Tư nhân hóa chiến tranh?

Giữa lúc quân đội Anh vẫn còn đang mắc kẹt trong cuộc khủng hoảng bạo lực tại I-rắc, Thủ tướng Tô-ni Ble lại vướng vào những cáo buộc cho rằng chính phủ Anh đã cho phép các công ty an ninh tư nhân trong nước hoạt động như một lực lượng bảo an chính thức tại I-rắc và Áp-ga-ni-xtan...

Lính Anh làm nhiệm vụ bảo an tại Ba-xra (I-rắc).

Tờ “Độc lập” ngày 30-10 dẫn cáo buộc của tổ chức “Đấu tranh vì quyền lợi” (WoW) cùng một số nghị sĩ Anh và luật sư quốc tế cho biết, thay vì tự gánh vác lấy những nhiệm vụ bảo đảm an ninh tại I-rắc, chính phủ Anh đã bỏ ra nhiều triệu USD để “thuê” một số công ty an ninh tư nhân của Anh (thực chất là các công ty cung cấp lính đánh thuê) “làm thay” một số nhiệm vụ của binh lính Anh tại I-rắc và Áp-ga-ni-xtan. Ông Giôn Hi-la-ry, người đứng đầu các chiến dịch của WoW cho biết: “Một số công ty an ninh tư nhân đã và đang kiếm lợi tại I-rắc thông qua các hợp đồng với chính phủ trong khi không hề bị trừng phạt vì các hành động vi phạm nhân quyền, trong đó có việc xả súng vào thường dân. Thủ tướng Ble làm sao có thể cam kết lập lại trật tự cho I-rắc khi vẫn cho phép các lực lượng đánh thuê hoạt động ngoài vòng pháp luật?”.

Theo tờ “Độc lập”, các công ty an ninh tư nhân đã kiếm được một khoản lợi nhuận kếch xù lên đến 100 tỷ USD/năm nhờ vào những hợp đồng “đánh thuê” tại các cuộc xung đột, chủ yếu tại I-rắc và Áp-ga-ni-xtan. Trong số này, các công ty của Anh thu lợi nhiều nhất. Chỉ tính riêng công ty Aegis Defence Services của Tướng Tim Xpai-xơ, người từng dính líu vào vụ bê bối bán vũ khí cho một quốc gia châu Phi, đã tăng doanh thu từ hơn 1 triệu USD lên đến hơn 100 triệu USD trong năm 2005 sau khi tham gia vào các hoạt động bảo an tại I-rắc. Bên cạnh 7.200 binh sĩ Anh đang làm nhiệm vụ tại I-rắc - dự kiến sẽ được cắt giảm một nửa trong 6 tháng tới - hiện có đến 21.000 nhân viên an ninh tư nhân (hầu hết của các công ty Anh và một công ty Mỹ) xuất hiện tại I-rắc. Lực lượng này hùng hậu tới mức một nghị sĩ Mỹ mô tả rằng, đây là một “quân đội tư nhân lớn nhất thế giới”. Hiện có 4 công ty chính của Anh, bao gồm Aegis Defence Services, ArmorGroup, Control Risk Group, Erinys International và công ty Blackwater của Mỹ đang hiện diện tại I-rắc và Áp-ga-ni-xtan với các hoạt động cung cấp vệ sĩ cho chính phủ Anh, bảo đảm an ninh tại Ca-bun (Áp-ga-ni-xtan) và Bát-đa, Ba-xra (I-rắc), canh gác tại các mỏ dầu và đường ống dẫn dầu ở I-rắc. Riêng công ty Blackwater từng chịu trách nhiệm cung cấp vệ sĩ và máy bay lên thẳng cho cựu Đại sứ Mỹ tại I-rắc Giôn Nê-grô-pôn-tê và một cựu quan chức cao cấp khác của Mỹ. Nếu những cáo buộc trên là sự thật, đây chắc chắn sẽ là vụ bê bối “tư nhân hóa chiến tranh” tồi tệ nhất mà ông Ble từng phải đối mặt.

Trong khi đó, ngày 31-10, một số nghị sĩ đảng Bảo thủ, đảng Dân chủ Tự do và hơn 40 nghị sĩ trong Công đảng do Thủ tướng Ble đứng đầu đe dọa sẽ làm rõ việc ông Ble từ chối yêu cầu của Quốc hội nước này về việc tiến hành một cuộc điều tra rộng rãi đối với hậu quả cuộc chiến tại I-rắc. Các nghị sĩ của đảng Bảo thủ thậm chí còn cảnh báo sẽ tiến hành bỏ phiếu tại phiên họp sắp tới của Quốc hội để chống lại ông Ble nếu như chính phủ không chấp nhận tiến hành điều tra về cuộc khủng hoảng tại I-rắc. Khoảng 45 nghị sĩ Công đảng dự định sẽ tổ chức một cuộc vận động hành lang nhằm phản đối sự “phớt lờ” của ông Ble trước yêu cầu này. Một nghị sĩ của đảng Bảo thủ còn nói thẳng rằng: “Nếu như cuộc tái thiết và bảo đảm an ninh tại I-rắc là chính đáng thì chính phủ chẳng việc gì phải e ngại khi cho tiến hành khảo sát về những kết quả đã đạt được”.

Việc chính phủ Anh cho phép một số công ty an ninh tư nhân trong nước đảm đương một số nhiệm vụ của lực lượng Anh tại I-rắc và Áp-ga-ni-xtan được coi là một trong những chiến lược để quân đội Anh có thể yên tâm rút quân khỏi I-rắc trong thời gian tới. Tuy nhiên, cách làm này khó có thể được chấp nhận bởi ông Ble luôn nhấn mạnh rằng, lực lượng Anh và đồng minh luôn sẵn sàng nỗ lực mang lại một trật tự an ninh và tái thiết mới cho I-rắc, bất chấp mọi khó khăn. Nhưng thực tế lại cho thấy, tương lai của I-rắc hay Áp-ga-ni-xtan sẽ vẫn còn rất mịt mờ, bởi những lực lượng đứng ra bảo đảm ổn định và hòa bình ở những quốc gia này đang tìm mọi cách “hạ cánh an toàn” và không mang tới hậu quả.

CHU VŨ