QĐND - Thực phẩm bị lãng phí được xác định là một trong những tác nhân chính gây ra tình trạng biến đổi khí hậu toàn cầu. Cũng bởi tình trạng lãng phí thực phẩm nên mới tồn tại nghịch lý là trong khi thực tế con người sản xuất đủ thực phẩm để nuôi sống 10 tỷ người (lượng người của hiện tại và cả lượng người dự kiến đến năm 2050) nhưng vẫn có hơn 800 triệu người trên thế giới đang thiếu đói.

“Hại đơn, hại kép” như vậy nên lãng phí thực phẩm đã trở thành đề tài “nóng” tại một cuộc họp về tình trạng biến đổi khí hậu toàn cầu của Liên hợp quốc (LHQ) nhân Hội nghị Thượng đỉnh LHQ thông qua Chương trình nghị sự 2030 về Phát triển bền vững, vừa kết thúc ở Niu Y-oóc (Mỹ). Không chỉ “nóng” trên bàn nghị sự, LHQ đã khiến cho vấn đề này “nóng” trên cả bàn ăn trưa của các nguyên thủ quốc gia sau cuộc họp. Bằng một thực đơn “gây sốc” bao gồm các món ăn được chế biến từ các nguyên liệu là thực phẩm bị loại bỏ chờ quăng vào... thùng rác, LHQ đã khiến cho các nguyên thủ ngỡ ngàng, song rốt cuộc ai cũng đều hiểu ẩn ý bên trong.

Món hăm-bơ-gơ cùng thực đơn đặc biệt trên bàn ăn trưa của các nguyên thủ tại LHQ. Ảnh: RT

Ngồi xuống bàn ăn được phục vụ thực đơn với các món bình dân như sa-lát, súp đậu, bánh kẹp hăm-bơ-gơ..., chứ không phải là các món “cao lương, mỹ vị” như thường có trên các bàn tiệc chính trị, các vị nguyên thủ chưa biết chuyện gì đã xảy ra. Nhưng họ không phải ngạc nhiên lâu khi ngó qua thực đơn có thể nói là “bất thường”, không giống bất kỳ một thực đơn nào khác. Thực đơn ghi tên món ăn, nhưng còn hơn thế, mỗi món đều kèm theo những dòng nêu rõ nguồn gốc của các nguyên liệu chế biến mà bất cứ ai đọc cũng phải giật mình. Chẳng hạn dưa chuột dùng để chế biến món ăn được lấy từ các mẩu đầu thừa, đuôi thẹo bị loại bỏ từ các nhà máy chế biến dưa chuột ngâm giấm. Và thay vì thịt bò, các đầu bếp đã sử dụng loại ngô dùng làm thức ăn cho bò để chế biến món ngô chiên. Món sa-lát được đánh giá là ngon miệng nhưng lại được chế biến bằng rau, củ, quả thừa lấy từ các nhà máy chế biến thực phẩm lớn. Bánh mì kẹp là những mẩu vụn do các cơ sở sản xuất rượu dùng để ủ và chưng cất bỏ đi. Còn nhân chay bánh kẹp hăm-bơ-gơ được biến tấu từ các loại rau không đạt tiêu chuẩn và bã hoa quả thừa sau khi xay lấy nước. Trong khi sốt tương cũng được làm từ những củ cải đường bị dập một số chỗ.

Đáng chú ý là trên tờ thực đơn còn được in kèm những thông tin mà không phải ai cũng biết: “Hơn 1/3 lượng thực phẩm trên toàn thế giới bị lãng phí. Gần 28% đất nông nghiệp của thế giới dùng để sản xuất những thực phẩm không bao giờ được tiêu thụ”. “Nếu coi lãng phí thực phẩm là một quốc gia thì đó sẽ là nước phát thải khí nhà kính lớn thứ 3 trên thế giới”.

Giải thích về lý do chuẩn bị bữa ăn trưa “đặc biệt” đãi các nguyên thủ quốc gia, LHQ cho biết, đã huy động một số đầu bếp nổi tiếng bậc nhất để chuẩn bị thực đơn “gây sốc” này nhằm gửi bức thông điệp cảnh báo về “sự lãng phí thực phẩm, tác nhân chính gây ra hiện tượng biến đổi khí hậu toàn cầu”. Tổng thư ký LHQ Ban Ki Mun nhấn mạnh rằng: “Bữa trưa được chế biến từ thực phẩm bị loại bỏ, nếu không, số thực phẩm này sẽ sản sinh ra khí methane, loại khí gây hiệu ứng nhà kính”.

Tổng Thư ký LHQ Ban Ki Mun khẳng định, cùng với ngành giao thông vận tải, ngành nông nghiệp và sản xuất thức ăn đang là tác nhân chính gây ra hiện tượng biến đổi khí hậu. Theo thống kê của LHQ, khoảng 28% diện tích đất nông nghiệp toàn cầu dùng để sản xuất thực phẩm mà bị lãng phí, tạo ra lượng khí các-bon tương đương 3,3 tỷ tấn gây hiệu ứng nhà kính thay đổi khí hậu. Số lượng này bao gồm cả lượng khí thải được phát ra từ việc sử dụng năng lượng để sản xuất lượng thực phẩm không bao giờ được ăn, sử dụng nhiên liệu cho những chiếc máy kéo, mày cày... Việc sử dụng năng lượng cho các thiết bị chế biến, đóng gói sản phẩm và những cái khác trong các nhà máy chế biến thực phẩm cũng đóng góp một lượng khí thải không nhỏ. Theo thống kê, tổng cộng lượng phát thải đó nhiều hơn 2 lần so với lượng phát thải từ tất cả các loại ô tô và xe tải ở Mỹ.

Bếp trưởng trứ danh ở Niu Y-oóc Đan Ba-bơ (Dan Barber) cùng cựu bếp trưởng Nhà Trắng Xam Cát (Sam Kass) đã đích thân chuẩn bị các món ăn nói trên. Họ cho biết, thử thách đối với mình là phải tạo ra những món ngon miệng từ những gì bị vứt bỏ. Họ cũng tiết lộ, các món ăn trên bàn ăn trưa đãi các nguyên thủ nhưng lại giống với một bữa ăn bình thường đối với người dân Mỹ.

Bếp trưởng Xam Cát cho biết, ông đã có ý tưởng về thực đơn độc đáo sử dụng thực phẩm thải loại sau khi được biết về các buổi thảo luận về biến đổi khí hậu toàn cầu của LHQ tổ chức tại Pa-ri (Pháp). Ông được nghe kể rằng, các cuộc họp này tuy nhằm tìm kiếm một thỏa thuận toàn cầu để chống lại tình trạng biến đổi khí hậu, nhưng những người tham gia lại đề cập rất ít đến thực trạng lãng phí thực phẩm, thủ phạm góp phần tạo ra khí thải gây hiệu ứng nhà kính. Bếp trưởng Xam Cát hy vọng, với bữa ăn này, các nhà lãnh đạo sẽ truyền đi bức thông điệp về sự nguy hại của tình trạng lãng phí thực phẩm, từ đó dần làm thay đổi văn hóa ăn uống.

Trước LHQ, Tổng thống Mỹ Ba-rắc Ô-ba-ma cũng đã có “độc chiêu” để chuyển bức thông điệp tương tự về bảo vệ môi trường. Trong một chương trình truyền hình thực tế được quay nhân dịp Tổng thống B.Ô-ba-ma tới thăm A-lát-xca, ông B.Ô-ba-ma đã ăn nốt phần thức ăn thừa là miếng cá hồi mà một chú gấu A-lát-xca bỏ lại một cách ngon lành. Sự xuất hiện của Tổng thống B.Ô-ba-ma trong chương trình truyền hình thực tế này là nỗ lực mới nhất của Nhà Trắng nhằm gửi đi bức thông điệp bảo vệ môi trường, chống tình trạng biến đổi khí hậu. Trong chuyến thăm A-lát-xca, ông B.Ô-ba-ma đã nhấn mạnh tới những tác động có thể nhìn thấy của biến đổi khí hậu như mực nước biển tăng hay thu hẹp các dòng sông băng.

XUÂN PHONG