Tuổi bốn mươi là cột mốc lớn của sự sinh tồn. Đó là sự bắt đầu của thời sung mãn để mọi lời giải đáp về “bản sắc như thế nào, phát triển ra sao?” được định hình rõ nét. Đối với Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN) cũng vậy. Năm 2007 đã đánh dấu một cung bậc phát triển cao độ của ASEAN sau tròn bốn thập kỷ ra đời và trưởng thành.

Thời gian gần đây, cứ nói đến ASEAN là nói đến một khu vực sôi động, đầy hấp dẫn. Năm 2007 này cũng không ngoại lệ. Tuy có đôi nét gợn nhỏ như tình hình Thái Lan, Mi-an-ma, tác động của thiên tai, dịch bệnh, song, ASEAN vẫn thực sự ở vị trí trái tim của một châu Á năng động. “Con rồng” Xin-ga-po tiếp tục thăng hoa, những “con hổ” Ma-lai-xi-a, Thái Lan vẫn cao tiếng gầm, câu chuyện về Việt Nam thì ngày càng kỳ diệu. Các thành viên ASEAN khác cũng có bước tăng trưởng mạnh mẽ và chắc chắn. Rõ ràng, những điều này hoàn toàn không mới, đã được nhắc đi nhắc lại trong nhiều năm qua.

Song, chính những sự “không mới” đó là nền tảng để tạo ra một điều, không những rất mới mà còn có tầm vóc lịch sử đối với ASEAN. Ngày 20-11-2007, tại Hội nghị thượng đỉnh ASEAN lần thứ 13 tại Xin-ga-po, lãnh đạo 10 nước thành viên ASEAN đã đặt bút ký thông qua Hiến chương ASEAN.

Cho đến tuổi bốn mươi, ASEAN hoàn toàn có thể tự hào vì những gì đã làm được. Với sức mạnh là luôn tìm được sự thống nhất trong đa dạng, bất chấp khác biệt về trình độ phát triển, chế độ chính trị, văn hóa, tôn giáo, Đông Nam Á đã và đang bền bỉ phấn đấu vượt qua tàn tích của chiến tranh, sự nghèo nàn và lạc hậu để được vinh danh là một trong những tổ chức khu vực năng động và thành công nhất. Với diện tích hơn 4,5 triệu ki-lô-mét vuông, dân số hơn 500 triệu người, tổng giá trị GDP đạt hơn 1.000 tỷ USD và trao đổi thương mại hằng năm đạt gần 1.500 tỷ USD, ASEAN đã trở thành đối tác không thể thiếu trong nền kinh tế toàn cầu, tiếng nói của ASEAN ngày một có trọng lượng.

Tuy nhiên, trong bối cảnh thế giới hiện nay, dừng lại đã là tụt hậu. ASEAN nhận thức rõ điều đó và đã có cú đột phá bằng bản Hiến chương. Hiến chương ASEAN gồm 13 chương với 55 điều khoản, là bộ quy chế có tính ràng buộc đầu tiên của hiệp hội. Bên cạnh việc kiên trì những nguyên tắc cơ bản đã được thử thách qua thời gian như tôn trọng độc lập, chủ quyền của mỗi nước, không can thiệp công việc nội bộ của nhau, đồng thuận, hợp tác và liên kết trên cơ sở bình đẳng, cùng có lợi, Hiến chương đã đưa ra những cơ sở pháp lý về trách nhiệm, nghĩa vụ của mỗi thành viên, định hướng quan hệ với các đối tác bên ngoài. Đây thực sự là bước đi rất quan trọng trong tiến trình hội nhập của toàn hiệp hội.

Sự liên kết chặt chẽ hơn về chính trị thông qua bản Hiến chương chắc chắn sẽ tạo động lực giúp khu vực đẩy nhanh hơn nữa tốc độ hội nhập, làm cho hợp tác nội khối ngày càng phong phú, rộng lớn, sâu sắc và hiệu quả hơn. Điều có thể thấy ngay là mục tiêu hình thành Cộng đồng Kinh tế ASEAN vào năm 2015, sớm hơn 5 năm so với dự định ban đầu, tạo ra vị thế mới cho ASEAN trên trường quốc tế.

Quyết sách đúng đắn được thực thi trong năm 2007 một lần nữa khẳng định, ASEAN là một tổ chức luôn tự biết điều chỉnh để tôn lên giá trị và càng chứng tỏ ASEAN xứng đáng có vị trí hạt nhân trong các quan hệ hợp tác liên khu vực. Thực tế, các Hiệp định thương mại tự do (FTA) giữa ASEAN với Trung Quốc, Hiệp định khung giữa ASEAN và Hàn Quốc, ASEAN và Nhật Bản, ASEAN và Ấn Độ đã cho thấy tầm quan trọng của ASEAN. Trong năm qua, ASEAN cũng không dưới một lần thể hiện vị trí trung tâm trong các mối quan hệ liên khu vực bằng việc khẳng định vai trò của mình trong tiến trình hợp tác ASEAN+3, Diễn đàn khu vực ASEAN (ARF).

ASEAN đã chứng minh được sức sống của mình và xây dựng được bản sắc riêng được cộng đồng quốc tế thừa nhận. Không những vậy, ASEAN lại đang tạo cho mình sức bật mới để tiến nhanh tới một Cộng đồng ASEAN đoàn kết, năng động và rộng mở. Từ cột mốc năm 2007, có thể khẳng định, ASEAN sẽ tiếp tục là khu vực đầy quyến rũ, ngày càng có vai trò và ảnh hưởng lớn đối với thế giới.

BẢO TRUNG