Thế giới tuần qua: Còn nhiều bất ổn

1. Thủ tướng từ chức, Bulgaria đứng trước nguy cơ khủng hoảng chính trị

Ngay sau khi ứng cử viên đảng Xã hội đối lập Rumen Radev giành thắng lợi trong cuộc bầu cử Tổng thống Bulgaria, ngày 14-11 Thủ tướng Boyko Borisov đã đệ đơn từ chức lên Quốc hội Bulgaria. Ngày 16-11, với 218 phiếu thuận và 2 phiếu trắng, Quốc hội Bulgaria đã chấp thuận đơn từ chức của ông Borisov.

Như vậy, Bulgaria sẽ phải tổ chức bầu cử Thủ tướng trước thời hạn và quốc gia Đông Âu này có thể rơi vào vòng xoáy bất ổn chính trị mới. Đó là do đảng Công dân vì sự phát triển châu Âu của Bulgaria sẽ trở thành đảng đối lập khi ứng cử viên của mình là Tsetska Tsacheva thất bại trong cuộc bầu cử Tổng thống mới đây. Đảng này hiện nắm đa số ghế tại Quốc hội (84/240), trong khi đảng của Tổng thống đắc cử Rumen Radev chỉ có 38 ghế. Như vậy, các chính sách của Tổng thống đắc cử tới đây sẽ gặp không ít khó khăn để được thông qua tại Quốc hội.

Ông Rumen Radev (53 tuổi), cựu Tư lệnh Không quân Bulgaria, được đánh giá là có lập trường thân Nga và đã nhiều lần lên tiếng ủng hộ dỡ bỏ lệnh trừng phạt của Liên minh châu Âu (EU) nhằm vào Nga liên quan tới cuộc khủng hoảng tại Ukraine. Giới phân tích cho rằng ông Rumen Radev sẽ thiết lập mối quan hệ gần gũi hơn với Nga dù ông cam kết Bulgaria vẫn sẽ là một thành viên của NATO và ủng hộ châu Âu.

2. Chính sách kinh tế Mỹ thời kỳ hậu Obama

Cuộc bầu cử Tổng thống Mỹ đã khép lại hôm 9-11 (giờ Việt Nam) với phần thắng nghiêng về ứng cử viên đảng Cộng hòa Donald Trump. Nhiều câu hỏi đang được đặt ra cho nước Mỹ thời kỳ hậu Obama, trong đó có những câu hỏi về các chính sách kinh tế của tân Tổng thống.

Hãng tin CNN dẫn biên bản Nhóm chuyển giao quyền lực của Tổng thống Mỹ đắc cử Donald Trump cho biết ông Donald Trump sẽ tiến hành sửa đổi chính sách thương mại của Mỹ ngay từ những ngày đầu tiên cầm quyền. Theo nội dung biên bản, rất có thể ông Donald Trump sẽ tiến hành thương lượng hoặc rút khỏi Hiệp định Thương mại Tự do Bắc Mỹ theo cam kết mà ông Trump luôn tuyên bố trong chiến dịch tranh cử.

Kế hoạch 200 ngày trong biên bản này được xây dựng quanh nhiều nội dung, trong đó có Đàm phán lại hoặc rút khỏi Hiệp định Tự do Bắc Mỹ (NAFTA); Xem xét Hiệp định Đối tác xuyên Thái Bình Dương (TPP); Chấm dứt nhập khẩu không công bằng; Chấm dứt các hoạt động thương mại không công bằng; Theo đuổi các thoả thuận thương mại song phương. Kế hoạch nhắm tới việc “giữ và đem trở lại công việc sản xuất” cho Mỹ, tập trung vào giảm thuế kinh doanh, loại bỏ các quy định về kinh doanh, và hạn chế năng lượng trong nước.

Có thể nói nước Mỹ những ngày qua đã chứng kiến một cuộc bầu cử khó đoán định nhất trong lịch sử và kết quả của nó đã dẫn tới sự chia rẽ sâu sắc sau khi Donald Trump đắc cử. Nhiều cuộc biểu tình đã nổ ra với các khẩu hiệu “Trump không phải là Tổng thống của tôi”, “Tình yêu chứ không phải hận thù của Trump”. Những phản ứng này được cho là xuất phát từ những phát ngôn, cam kết sẽ thực hiện những chính sách gây sốc của ông Donald Trump trong quá trình vận động bầu cử.

Tuy nhiên, tất cả đều còn đang ở phía trước. Liệu ông Donald Trump có thực hiện những cam kết theo phát ngôn gây sốc của mình hay lại có những điều chỉnh chính sách phù hợp hơn? Đó là câu hỏi mà chỉ có thể có câu trả lời khi Chính phủ mới chính thức điều hành nước Mỹ. Trước mắt, quá trình chuyển giao quyền lực dẫu còn nhiều vướng mắc vẫn đang diễn ra thuận lợi và ứng cử viên thất bại của đảng Dân chủ Hillary Clinton mới đây đã lên tiếng kêu gọi người dân Mỹ khép lại chia rẽ vì sự phồn thịnh chung của nước Mỹ.

3. Chiến sự leo thang tại Aleppo

Đã có ít nhất 110 người thiệt mạng hôm 17-11 ở Aleppo từ khi Nga và quân đội chính phủ Syria nối lại các cuộc không kích sau khi kết thúc tuyên bố ngừng bắn kéo dài 3 tuần.

Theo Kênh truyền hình Ả-rập SkyNews, 90 người đã thiệt mạng trong các cuộc oanh kích nhằm vào các khu vực ở phía đông thành phố, nơi đang nằm dưới sự kiểm soát của phiến quân. Các cuộc pháo kích nhằm vào thị trấn Batabo, ngoại ô phía tây Aleppo cũng khiến 20 người thiệt mạng.

Tổ chức Y tế thế giới (WHO) cho hay nhiều bệnh viện, trung tâm y tế tại Aleppo và tỉnh Idlib bị tấn công, không chỉ dẫn đến thương vong lớn, mà còn khiến hoạt động tại các bệnh viện này đình trệ, người dân khó tiếp cận được dịch vụ y tế. Tổ chức này kêu gọi ngừng ngay các cuộc tấn công nhằm vào bệnh viện và nhân viên y tế.

Báo cáo mới nhất cho biết số người thiệt mạng có thể còn tăng lên, do có nhiều nạn nhân bị thương nặng, trong khi đó, điều kiện y tế không được bảo đảm. Chỉ riêng trong ngày 17-11, đã có hơn 50 cuộc không kích và 300 quả đạn pháo bắn vào các quận phía đông Aleppo. Các tay súng phiến quân cũng bắn hơn 40 quả rocket vào vị trí của lực lượng Chính phủ tại Sfaira, đông nam Aleppo và một khu dân cư ở phía tây thành phố này. Theo số liệu của Liên hợp quốc, hiện có 250,000 người dân mắc kẹt trong khu vực do phiến quân quản lý. Phe quân đội chính phủ nước này đã chặn con đường cuối cùng tiến vào khu vực này từ hồi tháng 7. Công tác cứu trợ nhân đạo đang trở nên hết sức khó khăn trong khi nguồn cứu trợ lương thực bị gián đoạn và nguồn nước bị ô nhiễm trầm trọng.

4. Hàn Quốc trong cơn khủng hoảng chính trị

Hàn Quốc đang trong cơn lốc xoáy khủng hoảng chính trị do bê bối liên quan đến người bạn thân tín Choi Soon Sil của Tổng thống Park Geun-hye (vụ Choigate). Quốc hội nước này hôm 17-11 đã phê chuẩn dự luật bổ nhiệm một công tố viên độc lập chịu trách nhiệm điều tra vụ bê bối chính trị liên quan đến Tổng thống Park Geun-hye và người bạn thân của mình.

Với 196/300 phiếu ủng hộ đối với dự luật được đề xuất bởi Đảng Dân chủ đối lập, diễn biến mới này được cho là sẽ làm gia tăng thêm áp lực chính trị đẩy người đứng đầu Chính phủ Hàn Quốc tiến gần hơn tới nguy cơ phải từ chức. Khi được chỉ định, công tố viên đặc biệt này sẽ thực hiện điều tra trong vòng tối đa 120 ngày trước khi có thể đưa ra lời buộc tội Tổng thống.

Hiện tại, các công tố viên Hàn Quốc đang điều tra xem bà Park Geun-hye có gây sức ép buộc lãnh đạo các tập đoàn của Hàn Quốc đóng góp cho 2 quỹ phi lợi nhuận do người bạn thân Choi Soon-sil sáng lập hay không. Bà Choi cũng đang bị tạm giữ để phục vụ điều tra với các cáo buộc lợi dụng mối quan hệ thân thiết với Tổng thống để can thiệp vào công việc quốc gia và gây ảnh hưởng tới các tổ chức văn hóa và thể thao. Theo báo chí Hàn Quốc, các tập đoàn Hyundai và Samsung đã đóng góp khoảng 70 triệu USD vào các quỹ do bà Choi thành lập.

Về phía Tổng thống Park Geun-hye, luật sư của Tổng thống, ông Yoo Yeong-ha, cho biết sẽ sắp xếp để các công tố viên có một cuộc thẩm vấn trực tiếp với bà Park Geun-he trong tuần tới. Nếu cuộc thẩm vấn được sắp xếp thì đây là lần đầu tiên một Tổng thống đương nhiệm của Hàn Quốc bị thẩm vấn.

5. Thế khó của Brexit

Phản ứng trước việc giới truyền thông Anh loan tin cho biết Chính phủ nước này chưa có chiến lược cụ thể cho nước Anh rời khỏi Liên minh châu Âu (EU) (hay còn gọi là Brexit), ngày 16-11 Thủ tướng Anh Theresa May khẳng định Chính phủ của bà có những kế hoạch cụ thể, rõ ràng và toàn diện cho Brexit.

Trước đó, hãng tin BBC và tờ The Times dẫn các bản thông báo nội bộ bị rò rỉ của chính phủ cho rằng chia rẽ trong nội bộ chính phủ đang khiến chiến lược cho Brexit có thể phải mất 6 tháng nữa mới được thông qua. Theo thông tin đã dẫn, các bộ trong chính phủ đang phải nỗ lực thực thi hơn 500 dự án liên quan tới Brexit và có thể cần phải bổ sung thêm khoảng 30.000 nhân sự để thực hiện các nội dung này. Văn phòng Thủ tướng May khẳng định đây không phải là báo cáo của chính phủ và phủ nhận những nội dung của báo cáo đó.

Phát biểu trước Hạ viện Anh, Thủ tướng Theresa May cũng tái khẳng định Chính phủ đã có kế hoạch cụ thể cho tiến trình Brexit, nhưng hiện chưa phải là thời điểm thích hợp để công bố. Lãnh đạo Công đảng Anh Jeremy Corbyn thì cho rằng tuyên bố của Thủ tướng Theresa May chỉ là lời bào chữa cho việc chưa thể có được một kế hoạch cụ thể cho Brexit.

Trong Brexit, vấn đề nhập cư và thị trường chung hiện là hai thách thức chủ yếu. Chính phủ Anh cần phải có biện pháp sao cho khi siết chặt chính sách nhập cư sẽ không khiến kinh tế lao dốc. Giới phân tích cho rằng chính phủ của Thủ tướng Theresa May dường như đang rơi vào thế tiến thoái lưỡng nan trong hoạch định và triển khai chiến lược Brexit.

ĐĂNG KHÔI (tổng hợp)