Sàn giao dịch dầu mỏ Niu Y-oóc.

Ngày 22-11, sau khi vọt lên hơn 99USD/thùng, giá dầu giao dịch tại thị trường châu Á đã giảm đôi chút xuống 98USD/thùng. Tuy nhiên, theo các chuyên gia, ngày giá dầu đạt 100USD/thùng đã đến rất gần.

Sự lo lắng vì giá dầu leo cao đang xuất hiện tại mọi ngõ ngách trên thế giới. Sự lo lắng đó là đương nhiên bởi dầu mỏ là một trong những nhiên liệu quan trọng nhất của xã hội hiện đại. Nó được dùng để sản xuất điện và để dùng cho 99% các phương tiện giao thông vận tải. Hơn nữa, dầu cũng dùng để sản xuất các chất dẻo và nhiều sản phẩm khác. Vì thế, dầu thường được ví như là "vàng đen", giá dầu tăng hay giảm đều tác động rất nhiều mặt của cuộc sống.

Dẫn bản tin của hãng AP về việc cảnh sát tại bang Mi-chi-gân (Mỹ) phải cắt giảm giờ tuần tra trên đường để tiết kiệm xăng, một blogger kết luận: “Giá dầu tăng cao sẽ khiến tình trạng phạm tội leo cao”. Một blogger khác thì viết: “Hiện chuối ở chỗ tôi (một địa phương ở Mỹ) là 0,5USD/quả nhưng chẳng sớm thì muộn nó cũng lên 1USD bởi người bán hàng sẽ nói rằng, do giá vận chuyển cao quá, xin quý khách thông cảm!”.

Trong khi đó, hãng hàng không lớn Korean Air của Hàn Quốc đã thành lập một đội quản lý xăng dầu gồm chín thành viên chuyên trách. Đội này có một nhiệm vụ duy nhất: kiểm soát chi phí xăng dầu bằng cách cắt giảm từng li từng tí khối lượng chuyên chở. Nhiều ý tưởng đã được đội này đưa ra như: yêu cầu mỗi thành viên đội bay giảm cân, khoảng 4,5kg để làm nhẹ bớt trọng lượng bay; dựng phòng vệ sinh ngay cạnh cửa sân bay, khuyến khích các hành khách giảm bớt vài gram qua việc sử dụng nhà vệ sinh trước khi lên máy bay. Thậm chí, còn có người đề nghị giảm số tăm xỉa răng ở hành lang máy bay xuống còn mỗi người một chiếc. Trước đó, hãng đã dỡ bỏ hai ăng-ten TV không sử dụng đến, được lắp ở cánh của tất cả các máy bay của hãng. Việc dỡ bỏ này đã giúp giảm bớt gần 30kg nhiên liệu phản lực mỗi giờ. Các phi công hiện nay cũng tắt bớt một động cơ khi lăn bánh trên mặt đất để tiết kiệm thêm một ít nhiên liệu nữa.

Tác động ở tầm vi mô đã hiện rõ như vậy. Ở tầm vĩ mô, Chương trình Phát triển Liên hiệp quốc (UNDP) mới công bố một báo cáo cho thấy tác hại ghê gớm của việc giá dầu tăng cao. Theo báo cáo, những quốc gia có một nền kinh tế không đủ mạnh và lệ thuộc nhiều vào dầu hỏa sẽ bị tổn thương đáng kể vì sự gia tăng giá dầu hiện nay. Áp-ga-ni-xtan, Băng-la Đét, Man-đi-vơ, Nê-pan, Pa-ki-xtan, Xri Lan-ca, Cam-pu-chia, Lào, Phi-líp-pin, Phi-gi, Xa-moa và Xô-lô-mông sẽ bị ảnh hưởng nặng nề nhất. Những quốc gia bị tổn thương ở mức vừa phải có Bu-tan, Ấn Độ, Mi-an-ma, Thái Lan, Việt Nam, In-đô-nê-xi-a và Mông Cổ. LHQ cũng đã đưa ra một thống kê khiến nhiều người giật mình: khu vực châu Á - Thái Bình Dương đã phải chi thêm 400 tỉ USD do sự gia tăng giá dầu từ năm 2003 đến nay. Con số này cao gấp 20 lần các khoản viện trợ các nước này nhận được.

Theo báo cáo của UNDP, nếu giá dầu tiếp tục tăng cao như hiện nay trong vòng từ ba đến năm năm nữa, sẽ xuất hiện nguy cơ không hoàn thành được các mục tiêu phát triển thiên niên kỷ mà LHQ đề ra. Trước tiên, giá dầu cao sẽ cản trở việc thực hiện mục tiêu thiên niên kỷ thứ nhất: giảm nghèo. Một mục tiêu phát triển thiên niên kỷ khác cũng đang được các nhà phân tích quan tâm đặc biệt là bảo đảm đến năm 2015, tất cả trẻ em trên khắp thế giới đều được học hết bậc tiểu học. Bản báo cáo của UNDP lo ngại rằng, với sự gia tăng của giá dầu, chi phí vận chuyển cũng sẽ tăng cao và điều này sẽ tác động xấu tới việc trẻ em đi đến trường học mỗi ngày.

Rõ ràng, giá dầu tăng đang tác động tiêu cực đến đời sống toàn cầu. Tuy nhiên, nhà báo Ê-van Đa-vít của BBC cho rằng, đây chưa chắc đã là điều hoàn toàn không tốt. Ông lập luận: giá dầu tăng cao là cơ hội để buộc các quốc gia phải sử dụng nhiên liệu một cách tiết kiệm và thúc đẩy nhanh hơn công tác phát triển các nguồn năng lượng thay thế, bởi sớm hay muộn thì nguồn dầu mỏ trên thế giới rồi cũng sẽ cạn kiệt.

ĐẶNG NGUYỄN