Trách nhiệm bị lãng quên

Chăm sóc trẻ em bị nhiễm chất độc da cam ở Việt Nam. Ảnh: Hồng Anh

Đây là lần đầu tiên vấn đề da cam/đi-ô-xin được đưa ra điều trần tại Quốc hội Mỹ. Người thúc đẩy vấn đề này đồng thời cũng chủ trì phiên điều trần là Hạ nghị sĩ đảng Dân chủ Ê-ni Pha-leo-ma-vê-ga, người từng là cựu binh trong cuộc chiến tranh Việt Nam từ năm 1966-1969. Đại diện Chính phủ Mỹ tham gia phiên điều trần là ông Xcốt Mác-xen, Trợ lý ngoại trưởng phụ trách các vấn đề Đông Á, Thái Bình Dương. Bác sĩ Nguyễn Thị Ngọc Phượng, thành viên nhóm đối thoại Việt - Mỹ về chất độc da cam/đi-ô-xin tham gia với tư cách là một trong những thành viên của Ủy ban điều trần.

Trao đổi với báo Quân đội nhân dân chiều ngày 15-5, ông Trần Xuân Thu, Phó chủ tịch Hội nạn nhân chất độc da cam/đi-ô-xin Việt Nam (VAVA) cho biết, hai bài phát biểu của phía Việt Nam tại phiên điều trần (bài phát biểu của bác sĩ Nguyễn Thị Ngọc Phượng và của VAVA) tập trung nêu bật tác hại khủng khiếp mà chất da cam/đi-ô-xin gây ra với con người và môi trường, đồng thời kêu gọi chính phủ Mỹ có trách nhiệm đối với vấn đề này.

Theo ông Thu, phiên điều trần là một dấu hiệu tốt cho tiến trình theo đuổi vụ kiện của các nạn nhân da cam Việt Nam, có tác dụng mở màn cho những phiên điều trần tiếp theo về tác hại cũng như những hậu quả mà chất độc da cam gây ra cho con người và môi trường, giúp công chúng và chính phủ Mỹ nhận thấy trách nhiệm trong việc khắc phục hậu quả.Trước đó, ngày 7-5, Tòa án phúc thẩm liên bang khu vực 2 tại Niu Y-oóc đã bác đơn xin nghe lại điều trần trong vụ kiện của các cựu binh Mỹ về chất độc da cam. Trong một cuộc phỏng vấn hồi tháng ba tại Hà Nội, luật sư đại diện cho các nạn nhân da cam Việt Nam thừa nhận cơ hội đi tiếp của vụ kiện của các nạn nhân da cam Việt Nam phụ thuộc rất lớn vào vụ kiện này của các cựu binh Mỹ.

Trong email gửi cho báo Quân đội nhân dân ngày 15-5, ông Len An-dít, Chủ tịch Hội Hữu nghị Anh-Việt cho biết, ông đã gửi một bức thư đến Tiến sĩ Li-da Uy-li-am, Phó chủ tịch Tiểu ban về Châu Á- Thái Bình Dương, trong đó nhấn mạnh, cần nỗ lực mọi mặt để hỗ trợ cho nạn nhân da cam/đi-ô-xin Việt Nam. Mở đầu bức thư, ông Len đã viết: “Liệu tôi có thể đưa ra tuyên bố này như một phần trong phiên điều trần ngày 15-5 với bà?”.

Bức thư được ông Len chuyển cho bà Li-da vào sáng ngày 15-5, vài tiếng trước khi diễn ra phiên điều trần, có đoạn: “Hàng nghìn người từ khắp nơi trên thế giới vui mừng đón nhận phiên điều trần này và đó không chỉ là những nạn nhân của loại chất độc được sử dụng trong chiến tranh Việt Nam”. Ông Len cũng viết rằng, bất cứ ai đến thăm Việt Nam, khi được gặp gỡ các nạn nhân và tận mắt chứng kiến tác hại của chất da cam/đi-ô-xin đang hành hạ đều thấm thía được nỗi đau mà những con người bất hạnh này đang phải gánh chịu. “Đó là cuộc chiến tranh hóa học lớn nhất nhân loại gây ra những di chứng nặng nề cho các thế hệ sau của con người. Nhiều năm sau chiến tranh Việt Nam, danh sách nạn nhân vẫn dài thêm ra. Người ta thấy những đứa trẻ dị tật, những hình hài khiếm khuyết, đó chính là thảm họa lớn nhất được ghi nhận từ trước đến nay”, ông Len viết.

Ông Len nhấn mạnh, điều đó chứng tỏ chất độc này vẫn đang ngấm vào cơ thể con người. “Nhiều quân nhân Mỹ, nam cũng như nữ, những người từng tham chiến ở Việt Nam đã bị ảnh hưởng chất độc này và nó đã tác động trực tiếp đến cả con cái họ. Đó là một di chứng khủng khiếp truyền từ năm này sang năm khác. Do đó, thế giới cần nỗ lực về mọi mặt để làm sạch những khu vực có chất đi-ô-xin cũng như hỗ trợ cho nạn nhân da cam/đi-ô-xin, đặc biệt là các nạn nhân Việt Nam và gia đình họ. Nhiều bậc cha mẹ đã hy sinh cả cuộc đời mình để coi sóc những đứa con tật nguyền của họ trong đó có những em cần hỗ trợ hoàn toàn”. Cuối bức thư, ông Len viết: “Với những lý do trên, tôi tin tưởng chắc chắn rằng mọi người đều trông chờ vào quan điểm và đề nghị của Tiểu ban để vượt qua được “di chứng kinh khủng” mà chất da cam để lại”.

THU TRANG