Sẽ có thêm nhiều "Con đường tơ lụa"

QĐND-Trong hai ngày 4 và 5-10, Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Tấn Dũng đã tham dự Hội nghị cấp cao Á-ÂU (ASEM) lần thứ 8. Các hoạt động của Thủ tướng bên trong và bên lề Hội nghị đã mở ra nhiều triển vọng và cơ hội hợp tác bình đẳng, cùng phát triển giữa Việt Nam với các nước thành viên ở cả hai lục địa Á - Âu.         

Thành viên tích cực và trách nhiệm

Tại Hội nghị cấp cao ASEM 8, Việt Nam được đánh giá cao trong vai trò là Chủ tịch ASEAN 2010 và là một nước thành viên có nhiều thành công trong việc duy trì và khôi phục đà tăng trưởng, ổn định kinh tế vĩ mô và đã góp phần quan trọng nâng cao vị thế của Việt Nam và ASEAN trong các diễn đàn quốc tế, trong đó có ASEM. Việt Nam cũng là một thành viên tích cực của ASEM mà Hội nghị cấp cao ASEM 5 tổ chức tại Hà Nội cách đây 6 năm là một thành công ấn tượng được nhiều người nhắc đến.

Ông Hô-xê Ma-nu-en Ba-rô-sô, Chủ tịch Ủy ban châu Âu, trong buổi gặp làm việc với Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng tại Trụ sở Ủy ban châu Âu đã đánh giá: Việt Nam đã đảm nhiệm có chất lượng vai trò Chủ tịch ASEAN năm 2010, góp phần làm cho ASEAN ngày càng có vai trò và vị trí quan trọng trên thế giới. Việt Nam lại là nước đạt được những thành tựu đổi mới rất ấn tượng. Thật đáng mừng, quan hệ Việt Nam - EU ngày càng phát triển mạnh mẽ và năng động. Ủy ban châu Âu luôn mong muốn là đối tác quan trọng của Việt Nam và ASEAN.

Toàn cảnh phiên họp Hội nghị Cấp cao ASEM 8. Ảnh: Website chính thức của ASEM 8

Thủ tướng nước chủ nhà (Bỉ) I-vơ La-téc-mơ cũng khẳng định trong cuộc gặp Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng tại Văn phòng Thủ tướng, Việt Nam chẳng những là thành viên tích cực trong ASEAN, hiện đang đảm nhiệm tốt, có hiệu quả vai trò Chủ tịch ASEAN năm 2010 mà còn là thành viên tích cực đầy trách nhiệm của ASEM. Ông nói: “Tôi tin rằng với vai trò của mình, Việt Nam hoàn toàn có thể trở thành một đầu cầu hợp tác quan trọng giữa Bỉ, các nước châu Âu với ASEAN và châu Á nói chung”.

ASEM hiện là một diễn đàn đối thoại không chính thức giữa các nguyên thủ và người đứng đầu chính phủ các nước thành viên ASEM, Ủy ban châu Âu (EC) và Ban thư ký ASEAN. Tuy là diễn đàn không chính thức nhưng đều được các thành viên coi trọng trong phối hợp chính sách, ứng phó các vấn đề thách thức toàn cầu. Trong suốt 14 năm qua, Việt Nam luôn coi trọng và tham gia tích cực vào quá trình hợp tác với ASEM, hoàn thành tốt trách nhiệm của một thành viên. Việt Nam đã tổ chức thành công Hội nghị cấp cao ASEM 5 (2004). Tại hội nghị này, với tư cách chủ nhà, Việt Nam đã giải quyết thành công vấn đề mở rộng thành viên, đánh dấu đợt mở rộng thành viên đầu tiên và lớn nhất của ASEM với việc kết nạp thêm 13 thành viên (3 nước châu Á, 10 nước châu Âu) nâng tổng số thành viên khi ấy từ 26 lên 39. Tại Hội nghị Bộ trưởng ngoại giao ASEM lần thứ 9 (tháng 5-2009), Việt Nam đã phối hợp chặt chẽ với các thành viên, góp phần thúc đẩy hội nghị ra quyết định lịch sử lần đầu tiên ủng hộ Nga và Ô-xtrây-li-a được kết nạp vào ASEM, mở đường cho việc tiếp tục xem xét nguyện vọng của Niu Di-lân gia nhập ASEM. Tại Hội nghị cấp cao ASEM 8, Nga, Ô-xtrây-li-a và Niu Di-lân chính thức được kết nạp vào ASEM. Việt Nam cũng đã tổ chức thành công Hội nghị Bộ trưởng kinh tế ASEM lần thứ 3 (2001), Hội nghị Bộ trưởng giáo dục ASEM lần thứ hai (tháng 5-2009) và có nhiều sáng kiến tích cực để nâng cao và phát huy vị thế của Việt Nam trong ASEM.

Với tư cách là thành viên ASEM, Việt Nam đã tham gia tích cực quá trình hợp tác ASEM trên các lĩnh vực kinh tế tài chính và là một trong những nước đi đầu đưa ra sáng kiến hợp tác văn hóa, du lịch, y tế, giáo dục, giao thông vận tải, môi trường, công nghệ thông tin, an ninh lương thực, an ninh năng lượng, phát triển nông thôn, tham gia quỹ ASEF… Trước Hội nghị cấp cao ASEM 8, Việt Nam đã tổ chức thành công hội thảo “Phối hợp các hoạt động văn hóa nhằm tăng cường quảng bá hình ảnh ASEM” và phối hợp cùng Anh, Đan Mạch, In-đô-nê-xi-a tổ chức thành công tọa đàm “Hợp tác ASEM ứng phó với biến đổi khí hậu” tại Hạ Long. Trước đó là hội thảo về trao đổi kinh nghiệm về sẵn sàng ứng phó với biến đổi khí hậu và các bệnh mới nổi” (tháng 11-2009). Từ Hội thảo “ASEM và tuyến đường sắt tơ lụa Á-Âu” do Việt Nam đồng tác giả với Hàn Quốc đã góp phần mở ra triển vọng nối mạng đường sắt Á-Âu… Quan hệ song phương giữa Việt Nam với các nước thành viên ASEM cũng được tăng cường và nâng lên tầm cao mới, hình thành các quan hệ đối tác và ký kết, triển khai các hiệp định liên kết kinh tế và hình thành các khu vực mậu dịch tự do. 

Hiện thực hóa các cơ hội hợp tác 

Buổi sáng 4-10, trước khi tham dự Lễ khai mạc Hội nghị cấp cao ASEM 8, Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng đã có các cuộc gặp với Thủ tướng Lúc-xăm-bua, Thủ tướng Nhật Bản, Thủ tướng Hà Lan, Thủ tướng Bỉ và Chủ tịch Ủy ban châu Âu. Các cuộc gặp tuy diễn ra trong thời gian ngắn nhưng đều đạt được kết quả thiết thực.

Tại cuộc gặp làm việc với Chủ tịch Ủy ban châu Âu Hô-xê Ma-nu-en Ba-rô-sô, Việt Nam và Ủy ban châu Âu đã ký 4 hiệp định quan trọng là Hiệp định khung hợp tác và đối tác toàn diện (PCA), Chương trình định hướng hợp tác 2011-2013, Hiệp định về một số lĩnh vực dịch vụ Hàng không và Hiệp định vay vốn Ngân hàng đầu tư châu Âu (EIB) cho dự án tuyến tàu điện ngầm Hà Nội. Trong đó, hiệp định khung về hợp tác và đối tác toàn diện (PCA) được lãnh đạo hai bên đánh giá cao.

Chủ tịch Ủy ban châu Âu trong phát biểu với báo chí đã bày tỏ hy vọng, Hiệp định này sẽ mở đường cho sự phát triển quan hệ toàn diện giữa Ủy ban châu Âu và Việt Nam trên các lĩnh vực kinh tế, văn hóa, chính trị, quyền con người và quản trị tốt. Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng cũng cho rằng, với việc ký kết hiệp định này, hai bên có cơ sở để thúc đẩy xây dựng quan hệ đối tác bình đẳng, hợp tác lâu dài. Thủ tướng cho biết, hai bên sẽ khởi động đàm phán Hiệp định tự do thương mại (FTA) đưa quan hệ hai bên lên tầm cao mới. Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng bày tỏ hy vọng, từ những kết quả của cuộc gặp với Chủ tịch Ủy ban châu Âu G.M.Ba-rô-sô một số vấn đề còn tồn tại như việc EU công nhận Việt Nam là nền kinh tế thị trường, việc chấm dứt áp thuế chống bán phá giá giày mũ da của Việt Nam và việc Việt Nam được hưởng quy chế GSP (ưu đãi thuế quan chung) sẽ sớm được giải quyết.

Với Bỉ, nước chủ nhà Hội nghị cấp cao ASEM 8 và đương kim Chủ tịch Liên minh châu Âu, Việt Nam cũng thỏa thuận nhiều kế hoạch hợp tác quan trọng. Thủ tướng Bỉ cho biết, thời gian tới hai nước sẽ họp Ủy ban hỗn hợp đề ra chương trình hợp tác từ 2011 đến 2015. Một đoàn hiệu trưởng các trường đại học Bỉ sẽ sang Việt Nam tìm hiểu cơ hội hợp tác về giáo dục đào tạo. Hoàng thân Phi-líp cũng sẽ dẫn đầu một đoàn đại biểu sang tìm hiểu cơ hội hợp tác với Việt Nam. Thủ tướng I-vơ La-téc-mơ nói: Tôi rất vui mừng nhận thấy quan hệ Bỉ - Việt Nam đang có bước phát triển rất đa dạng, sâu sắc. Các doanh nghiệp Bỉ đang hoạt động rất tốt ở Việt Nam. Bỉ và Việt Nam vừa là bạn bè, vừa là đối tác tốt của nhau. Việt Nam hiện là nước được ưu tiên hưởng ODA của Bỉ. Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng cũng cho biết, hai bên đã thỏa thuận mở rộng hợp tác trên nhiều lĩnh vực, trong đó có việc nghiên cứu kết nối các cảng biển với Bỉ, thúc đẩy hợp tác hai bên về đào tạo nguồn nhân lực cho Việt Nam, thỏa thuận hợp tác trong lĩnh vực vệ tinh, thỏa thuận hợp tác giữa Bỉ - Việt Nam và một nước thứ ba từ châu Phi…Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng nhấn mạnh: Trên cương vị Chủ tịch ASEAN 2010 - Việt Nam cam kết góp phần thúc đẩy phát triển quan hệ ASEAN - Bỉ, ASEAN - châu Âu và trên cương vị Chủ tịch Liên minh châu Âu, hy vọng Bỉ góp phần thúc đẩy quan hệ giữa Bỉ, Liên minh châu Âu với Việt Nam và ASEAN

Tại cuộc gặp với Thủ tướng Hà Lan, hai bên cũng đã ký kết thỏa thuận về đối tác chiến lược thích ứng với biến đổi khí hậu và quản lý nước.

Bên lề Hội nghị cấp cao ASEM 8, Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng còn tiến hành một loạt cuộc gặp song phương khác với Thủ tướng E-stô-ni-a An-đru An-ship, Phó thủ tướng Anh Nick Clegg, Thủ tướng Áo Vây-nô-e Phây-man, Thủ tướng Slô-ve-nia Bô-rut Ba-ho, Thủ tướng Phần Lan Ma-ri Ki-vi-ni-e-mi để thảo luận về các vấn đề hợp tác phát triển giữa Việt Nam với các nước là thành viên ASEM.

Trong chương trình nghị sự của Hội nghị cấp cao ASEM, Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng đã tham gia các phiên họp kín với các chủ đề “Tăng cường hiệu quả cơ chế quản trị và tài chính toàn cầu”, “Phát triển bền vững”, “Các vấn đề toàn cầu”, “Các vấn đề khu vực”, “Giao lưu nhân dân, tăng cường hình ảnh của ASEM và tương lai của ASEM”.

Như vậy có thể thấy, cánh cửa hợp tác giữa Việt Nam với châu Âu đang ngày càng mở rộng, quan hệ hợp tác bình đẳng cùng phát triển giữa Việt Nam với các thành viên ASEM ngày càng đi vào chiều sâu. Điều cần nhấn mạnh là chính những thành tựu đổi mới của Việt Nam, sự tham gia tích cực, đầy trách nhiệm của Việt Nam vào công việc của khu vực và quốc tế, đặc biệt là vào sự phát triển của ASEM đã làm cho hình ảnh, uy tín và vị thế của Việt Nam được nâng lên, quan hệ hợp tác phát triển với các nước ngày càng được tăng cường và mở ra nhiều cơ hội mới.

Truyền thống nâng cánh hiện tại và tương lai

Một cuộc triển lãm quy mô lớn được tổ chức tại Brúc-xen nhân Hội nghị cấp cao ASEM 8 mang tên “Đường tới châu Á - 25 thế kỷ giao lưu Á - ÂU”. Tại triển lãm trưng bày hơn 300 cổ vật quý, lần đầu tiên giới thiệu ở châu Âu, chứng minh cho mối quan hệ giao lưu mật thiết giữa châu Á và châu Âu đã có từ hơn 2.500 năm nay. Các quan hệ thương mại và chính trị đã được hình thành và phát triển thông qua “con đường tơ lụa” trên đường bộ và đường biển. Bảo tàng Lịch sử Việt Nam đã gửi đến trưng bày tại triển lãm 30 hiện vật cổ, giới thiệu lịch sử và văn hóa đặc sắc của Việt Nam với 3 trung tâm văn hóa nổi tiếng là văn hóa Đông Sơn, văn hóa Sa Huỳnh và văn hóa Ốc Eo, đồng thời cho thấy sự giao lưu văn hóa, chính trị, kinh tế, thương mại giữa Việt Nam với các nước trong quá khứ. Cuộc triển lãm đã mang đến cho người xem nhiều cảm xúc đặc biệt và ai cũng thấy rằng nhu cầu giao lưu, hợp tác và phát triển Á - Âu là một phần tất yếu của lịch sử. Quan hệ này có cội nguồn vững chắc trong quá khứ, phát triển mạnh mẽ trong hiện tại và rất nhiều tiềm năng trong tương lai. Việc giao lưu văn hóa, mở rộng các quan hệ giữa con người với con người trong các nước thành viên ASEM chính là cơ sở để phát triển các mối quan hệ sâu sắc và toàn diện trong các lĩnh vực. Việc tổ chức Diễn đàn doanh nghiệp Á - Âu, Diễn đàn Nghị viện Á - Âu, Diễn đàn nhân dân Á - Âu, Hội nghị các nhà biên tập truyền thông…bên cạnh Hội nghị cấp cao ASEM lần thứ 8 đã tạo thêm động lực phát triển các mối quan hệ sâu sắc, toàn diện giữa hai châu lục.

Hợp tác Á - Âu đang trên đà phát triển. ASEM đang chứng tỏ là một diễn đàn cần thiết để các dân tộc, quốc gia có thể tham vấn, đề xuất ý tưởng và sáng kiến nhằm tạo dựng quan hệ đối tác mới toàn diện giữa Á - Âu vì sự tăng trưởng mạnh mẽ hơn, tạo sự hiểu biết giữa nhân dân hai châu lục và thiết lập đối thoại chặt chẽ giữa các đối tác bình đẳng, duy trì và tăng cường hòa bình và ổn định cũng như phát huy các điều kiện cần thiết cho phát triển kinh tế và xã hội bền vững.

Từ cuộc triển lãm 25 thế kỷ giao lưu Á - Âu có thể hy vọng trong hiện tại và tương lai sẽ có thêm rất nhiều “con đường tơ lụa” trên các lĩnh vực, kết nối các dân tộc, các quốc gia, kết nối trí tuệ và trái tim của người dân sống trên hai lục địa Á - Âu, cùng đoàn kết, hợp tác phát triển bình đẳng và cùng có lợi. 

Phúc Nguyên

(từ Brúc-xen, Bỉ)