“Sống trong sợ hãi”

Sẽ chặt đầu bất cứ lúc nào

Ngày 1-5, Abu Sayyaf  thả 14 con tin In-đô-nê-xi-a. Ông Áp-đu-xa-cua Tan  (Abdusakur Tan II), tỉnh trưởng tỉnh Xu-lu, In-đô-nê-xi-a hoàn toàn bất ngờ khi nhìn thấy một nhóm người đột ngột xuất hiện trước cổng nhà riêng của ông ở thành phố Giô-lô. Những người đàn ông trông gầy gò đứng dưới trời mưa như trút nước. Khi biết được họ là ai, từ đâu tới, nhân viên bảo vệ liền đưa vào nhà và cho ăn uống. Sau đó, họ được đưa đến sở cảnh sát. Ngày 2-5, những con tin may mắn được phép đoàn tụ với gia đình và trình diện báo giới. Giu-li-an Phi-líp (Julian Philip), một trong số các con tin, đã kể lại 36 ngày sống trong hang ổ nhóm Abu Sayyaf ở tỉnh Xu-lu.

“Một ngày trước khi thả, chúng vẫn còn dọa cắt cổ tất cả bọn tôi”, G. Phi-líp kể lại. Phi-líp cho biết anh và đồng nghiệp bị các tay súng Abu Sayyaf bắt cóc chiều 25-3 khi đang làm việc trên chiếc tàu kéo Bramah 12 và sà lan Arnand 12 chở 7.000 tấn than đá từ In-đô-nê-xi-a đến Phi-líp-pin. Vào lãnh hải nước này, họ thấy 2 chiếc xuồng cao tốc chở 8 người mặc sắc phục cảnh sát Phi-líp-pin chạy tới. Tưởng là chuyện kiểm tra bình thường, không ngờ cảnh sát biến thành cướp trang bị toàn súng Mỹ (M14 và M16). Chúng bắt trói tất cả và đưa về đảo Tawi-Tawi thuộc quần đảo Xu-lu. Bốn ngày đầu, chúng chia con tin In-đô-nê-xi-a thành 2 nhóm sống cách biệt và cứ vài ngày lại chuyển chỗ ở vì sợ máy bay Phi-líp-pin không kích. Theo Phi-líp, đây là biện pháp bảo tồn con tin. “Mạng sống chúng tôi được duy trì tốt, không bị đánh đập hay bỏ đói. Rõ ràng, họ không muốn thấy bất cứ con tin nào chết vì như vậy sẽ mất tiền chuộc”.

Dù vậy, các con tin luôn căng thẳng vì bọn cướp dọa cắt cổ nếu không có tiền chuộc. Ngày nào các con tin cũng cầu nguyện được “tai qua nạn khỏi”. Khi con tin Giôn Rít-xđen (John Ridsdel) của Ca-na-đa bị chặt đầu hôm 25-4 vì chậm trả tiền chuộc, mọi người càng sợ hãi. Thông tin được thả cũng hết sức bất ngờ. “Chúng tôi bị lùa lên xe, thả xuống tại một địa điểm vắng người. Một tên trong bọn họ bảo chúng tôi hỏi dân đường đến nhà viên tỉnh trưởng”, Phi-líp nhớ lại.

Trong khi các con tin In-đô-nê-xi-a được tự do thì thế giới đang hồi họp lo lắng cho số phận của R. Hôn (Robert Hall), con tin thứ hai người Ca-na-đa. Ngày 3-5 vừa qua, nhóm khủng bố Abu Sayyaf đã tung video clip đe dọa cắt cổ ông R. Hôn bất cứ lúc nào nếu chính phủ Ca-na-đa trì hoãn cuộc thương lượng về tiền chuộc.

Trả tiền chuộc hay không?

Abu Sayyaf là nhóm phiến quân Hồi giáo ly khai, nổi lên ở Phi-líp-pin từ năm 1991, dưới sự chỉ huy của Gian-gia-la-ni (Janjalani), một nhà truyền đạo ở đảo Basilan. Các phiến quân đã chứng tỏ mình là một cánh cấp tiến trong cuộc chiến đòi ly khai kéo dài hàng chục năm nay của 5 triệu tín đồ Hồi giáo ở miền Nam Phi-líp-pin. Ngoài quân đội Phi-líp-pin, Abu Sayyaf đã mở rộng các mục tiêu sang các nước có phần đông dân chúng theo đạo Thiên chúa, trong đó có Mỹ. Kể từ khi thành lập, Abu Sayyaf bị cáo buộc đã thực hiện nhiều vụ đánh bom, bắt cóc tống tiền và sát hại dã man những con tin, tập trung vào các nạn nhân là công dân phương Tây. Từ năm 2003, Phi-líp-pin đã liệt nhóm này vào danh sách khủng bố. Mức độ bành trướng và sự hung bạo của nhóm khủng bố Abu Sayyaf đã trở thành một vấn đề nóng tại Phi-líp-pin khi vào trung tuần tháng 4 vừa qua, Abu Sayyaf tuyên bố trung thành và nguyện đi theo lý tưởng của tổ chức khủng bố Nhà nước Hồi giáo (IS) tự xưng.

Sau cái chết thảm thương của con tin Giôn Rít-xđen, Thủ tướng Ca-na-đa G. Tru-đô (J. Trudeau) vẫn tuyên bố cứng rắn không trả tiền chuộc trong bất cứ trường hợp nào cho Abu Sayyaf. Trong khi đa số chuyên gia chống khủng bố đồng cảm với ông Tru-đô thì vẫn có một số người nghi ngờ. Bởi thực tế, có những trường hợp phải đáp ứng yêu sách của bọn khủng bố, thông thường do gia đình nạn nhân chi trả trong khi tuyên bố chính thức của chính phủ là kiên quyết giữ vững lập trường.

Trở lại với Phi-líp, con tin người In-đô-nê-xi-a được thả hôm 1-5 vừa qua, anh cho biết không biết gì về vụ trả tiền chuộc. Bà R. Mát-xu-đi (Retno Marsudi), Ngoại trưởng In-đô-nê-xi-a, cũng né tránh những câu hỏi của báo giới về vấn đề này. Đây là chủ đề hết sức nhạy cảm vì chính phủ In-đô-nê-xi-a và Phi-líp-pin luôn khẳng định “nói không với tiền chuộc”. Bà Mát-xu-đi nhấn mạnh thành công này hoàn toàn nhờ “các kênh ngoại giao”, không hề có chuyện trả 1 triệu USD tiền chuộc các thuyền viên nêu trên. Tuy nhiên, ông G. Pát-đi (Gar Pardy), nguyên Trưởng ban cố vấn Bộ Ngoại giao, Thương mại và Phát triển Ca-na-đa, người từng tham gia giải cứu hơn 100 con tin bị bắt cóc đòi tiền chuộc trên toàn thế giới, tiết lộ trên tờ Ottawa Citizen: “Tôi không thể cung cấp thông tin chi tiết nhưng có thể khẳng định rằng nếu ai đó bị bắt cóc được thả ra thì chắc chắn là có tiền chuộc. Khủng bố không bao giờ thả con tin vì “trái tim nhân ái”. Đó là chuyện thần tiên không có thật. Còn chuyện lính đặc nhiệm một mình vào hang ổ khủng bố giải cứu con tin chỉ có trong trí tưởng tượng của các nhà biên kịch Hollywood”.

Ở một khía cạnh khác, bà A. Át-mát (Aisha Ahmad), giáo sư Trường Đại học Toronto, chuyên nghiên cứu phương thức kiếm tiền của các nhóm thánh chiến, nhận định rằng trả hay không trả tiền chuộc cũng đều bất lợi. Theo bà, nếu trả tiền chuộc, con tin được thả nhưng bọn khủng bố lại có tài chính để thực hiện các hành vi gây hại lớn hơn. Trái lại, nếu từ chối trả tiền chuộc, con tin sẽ bị hành quyết công khai.

NGỌC HÀ