Rắc rối từ vụ “bắn nhầm”

Trung sĩMát-ti Hun khi còn sống

Chị Xu-xan Hun, vợ của trung sĩ xấu số Mát-ti Hun tử nạn trong vụ bắn nhầm choáng váng khi xem đoạn băng dài 15 phút ghi lại những giây phút cuối cùng của chồng mình. Cuốn băng được quay từ buồng lái của chiếc máy bay A10 Thunderbolt ghi lại giọng nói của hai phi công và một số nhân viên điều khiển mặt đất cùng những tiếng nổ chát chúa. Trung sĩ Mát-ti Hun không có cơ hội nào thoát thân khi chiếc A10 Thunderbolt nã đạn xuống đoàn xe gồm 4 chiếc bằng khẩu ca-nông 30 mm. Chiếc xe chở Mát-ti Hun qua những bức ảnh chụp hiện trường chỉ còn là một đống sắt vụn. Phần trên của chiếc xe nặng 8 tấn bị xé nát.

Viên phi công Mỹ xác định nhầm mục tiêu là Côn-tóp. Trong cuốn băng, Côn-tóp mang biệt danh POPOV36 đang trao đổi với một phi công khác cũng trên một chiếc A10 Thunderbolt yểm trợ mang biệt danh POPOV35. Khi vụ bắn nhầm xảy ra, Côn-tóp đang mang quân hàm trung tá thuộc Không lực Vệ binh quốc gia Idaho của Mỹ.

Điều ngạc nhiên là không một viên phi công nào bị các giới chức Mỹ khiển trách sau vụ bắn nhầm. Từ đó đến nay đã gần 4 năm. Hiện Côn-tóp đã được thăng quân hàm đại tá và đề bạt phụ trách công tác huấn luyện hàng trăm phi công của Mỹ, dạy họ các kỹ năng tấn công các mục tiêu mặt đất.

Vụ việc trước đây từng được nêu trong các báo cáo điều tra của Mỹ và Anh song có điều chúng khác nhau hoàn toàn. Lầu Năm góc khẳng định, cuộc điều tra của Mỹ đã kết luận các phi công “đã tuân thủ đúng trình tự các hành động và quá trình tiếp cận mục tiêu”. Trong khi đó, báo cáo điều tra của lục quân Anh lại cho rằng, các trình tự đã không được các phi công Mỹ tuân thủ. Họ còn liệt kê hàng loạt các sai lầm mà hai phi công lái hai chiếc A10 Thunderbolt mắc phải. Một trong số đó là, không một mục tiêu hay vị trí nào của mục tiêu cuối cùng được POPOV35 báo cáo cho trạm điều khiển mặt đất mang mật danh MANILA HOTEL. Phi hành đoàn đã không nhận được mệnh lệnh nào rõ ràng từ MANILA HOTEL để POPOV36 tấn công. Phát ngôn viên của quân đội Mỹ còn cho biết, trước khi sự cố bắn nhầm xảy ra, hai viên phi công đã thực hiện tấn công các mục tiêu kẻ thù cách đó không xa.

Việc xác định được danh tính viên phi công và cuốn băng được tiết lộ sẽ cho phép các nhà điều tra Anh có thể phớt lờ các giới chức Mỹ, những người đã ngăn cản việc đưa ra các bằng chứng về cái chết của Mát-ti vì hồ sơ vụ việc có thể bị lật lại. Phó trợ lý điều tra của Anh An-đru Oan-cơ giờ đây có thể sử dụng bản sao của cuốn băng tuyệt mật mà “The Sun” hứa sẽ cung cấp để khôi phục lại cuộc điều tra. Nhiều khả năng ông Oan-cơ sẽ yêu cầu chính thức các giới chức quân sự Mỹ liên quan phải lên tiếng về vụ việc.

Sau khi cuốn băng được tiết lộ, phát ngôn viên Lầu Năm góc Xin Mắc Cô-mách nói: "Tôi cho rằng cả hai viên phi công này ngay lập tức đã hiểu rằng đó là một sai lầm khủng khiếp và họ thấy ân hận vì những gì đã xảy ra". Thế nhưng, những câu trao đổi ngắn trong đoạn băng giữa hai phi công Mỹ lại khiến quả phụ Xu-xan Hun có cảm nghĩ ngược lại. Chị bật khóc vì không thể tin rằng, hai viên phi công đó lại có thể nói về cái việc họ bắn nhầm một cách nhẹ nhàng đến vậy. Vài giờ sau khi cuốn băng được phát trên trang web của tờ “The Sun”, Lầu Năm góc cho biết sẽ cung cấp cuốn băng cho các nhà điều tra Anh và gia đình trung sĩ Mát-ti Hun.

Song rắc rối có thể đến với tờ “The Sun” nếu bị Lầu Năm góc kiện ra tòa vì phát tán cuốn băng mà chưa được phép. Trước đó, Mỹ chỉ đồng ý cho sử dụng cuốn băng trong khuôn khổ điều tra của cảnh sát Anh, song không được công bố rộng rãi vì đây là tài liệu tối mật. Thông cáo của Bộ Quốc phòng Anh cũng nêu rõ, cuốn băng trên là tài sản của nước Mỹ và Bộ Quốc phòng Anh không có quyền phát tán nếu chưa có sự đồng ý.

Đã có nửa triệu lượt người tải đoạn băng xuống xem ngay vào buổi chiều ngày cuốn băng được phát. Thủ tướng Anh Tô-ni Ble đã bày tỏ sự thông cảm sâu sắc đối với gia đình Mát-ti và lấy làm tiếc vì cuộc điều tra bị trì hoãn. Ông đã có cuộc họp với Bộ Quốc phòng Anh và tin tưởng Bộ Quốc phòng sẽ hành động với thiện ý. Ông chủ phố Đao-ninh còn hứa sẽ xem xét để bảo đảm rằng những trường hợp tương tự có thể được giải quyết theo cách tốt hơn.

Chuyện “bắn nhầm” như thế này thỉnh thoảng vẫn xảy ra tại I-rắc. Chỉ 5 ngày trước khi Mát-ti Hun bị bắn, một chiếc A10 Thunderbolt khác cũng đã tấn công nhầm vào lực lượng lính thủy đánh bộ Mỹ ở gần thành phố Na-xi-ri-y-a của I-rắc. Báo cáo của Bộ Chỉ huy trung tâm Mỹ công bố một năm sau đó cho biết, trong 18 lính thủy đánh bộ thiệt mạng thì có 8 người bị quân nổi dậy I-rắc tấn công, những người còn lại không được xác định một cách rõ ràng là đã chết như thế nào./.