CNBC đưa tin, phát biểu tại một hội nghị ở thủ đô Helsinki ngày 4-6, Tổng thống Alexander Stubb đề xuất EU mở rộng số lượng thành viên lên 40 so với con số 27 như hiện nay. Nhà lãnh đạo Phần Lan nhấn mạnh sự tự chủ chiến lược hay sức mạnh địa chính trị của châu Âu "thường dựa trên quy mô" của EU, đồng thời khẳng định chính sách thành công nhất của khối từ trước đến nay chính là mở rộng thành viên.

Tổng thống Alexander Stubb cảnh báo "cánh cửa cơ hội" cho tiến trình mở rộng EU là "khá hẹp" bởi sau khi xung đột ở Ukraine kết thúc và chính quyền tại Mỹ thay đổi, người ta sẽ giảm bớt quyết tâm và "lại bắt đầu tranh cãi về những vấn đề không cần thiết". "Trong thời điểm hiện nay, chúng ta cần nghĩ lớn. Về mặt địa lý, chúng ta cần mở rộng hoặc ít nhất là tạo ra những hình thức kết nạp đủ linh hoạt để quy tụ khoảng 40 quốc gia châu Âu, thậm chí cả những quốc gia ngoài châu Âu”, CNBC dẫn lời Tổng thống Alexander Stubb.

Tổng thống Phần Lan Alexander Stubb đề xuất EU mở rộng số lượng thành viên lên 40 (ảnh minh họa). Ảnh: Helsinki Times 

Theo CNBC, EU hiện đang thúc đẩy đợt mở rộng lớn nhất trong nhiều thập niên, với 9 ứng cử viên chính thức đều kỳ vọng gia nhập khối trong những năm tới. Tờ The Brussels Times cho biết 9 ứng cử viên này là Albania, Bosnia và Herzegovina, Gruzia, Moldova, Montenegro, Bắc Macedonia, Serbia, Thổ Nhĩ Kỳ và Ukraine. Lịch sử EU cho thấy quá trình đàm phán để kết nạp một ứng cử viên là một hành trình phức tạp, khó khăn, tốn kém, kéo dài trong nhiều năm, thậm chí hàng thập niên. Cho đến nay, 13 năm đã trôi qua kể từ lần gần nhất một quốc gia gia nhập EU, đánh dấu "khoảng thời gian gián đoạn dài nhất" từ khi khối bắt đầu kết nạp thành viên mới vào năm 1973. Sau khi Croatia gia nhập EU năm 2013, quy mô của khối thậm chí còn thu hẹp từ 28 xuống 27 thành viên do Brexit (Anh rời EU).

Trong số 9 ứng cử viên chính thức đề cập ở trên, Ukraine và Thổ Nhĩ Kỳ là hai cái tên đáng chú ý. Ukraine đã đệ đơn xin gia nhập EU vào tháng 3-2022 và được trao quy chế ứng cử viên vào tháng 6 cùng năm-một quyết định nhanh chưa từng có trong lịch sử EU. Tháng 6-2024, EU đã chính thức khởi động đàm phán với Ukraine về việc gia nhập khối. Với Thổ Nhĩ Kỳ, nước này đã nỗ lực gia nhập EU từ năm 1959, khi nộp đơn xin gia nhập Cộng đồng Kinh tế châu Âu-tiền thân của EU. Những bất ổn về chính trị và kinh tế sau đó đã khiến nỗ lực gia nhập EU của Thổ Nhĩ Kỳ bị gác lại. Đến năm 1999, Thổ Nhĩ Kỳ được EU trao quy chế ứng cử viên. Từ năm 2005, Thổ Nhĩ Kỳ chính thức bắt đầu đàm phán gia nhập EU, song tiến trình này đã bị đình trệ kể từ năm 2018. "Chúng ta cần nghiêm túc suy nghĩ về Thổ Nhĩ Kỳ. Không ai còn nói về Thổ Nhĩ Kỳ nữa. Chúng ta cần hiểu rằng ít nhất từ góc độ an ninh, Thổ Nhĩ Kỳ cần được gắn kết với châu Âu ở mức độ gần gũi nhất có thể”, Tổng thống Alexander Stubb nhấn mạnh.

Khi đề xuất mở rộng số lượng thành viên EU lên 40, ngoài Anh (vốn đã chính thức rời EU từ năm 2020) và Thổ Nhĩ Kỳ là những ứng viên tiềm năng, Tổng thống Phần Lan còn nhắc tới Canada. “Chẳng phải sẽ rất tuyệt nếu Canada trở thành thành viên thứ 28 của EU thay vì là bang thứ 51 của nước Mỹ hay sao?”, Tổng thống Alexander Stubb ám chỉ tới việc Tổng thống Donald Trump nhiều lần đe dọa sáp nhập Canada-nước láng giềng phía Bắc-thành bang thứ 51 của Mỹ.