QĐND - Nước Nga có nguồn dự trữ dầu khí và than khổng lồ mà vẫn phải phát triển nguồn năng lượng hạt nhân. Không phải bây giờ, khi mà các nguồn dự trữ nhiên liệu tự nhiên đang dần cạn kiệt, nước Nga mới coi trọng phát triển năng lượng hạt nhân, mà ngay từ những năm 50 của thế kỷ trước, nước Nga đã bắt đầu xây dựng nhà máy điện hạt nhân đầu tiên. Đến nay, trên toàn nước Nga có 10 nhà máy điện hạt nhân đang hoạt động với 32 lò phản ứng và tổng công suất phát điện đạt 24.242MW; 8 nhà máy khác đang được xây dựng và sắp triển khai xây dựng tiếp 3 nhà máy nữa. Đây là niềm tự hào của Nga trong lĩnh vực năng lượng và nhiều nước quan tâm tới công nghệ Nga trong lĩnh vực này. “Thiếu năng lượng nguyên tử, ngành năng lượng của chúng ta không có tương lai” – lời khẳng định này của Tổng thống Nga Đ.Mét-vê-đép (D.Medvedev) chứng tỏ nước Nga đang và sẽ tiếp tục coi trọng phát triển điện nguyên tử, một nguồn năng lượng không thể thiếu đối với nhân loại trong thời đại ngày nay trong điều kiện năng lượng hạt nhân đang trở thành một thị trường toàn cầu và nhiều nước, trong đó có Việt Nam, đang bắt đầu xây dựng nhà máy điện hạt nhân.

Nhà máy điện nguyên tử Kalininskaya (KAES) là một trong 10 nhà máy đang hoạt động hiệu quả ở Nga, nằm ở phía bắc của tỉnh Tơ-ve-rơ (Tver), cách thủ đô Mát-xcơ-va 350km. KAES thuộc hệ thống năng lượng thống nhất Nga, đang cung cấp điện cho 8 khu vực của đất nước. Nhà máy này hiện có 3 tổ hợp hạt nhân đang hoạt động phát điện, tổ hợp thứ tư đã được xây dựng xong và dự kiến sẽ bắt đầu hoạt động từ đầu tháng 7-2011 (mỗi tổ hợp có một lò phản ứng hạt nhân). Công suất mỗi tổ hợp là 1000MW, như vậy là hiện công suất của KAES là 3000MW và sắp tới sẽ là 4000MW. Hai tổ hợp đầu tiên được xây dựng và đưa vào hoạt động trong các năm 1984-1986. Tổ hợp thứ ba được đưa và hoạt động tháng 12-2004 và là tổ hợp có công nghệ hiện đại nhất thế giới tính đến thời điểm hiện nay. Theo quy định, cứ sau 30 năm hoạt động, các lò phản ứng hạt nhân phát điện hiện nay của Nga sẽ bị loại bỏ. Như vậy, đến năm 2014, lò phản ứng số 1 của KAES sẽ ngừng hoạt động, lò số 2 – vào năm 2016 và lò số ba – năm 2034.

Một mô hình phòng điều hành để huấn luyện, tương đương với một phòng điều hành thật trong KAES.

 

Tham gia Diễn đàn Xuất khẩu năng lượng hạt nhân năm 2011 (ATOMEXPO 2011), vừa diễn ra tại Mát-xcơ-va từ 6 đến 8-6-2011, các nhà báo nước ngoài được hãng thông tấn Nga ITAR-TASS tổ chức đi thăm KAES. Mọi người đều hào hứng khi được vào nhà máy điện hạt nhân hiện đại của Nga. Thành phố U-đôm-li-a (Udomlya) gồm 31 nghìn dân nằm cách nhà máy gần 5km, là nơi sinh sống của đội ngũ hàng nghìn cán bộ, kỹ sư, nhân viên của KAES. Trước khi vào thăm nhà máy, tại Trung tâm thông tin của nhà máy nằm ở thành phố U-đôm-li-a, các nhà báo được giới thiệu toàn bộ quá trình xây dựng và phát triển của nhà máy; hoạt động phát điện của nhà máy điện hạt nhân, được phổ biến các yêu cầu an toàn và các quy định khi vào nhà máy. Việc bảo đảm an ninh cho cơ sở hạt nhân không phải là chuyện đùa, nhưng thực ra, các biện pháp an ninh và bảo đảm an toàn được thực hiện đối với bất kỳ ai, kể cả người của nhà máy lẫn khách, không có gì đặc biệt bởi ở đâu cũng thế. Các nhà báo không đăng ký trước thông tin về máy ảnh, máy thu hình… thì đừng có mang theo vào nhà máy.  

Ông I-go A-lếch-xan-đrô-vích (Igor Aleksandrovich), giám đốc thông tin, cho biết các tổ hợp phát điện của KAES đến nay hoạt động tuyệt đối an toàn, mức độ phóng xạ trong khu vực nhà máy tương đương mức phóng xạ tự nhiên. Làm việc ngay bên cạnh các lò phản ứng hạt nhân thì tất nhiên ai chẳng có chút lo ngại, nhưng lịch sử an toàn của nhà máy đã khiến cho đội ngũ cán bộ, kỹ sư nhân viên nhanh chóng quên đi những điều lo lắng ấy. Mọi hoạt động của nhà máy được kiểm soát chặt chẽ và điều quan trọng nhất là con người ở đây đều làm chủ được khoa học-công nghệ. “Chúng tôi tự tin vào trình độ của mình đồng thời tin tưởng vào công nghệ hạt nhân Nga. Đó là cơ sở để chúng tôi làm việc và thực tế đã chứng tỏ điều đó”, ông I-go A-lếch-xan-đrô-vích nói.

Nhà máy có một trung tâm đào tạo nằm ở thành phố U-đôm-li-a. Tại đây, đội ngũ cán bộ nhân viên của KAES được đào tạo các kỹ năng cơ bản trước khi được làm việc chính thức trong nhà máy. Mỗi trung tâm điều hành của một tổ hợp đang phát điện trong nhà máy có một mô hình tương đương ở trung tâm đào tạo để phục vụ huấn luyện, đào tạo. Ai được đào tạo theo mô hình nào thì sẽ được làm việc ở trung tâm tương đương trong nhà máy và như vậy cán bộ mới không hề bỡ ngỡ khi vào làm việc chính thức trong nhà máy. Họ có thể xử lý mọi tình huống ngay lập tức.

Trở lại Mát-xcơ-va, tôi gặp ông A-lếch-xan-đơ Glu-khốp (Aleksander Glukhov), Chủ tịch tập đoàn Atomstroiexport của Nga. Ông cho biết, ông mới từ Việt Nam trở về và rất vui mừng vì Việt Nam quyết định phát triển điện hạt nhân, tin tưởng công nghệ hạt nhân của Nga. Việc công ty của ông tham gia dự án của Việt Nam không chỉ là vấn đề thương mại, mà “trước hết là trách nhiệm”. Ông nói ông không thể không đến Việt Nam, một quốc gia-dân tộc mà ông vô cùng yêu mến. Ông có thiện cảm lớn với người Việt Nam bởi sự năng động và sáng tạo, có truyền thống học hành, nghiên cứu, tìm hiểu cái mới. Đó là lý do tại sao ông tin rằng, Việt Nam sẽ thành công khi khi quyết định phát triển năng lượng nguyên tử.

Bài, ảnh: Kim Tôn