Tên lửa đẩy Trường Chinh 3A mang theo vệ tinh thăm dò mặt trăng Hằng Nga-1 được phóng lên không gian hôm 24-10, Ảnh: AP

Đúng 50 năm sau khi Sputnik, vệ tinh đầu tiên của nhân loại được phóng lên quỹ đạo thì cũng là lúc thế giới chứng kiến một kỷ nguyên mới trong khám phá vũ trụ khi đường đua lên Mặt trăng trở nên nóng bỏng hơn bao giờ hết.

Hằng Nga-1 tới cung trăng

Ngày 24-10, Trung Quốc đã phóng thành công vệ tinh thăm dò Mặt Trăng đầu tiên mang tên Hằng Nga-1 bằng tên lửa đẩy Trường Chinh 3A từ bệ phóng số 3 ở Trung tâm phóng vệ tinh Tây Xương, tỉnh Tứ Xuyên.

Theo Trung tâm kiểm soát vũ trụ Bắc Kinh (BACC), vệ tinh Hằng Nga-1 bay vào quĩ đạo hình ê-líp quanh Trái Đất, có điểm gần Trái Đất nhất là 205 km và điểm xa Trái Đất nhất là 50.930 km. Sau khi dựng hệ thống ăng-ten thành công, vệ tinh Hằng Nga-1 sẽ tiến hành dang đôi cánh pin Mặt Trời. Nếu mọi việc suôn sẻ, giai đoạn đầu của việc phóng vệ tinh Hằng Nga-1 sẽ hoàn toàn thành công. Vệ tinh Hằng Nga-1 sẽ bay quanh Trái Đất một vòng rưỡi với thời gian 16 giờ một vòng. Tiếp đó, vệ tinh này sẽ vượt khoảng cách 380.000 km giữa Trái Đất và Mặt Trăng với tổng hành trình 1 triệu km trong thời gian dự định là 13 ngày 18 giờ.

Vệ tinh Hằng Nga-1 dự kiến sẽ bay vào quĩ đạo chuyển tiếp giữa Trái Đất và Mặt Trăng vào ngày 31-10 và vào quĩ đạo Mặt Trăng ngày 5-11. Vệ tinh sẽ truyền hình ảnh đầu tiên của Mặt Trăng vào cuối tháng 11 và sẽ tiếp tục tiến hành các cuộc thám hiểm khoa học Mặt Trăng trong vòng một năm, thực hiện 4 nhiệm vụ chính: Chụp ảnh lập thể toàn bộ bề mặt Mặt Trăng; xác định sự phân bố 14 nguyên tố của Mặt Trăng; xác định độ dày và khối lượng thổ nhưỡng Mặt Trăng; nghiên cứu môi trường không gian giữa Mặt Trăng và Trái Đất. Hằng Nga-1 là vệ tinh hiện đại nhất từ trước đến nay do Trung Quốc chế tạo, sử dụng kỹ thuật thay đổi quĩ đạo, có thể đáp xuống Mặt Trăng từ phía sau, đồng thời có thể tiến hành chụp những bức ảnh không gian ba chiều đối với mọi góc cạnh của Mặt Trăng.

Cách đây 4 năm, Trung Quốc đã trở thành quốc gia thứ 3 trên thế giới có khả năng tự đưa người vào không gian. Cùng với việc phóng thành công Hằng Nga-1, Trung Quốc đã tiến một bước dài trong việc hiện thực hóa mục tiêu đưa người lên Mặt Trăng trong 10 đến 15 năm tới.

Không thể chậm trễ

Nước láng giềng của Trung Quốc là Nhật Bản cũng chẳng hề chậm chân. Thậm chí, Nhật Bản còn có bước xuất phát trước Trung Quốc trên đường đua tới Mặt Trăng. Ngày 14-9, Nhật Bản đã phóng thành công tàu thám hiểm mặt trăng đầu tiên của mình. Đến ngày 5-10, tàu thám hiểm Kaguya của Nhật Bản đã bay vào quỹ đạo của Mặt Trăng. Các nhà khoa học Nhật Bản cho biết, dự án Kaguya, trị giá 479 triệu USD, là chương trình thám hiểm Mặt Trăng quy mô nhất kể từ chương trình Apollo của Mỹ vào các thập niên 60 và 70 của thế kỷ trước. Một nước khác ở châu Á là Ấn Độ cũng dự kiến sẽ phóng một tàu thám hiểm tương tự như của Nhật Bản và Trung Quốc lên Mặt Trăng vào năm tới.

Trước những gì đã diễn ra, nước Mỹ thực sự như đang đứng trên lửa nếu như không muốn bị Trung Quốc vượt qua trong cuộc đua tranh đến Mặt Trăng như đã từng bị Liên Xô (cũ) qua mặt trong việc phóng vệ tinh lên quỹ đạo và đưa người vào không gian. Giám đốc Cơ quan Hàng không Vũ trụ Mỹ (NASA) M. Gríp-phin đã lên tiếng cảnh báo nước Mỹ trước khả năng bị Trung Quốc qua mặt trong cuộc đua tranh đến Mặt Trăng. Chính vì vậy, Mỹ đã phải gấp rút phóng tàu Lunar Reconnassance Orbiter lên Mặt Trăng trong thời gian tới.

Nước Nga cũng không hề thờ ơ. Cơ quan Không gian Nga (Roskosmos) mới tuyên bố đang chuẩn bị một dự án đưa người lên Mặt Trăng trong vòng 30 năm tới. Ban đầu chương trình không gian Nga trong những năm 2006-2015 không dự kiến các chuyến bay lên Mặt Trăng. Tuy nhiên, trước tình hình mới, Roskosmos đã khẩn trương quyết định điều chỉnh chương trình này với hy vọng chuyến bay có người lái đầu tiên lên Mặt Trăng sẽ được thực hiện sớm nhất có thể. Ông A.Cra-xnốp, Giám đốc Chương trình các chuyến bay có người lái thuộc Roskosmos khẳng định, nếu Nga chậm trễ trong việc phát triển chương trình chinh phục Mặt Trăng sẽ là “điều nguy hiểm”.

Theo các nhà quan sát, cuộc đua đưa người lên Mặt Trăng là nhằm lập các căn cứ thường trực, làm bước đệm đầu tiên tiến tới việc thăm dò sao Hỏa. Vệ tinh Hằng Nga-1 của Trung Quốc chủ yếu chụp những hình ảnh ba chiều về bề mặt Mặt Trăng để đánh giá khả năng hạ cánh, lập căn cứ trên đó. Trung Quốc còn hy vọng khai thác các tài nguyên thiên nhiên như u-ra-nium, pô-ta-si-um và hê-li-um-3 để phát triển công nghệ hạt nhân. Các nước như Nhật Bản và Ấn Độ thì muốn khẳng định khả năng khoa học và uy tín quốc gia qua những cuộc chinh phục mặt trăng. Theo giáo sư K.Xư-du-ki thuộc trường Đại học Sư-cư-ba, một cuộc phóng thành công có thể giúp chuyển tải thông điệp rằng Nhật Bản cũng có thể là “một đối thủ” trong cuộc chinh phục không gian.

ĐẶNG NGUYỄN