Tổng thống T.Éc-đô-gan đã tuyên bố như vậy trong cuộc trả lời phỏng vấn hãng thông tấn TASS của Nga trước thềm chuyến thăm Nga gây nhiều chú ý. Tổng thống T.Éc-đô-gan bày tỏ hy vọng cuộc hội đàm với người đồng cấp Nga V.Pu-tin tại thành phố Xanh Pê-téc-bua sẽ mở ra “trang mới” trong quan hệ song phương. Ông còn cho biết, hai nước có nhiều lĩnh vực có thể hợp tác với nhau. Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ cũng đồng thời nhấn mạnh vai trò quan trọng của Nga đối với tiến trình hòa giải tại Xy-ri và cho rằng, chỉ khi nào các bên hợp tác với Nga thì mới có thể tìm ra giải pháp cho cuộc xung đột ở quốc gia này.

Chuyến thăm diễn ra trong bối cảnh Nga và Thổ Nhĩ Kỳ vừa trải qua giai đoạn được cho là căng thẳng nhất trong suốt 2 thập kỷ qua, từ sau vụ Thổ Nhĩ Kỳ bắn rơi chiếc máy bay chiến đấu SU-24 của Nga ở khu vực biên giới Thổ Nhĩ Kỳ với Xy-ri hồi tháng 11 năm ngoái.

Từ sau vụ việc, quan hệ hai nước trải qua nhiều thăng trầm nhưng xu hướng chính vẫn là nỗ lực hàn gắn quan hệ. Sau lời xin lỗi về vụ bắn rơi SU-24 của Tổng thống T.Éc-đô-gan hồi tháng 6 vừa qua, Tổng thống Nga V.Pu-tin đã có thiện chí đáp lại và chỉ thị cho Chính phủ Nga tiến hành đàm phán để khôi phục hợp tác với Thổ Nhĩ Kỳ trong lĩnh vực thương mại và các lĩnh vực khác. Bộ Quốc phòng Nga cho biết, nước này có thể đề nghị Thổ Nhĩ Kỳ thiết lập một cơ chế riêng để tránh các vụ đụng độ tương tự như vụ bắn rơi máy bay SU-24. Gói văn kiện về việc này đã được soạn thảo và sẽ được 2 nhà lãnh đạo Nga và Thổ Nhĩ Kỳ thảo luận trong cuộc hội đàm nhân chuyến thăm. Gói đề xuất này bao gồm việc thành lập kênh trao đổi thông tin giữa hai cơ quan quốc phòng, các quy chuẩn hành động trên không, những ghi nhớ cho phi công trong tình huống nguy hiểm sao cho không lặp lại sự cố quân sự như vụ bắn rơi SU-24.

Giới phân tích nhận định tuyên bố trước chuyến thăm của Tổng thống T.Éc-đô-gan cho thấy, Thổ Nhĩ Kỳ đang muốn xích lại gần Nga nhằm tranh thủ sự ủng hộ trong bối cảnh chính quyền của ông đang vấp phải sự phản đối mạnh mẽ của Mỹ và phương Tây, bao gồm một số nước trong Liên minh châu Âu (EU) liên quan tới chính sách thanh lọc bộ máy chính quyền mà ông đang tiến hành từ sau vụ đảo chính hôm 15-7.

Tổng thống T.Éc-đô-gan đã rất “nặng lời” khi cho rằng, EU không thực hiện những lời hứa với Thổ Nhĩ Kỳ và đã “đánh lừa” An-ca-ra trong suốt 53 năm qua. Ông cho rằng, Mỹ và EU cần từ bỏ chính sách “tiêu chuẩn kép” của mình. Mỹ và EU từng nhiều lần bày tỏ lo ngại về các vụ bắt giữ tại Thổ Nhĩ Kỳ sau đảo chính cũng như kế hoạch của An-ca-ra xử lý những đối tượng bị bắt giữ. Chủ tịch Ủy ban châu Âu (EC) Giăng-Cơ-lốt Giăng-cơ (Jean-Claude Juncker) tuyên bố, Thổ Nhĩ Kỳ sẽ không thể gia nhập EU dù là trong ngắn hạn hay dài hạn, thậm chí mọi cuộc đàm phán về vấn đề Thổ Nhĩ Kỳ gia nhập EU sẽ bị đình chỉ ngay lập tức nếu An-ca-ra tái áp dụng án tử hình đối với các đối tượng bị chính quyền nước này bắt giữ sau cuộc đảo chính ngày 15-7. Ngoài ra, tại Thổ Nhĩ Kỳ còn xuất hiện những cáo buộc ám chỉ Mỹ đứng đằng sau vụ đảo chính bất thành ở nước này hồi tháng 7 vừa qua.

Chính những mâu thuẫn này giữa Thổ Nhĩ Kỳ với Mỹ và EU càng đẩy An-ca-ra xích lại gần Nga, cho dù việc này sẽ khiến Mỹ và phương Tây lo ngại. Là quốc gia có vị trí quan trọng ở khu vực nên đối với Mỹ và phương Tây vốn đang đau đầu với cuộc khủng hoảng ở Xy-ri, cuộc chiến chống khủng bố và vấn đề di cư, thì việc hợp tác với Thổ Nhĩ Kỳ là rất cần thiết.

Chính vì thế, với việc hàn gắn quan hệ với Nga, Thổ Nhĩ Kỳ hy vọng có thể giành được lợi thế trên bàn đàm phán với EU liên quan đến việc gia nhập khối cũng như cơ chế miễn thị thực cho công dân Thổ Nhĩ Kỳ.

Về kinh tế, không thể phủ nhận những lợi ích của Thổ Nhĩ Kỳ khi khôi phục lại các quan hệ kinh tế-thương mại với đối tác thương mại quan trọng hàng đầu là Nga. Thổ Nhĩ Kỳ đang có cơ hội trở thành cầu nối trung chuyển khí đốt của Nga sang thị trường châu Âu nếu dự án “Dòng chảy Thổ Nhĩ Kỳ” được triển khai. Thổ Nhĩ Kỳ cũng đã chịu nhiều tổn hại kinh tế trong thời gian bị Nga áp đặt lệnh trừng phạt kinh tế. Do lệnh cấm vận này, dự kiến tăng trưởng kinh tế của Thổ Nhĩ Kỳ sẽ sụt giảm 0,3% trong năm 2016 và thiệt hại kinh tế lên tới 9 tỷ USD.

XUÂN PHONG