Đây là kết quả báo cáo do Công ty phân tích dữ liệu y tế Airfinity, có trụ sở tại London (Anh) thực hiện. Tuy nhiên, Airfinity nhấn mạnh, số liệu trên chỉ là phần nổi của tảng băng chìm.

Năm ngoái, khi những liều vaccine ngừa Covid-19 được điều chế và đưa vào sử dụng, nhiều nước giàu đã mua ồ ạt để lấp đầy các kho dự trữ. Tuy nhiên, những nước này chưa lường hết được tình huống không tiêm hết số vaccine trước khi chúng hết hạn sử dụng.

 Tiêu hủy vaccine hết hạn tại bãi rác Gosa của Nigeria. Ảnh: AP

Vì lẽ đó, kể từ tháng 10-2021, nhiều nước giàu buộc phải xử lý số vaccine sắp hết hạn bằng cách tặng hoặc bán lại cho đối tác thông qua các thỏa thuận song phương hoặc Cơ chế "Tiếp cận toàn cầu với vaccine ngừa Covid-19" (viết tắt là COVAX).

Cũng theo báo cáo của Airfinity, chỉ tính riêng trong tháng 12-2021, hơn 100 triệu liều vaccine ngừa Covid-19 của COVAX đã bị một số nước từ chối tiếp nhận do thời hạn sử dụng còn quá ngắn. Tổng giám đốc Tổ chức Y tế thế giới (WHO) Tedros Ghebreyesus từng than thở: “Các quốc gia nghèo thường nhận thông báo tiếp nhận vaccine gấp gáp, ít có thông tin chi tiết về số lượng, loại vaccine được tiếp nhận, cũng như thời hạn sử dụng”.

Nhóm phân bổ vaccine độc lập (IAVG), đơn vị quản lý việc phân phối vaccine của COVAX còn cho biết thêm, nguồn vaccine sắp hết hạn được viện trợ vào phút chót đã gây thêm căng thẳng cho những quốc gia nghèo vốn hạn chế về nguồn nhân lực y tế và đang đối mặt với các cuộc khủng hoảng khác.

Nigeria là một trong số các nước nhận viện trợ nhiều vaccine sắp hết hạn. Tháng 10-2021, quốc gia châu Phi này đã nhận 2,6 triệu liều vaccine AstraZeneca chỉ còn hạn sử dụng từ 4 đến 7 tuần. Sau khi tiếp nhận, vaccine lập tức được phân phối tới các địa phương trong khoảng thời gian từ 19 đến 21 ngày.

Dù đã nỗ lực hết sức nhưng chỉ có 1,53 triệu liều vaccine trên được tiêm cho người dân Nigeria. Hơn 1 triệu liều vaccine khác bị hết hạn, buộc phải tiêu hủy vào ngày 22-12-2021 tại bãi rác ở Gosa, nằm cách trung tâm Abuja khoảng 10km. “Một sự lãng phí lớn, nhưng hơn hết, việc tiêu hủy vaccine quá hạn còn gây nguy cơ ô nhiễm đất và nước ngầm”, báo cáo của Airfinity nhấn mạnh.

PHƯƠNG LINH