QĐND - Ngay từ những năm 60 và 70 của thế kỷ 20, nữ nhà văn Nhật Bản H.Tô-mô-cô (Hitamatsu Tomoko) đã biết tới một người phụ nữ đặc biệt của Việt Nam trên trường quốc tế. Tô-mô-cô đã ấp ủ ý tưởng viết về người phụ nữ Việt Nam kiên cường, thông minh và là người phụ nữ Việt Nam tiêu biểu. Ước mơ đã thành hiện thực khi cuốn sách "Người phụ nữ làm thay đổi thế giới" kể về cuộc đời hoạt động của nguyên Phó chủ tịch nước Nguyễn Thị Bình ra đời.

Nguyên Phó chủ tịch nước Nguyễn Thị Bình và nhà văn H.Tô-mô-cô

 

Trong niềm vui hân hoan nhân dịp nữ nhà văn Tô-mô-cô nhận Kỷ niệm chương “Vì hòa bình, hữu nghị giữa các dân tộc”, do Liên hiệp các tổ chức hữu nghị Việt Nam trao tặng, hôm qua 1-8, phóng viên Báo Quân đội nhân dân đã phỏng vấn bà Tô-mô-cô và nhân vật trong cuốn sách của bà - nguyên Phó chủ tịch nước Nguyễn Thị Bình.

Phóng viên (PV): Tại sao bà lại muốn viết về bà Nguyễn Thị Bình?

Nhà văn H.Tô-mô-cô: Tôi là người viết sách nên thường tìm đến những nơi mà mình mong muốn. Đặc biệt, tôi muốn viết về bà Nguyễn Thị Bình, về đất nước Việt Nam, nhất là về cuộc chiến tranh Việt Nam, cả những gì sau cuộc chiến đó. Từ khi còn rất trẻ, tôi đã được chứng kiến nhiều cuộc biểu tình chống chiến tranh ở Việt Nam tại Nhật Bản. Tôi cũng là một trong những người tham gia vào các cuộc biểu tình, trong đó có cuộc diễu hành chống chiến tranh ở Việt Nam từ tỉnh của tôi (Sai-ta-ma) tới tận tỉnh Ô-ki-na-oa, nơi có máy bay Mỹ đem bom ném xuốngViệt Nam.

Đến năm 1969, khi Hội nghị Pa-ri về vấn đề chiến tranh ở Việt Nam diễn ra, tôi nhìn thấy trên ti vi có một người phụ nữ đại diện cho phía Việt Nam, tôi rất ngạc nghiên về điều này. Lúc ấy, tôi có một cảm xúc rất mãnh liệt về con người Việt Nam: Một phụ nữ đại diện cho một dân tộc anh hùng đang đàm phán về vấn đề hòa bình cho Việt Nam. Hình ảnh của bà Bình khiến cho tôi có cảm nghĩ rằng “Việt Nam sẽ nhất định thắng Mỹ”.

Trong suốt những năm sau này, ý nghĩ về bà Nguyễn Thị Bình luôn theo đuổi tôi. Bây giờ, những điều tôi mong muốn đã được thực hiện là gặp trực tiếp bà và viết sách về bà. Đối với tôi, đây là công việc rất hạnh phúc.

PV: Quá trình sưu tầm tài liệu về Nguyễn Thị Bình đã diễn ra như thế nào?

Nhà văn H.Tô-mô-cô: Tài liệu về bà Nguyễn Thị Bình trong các viện nghiên cứu, bảo tàng ở Nhật Bản rất ít, mà không có tài liệu thì tôi không thể viết được. Vì vậy, tôi chỉ còn cách gặp trực tiếp nhân vật để tiếp xúc và lấy tư liệu.

PV: Tại sao bà lại giúp đỡ nạn nhân chất độc da cam/đi-ô-xin ở Việt Nam?

Nhà văn H.Tô-mô-cô: Ngay từ khi còn ở Nhật Bản, tôi biết rõ rằng, việc quân đội Mỹ ném bom và rải chất da cam/đi-ô-xin nhằm hủy diệt cỏ cây đã gây ra hàng loạt tác động tới người dân Việt Nam trong nhiều thế hệ. Mới đây, tôi đã đi thăm tỉnh Thái Bình, nơi có một trung tâm phục hồi chức năng cho các nạn nhân chất độc da cam/đi-ô-xin. Tôi sẽ tiếp tục đi thăm nhiều nơi khác để ghi lại các câu chuyện cảm động. Với người Nhật Bản chúng tôi, cuộc chiến tranh của Mỹ tại Việt Nam, mà đặc biệt là việc rải chất độc, thật vô nghĩa và phi lý. Tôi mong sao, mảnh đất tôi yêu quý sẽ kiên cường trong đấu tranh để giành công lý cho các nạn nhân da cam/đi-ô-xin.

PV: Bà còn dự định sẽ viết gì thêm về Việt Nam không?

Nhà văn H.Tô-mô-cô: Tôi sẽ viết về những học sinh nghèo, những nạn nhân da cam/đi-ô-xin ở các tỉnh miền núi của Việt Nam. Tại khu tôi ở, có rất nhiều sinh viên Việt Nam tới nhà tôi chơi, họ kể về cuộc sống của những nạn nhân da cam/đi-ô-xin ở những vùng hẻo lánh của Việt Nam. Tôi sẽ tới một số tỉnh miền núi và những nơi khó khăn của Việt Nam để viết về cuộc sống ở những nơi đó.

PV: Bà có cảm xúc gì khi gặp lại bà Bình, và dư luận Nhật Bản đánh giá gì về cuốn sách này?

Nhà văn H.Tô-mô-cô: Tôi coi đây là một vinh dự, bởi một nhà văn bình thường như tôi rất khó có thể gặp được một người phụ nữ tiêu biểu của dân tộc Việt Nam. Đây là lần thứ ba, tôi gặp trực tiếp bà Bình. Đối với tôi, mỗi lần như vậy đều rất xúc động. Quyển sách của tôi viết về bà Bình đã được các báo lớn nhất của Nhật Bản quảng bá và trích đăng, chính vì vậy, cuốn sách cũng có sức hút nhất định. Vừa rồi, tôi cũng đã bán được một số lượng nhất định, nhờ việc bán sách khá thành công, tôi đã có một số tiền để ủng hộ các nạn nhân chất độc da cam/đi-ô-xin Việt Nam.

PV: Bà có cảm tưởng thế nào khi một nhà văn Nhật Bản viết về cuộc đời mình, về cuộc đấu tranh chống quân xâm lược của nhân dân Việt Nam?

Bà Nguyễn Thị Bình: Tôi rất xúc động, vì có lẽ đây là một trong những nhà văn nước ngoài đầu tiên viết về cuộc đời tôi. Sau khi cuốn sách được in, tôi cũng chưa biết nhiều về cuốn sách vì cuốn sách viết bằng tiếng Nhật, cũng chưa biết các bạn Nhật Bản thu thập tài liệu thế nào về mình. Qua những người bạn kể lại cũng thấy rõ cuốn sách này không những giúp cho nhiều người ở bên Nhật Bản hiểu về bản thân tôi, điều quan trọng là người Nhật Bản đã hiểu thêm về cuộc chiến đấu của chúng ta, hiểu về những nạn nhân chất độc da cam/đi-ô-xin ở Việt Nam, những người hiện đang cần được quan tâm chăm sóc. Tôi cho rằng, ý nghĩa to lớn là ở chỗ đó.

PV: Trước kia, bà từng rất thành công trong việc vận động nhân dân thế giới ủng hộ Việt Nam trong cuộc đấu tranh chống đế quốc Mỹ. Ngày nay, để đưa các công ty Mỹ từng sản xuất chất da cam/đi-ô-xin ra công lý, ta có cách làm gì để nhân dân thế giới hiểu và ủng hộ cho nạn nhân ở Việt Nam?

Bà Nguyễn Thị Bình: Tôi nghĩ rằng, hậu quả chiến tranh của Mỹ gây ra ở Việt Nam chưa được thế giới hiểu rộng rãi. Ngay như những người bạn Nhật Bản, là những người có cảm tình với chúng ta, những người đã tham gia vào phong trào chống chiến tranh ở Việt Nam, cũng chưa hiểu hết về hậu quả chiến tranh nặng nề, đặc biệt là hậu quả của chất độc da cam/đi-ô-xin, chứng tỏ chúng ta làm công tác tuyên truyền còn chưa tốt. Tôi nghĩ rằng, nếu chúng ta làm cho dư luận thế giới hiểu rõ hơn, chúng ta sẽ nhận được sự ủng hộ mạnh mẽ hơn. Vì một lẽ, việc làm của Mỹ trước đây hết sức vô nhân đạo, mà hiện nay họ chưa thừa nhận trách nhiệm của họ. Thứ hai, khi nhân dân thế giới hiểu rõ về tác hại của chất da cam/đi-ô-xin tại Việt Nam, họ sẽ đồng tình với chúng ta, ủng hộ công cuộc đấu tranh phản đối sản xuất và sử dụng vũ khí hóa học.

Bài và ảnh: NGUYỄN HÒA