pla-tôn A-lếch-xít Ha-đi-ma-cha-lít sẽ xuất hiện trên chương trình truyền hình trực tiếp Vinh quang Tổ quốc, được phát trên kênh VTV9 từ lúc 20 giờ. Vừa từ Hy Lạp bay sang Hà Nội buổi trưa thì buổi chiều ông cùng phu nhân bay ngay vào Thành phố Hồ Chí Minh tham gia chương trình. Nhân dịp này, ông sẽ trao món quà mới mà chính phủ Hy Lạp dành cho quỹ Nghĩa tình đồng đội của Báo Quân đội nhân dân: 6 nghìn euro và 100 xe lăn.

BẢO CHÂU