Thỏa thuận dàn xếp 18 tỷ USD của Meta mở ra mặt trận mới

Tháng 10-2021, bố của Abrham Meareg-giáo viên dạy hóa tại thị trấn Bahir Dar ở phía Bắc Ethiopia-đã bị bắn ở cự ly gần và qua đời ngay bên ngoài nhà riêng, giữa lúc cuộc nội chiến đang diễn ra ở quốc gia Đông Phi. Foxglove, tổ chức phi lợi nhuận hỗ trợ vụ kiện của Meareg chống lại Meta, cáo buộc các thuật toán của Facebook đã liên tục đẩy các bài đăng kêu gọi giết hại giáo viên này trong nhiều tuần, trong đó đăng cả ảnh của ông kèm địa chỉ nhà riêng, theo The Guardian.

Meareg đã đệ đơn kiện Meta vào năm 2022, khẳng định đã nhiều lần yêu cầu Facebook xóa các bài đăng nhưng không nhận được phản hồi. Cho tới nay, sau gần 4 năm, vụ kiện vẫn chưa được xét xử. Foxglove cáo buộc Meta-công ty mẹ của Facebook-đã tìm cách "trốn tránh trách nhiệm".

Ở nhiều nơi trên khắp thế giới, từ Amsterdam (Hà Lan) tới Nairobi (Kenya), những khiếu nại về tác hại của các ứng dụng nền tảng mạng xã hội do gã khổng lồ công nghệ Mỹ cung cấp vẫn chưa được xem xét. Tuy nhiên, The Guardian nhận định, tại Mỹ, thỏa thuận dàn xếp 18 tỷ USD là một chiến thắng tạo động lực cho thế giới, khi Meta buộc phải chấp nhận giới hạn thời gian sử dụng Facebook và Instagram đối với trẻ em cũng như chặn việc sử dụng vào ban đêm.

Các giới hạn mà Meta sẽ áp đặt lên nền tảng tại Mỹ phần lớn tương tự như các giới hạn mà Anh và Australia đã đạt được thông qua luật định. Quay trở lại với vụ kiện của Meareg, tình hình dường như chưa có gì tiến triển, khi mà bị đơn là một tập đoàn công nghệ khổng lồ của Mỹ-vốn không chịu trách nhiệm trước cử tri, không bị ràng buộc bởi các yêu cầu về minh bạch, sở hữu một không gian kỹ thuật số chung toàn cầu định hình cho hàng tỷ người dùng. Liệu các tòa án và chính phủ các nước ngoài Mỹ có đủ thẩm quyền để “dằn mặt” gã khổng lồ Meta hay không, đó vẫn là một câu hỏi hóc búa.

Theo The Guardian, vấn đề cốt lõi trong vụ kiện của Meareg là thuật toán của Meta. Đây là hệ thống quyết định nội dung nào sẽ được hiển thị cho người dùng Facebook và Instagram. Ví dụ, khi bạn nán lại xem video về một sản phẩm, thuật toán sẽ khiến hàng loạt video về các sản phẩm tương tự hiển thị trên trang cá nhân của bạn. Nếu một thiếu nữ tuổi teen xem nội dung về chế độ ăn kiêng, thuật toán lập tức giới thiệu cho cô gái những người có ảnh hưởng trên mạng xã hội mắc chứng biếng ăn... Ở vụ kiện của Meareg, anh cáo buộc thuật toán đã thúc đẩy việc đăng tải các bài viết kêu gọi giết người, và việc kiểm duyệt lỏng lẻo của Facebook ở Đông Phi gần như đã không ngăn chặn được điều này.

Thực tế cho thấy, thuật toán của Meta được thiết kế để giữ người dùng liên tục dán mắt vào các nội dung nối tiếp và sau đó hiển thị quảng cáo tới người dùng. Trong một vài trường hợp, dù Meta đã nhượng bộ bằng cách đồng ý thay đổi một số tính năng của nền tảng mạng xã hội-như khống chế thời gian sử dụng Facebook chỉ hai tiếng mỗi ngày với người dưới 18 tuổi-nhằm hạn chế tác hại gây nghiện đối với trẻ, song với nhiều người, những hạn chế này chẳng khác gì việc tuyên bố: “Bạn có thể hút bao nhiêu thuốc lá tùy thích trong hai giờ mỗi ngày... Điều đó không làm cho thuốc lá trở nên an toàn hơn”, Arturo Béjar, cựu nhân viên Facebook và là người tố cáo sai phạm của nền tảng này nhận định.  

Dù sao thì thỏa thuận dàn xếp 18 tỷ USD của Meta cũng là nguồn động lực thúc đẩy quyết tâm của các chính phủ trên toàn thế giới trong việc hạn chế trẻ em tiếp cận với nội dung trực tuyến độc hại, cũng như hạn chế chứng nghiện các nền tảng mạng xã hội như Facebook, Instagram...