“Nhà máy bóng đêm” hay “những nhà máy không bao giờ ngủ” là hình ảnh thực tế cho thấy lợi thế của Trung Quốc so với phần còn lại của thế giới. Không chỉ dựa vào chi phí thấp, “nhà máy bóng đêm” còn dựa vào tốc độ công nghiệp hóa, mật độ robot và khả năng sản xuất nhanh chóng, với số lượng lớn và hầu như không có thời gian chết.

Nằm ở Ningbo-Meishan, thuộc vịnh Hàng Châu, phía Nam Thượng Hải, nhà máy Zeekr - thương hiệu xe điện cao cấp của Geely ra mắt năm 2021 - là một trong những hình mẫu tiêu biểu cho sự chuyển đổi này. Các video do công ty phát hành cho thấy, nhà máy được thiết kế với sự hỗ trợ của trí tuệ nhân tạo (AI) và công nghệ 5G.

 Nhà máy Zeekr có công suất 300.000 xe mỗi năm, với hơn 800 robot trong một số xưởng. Ảnh: ZEEKR

Các xưởng sản xuất tràn ngập robot, quy trình dựa trên dữ liệu, điều khiển thời gian thực, đi lại tự động và sản xuất hoàn toàn số hóa… Đáng chú ý, nhà máy này rất thân thiện với môi trường nhờ vào 300.000m2 tấm pin mặt trời trên mái nhà, tạo ra nguồn năng lượng đáng kể cung cấp điện cho toàn nhà máy.

Zeekr có công suất sản xuất 300.000 xe/năm, với hơn 800 robot trong một số xưởng sản xuất. Trong khi công ty Tesla của tỷ phú người Mỹ Elon Musk mất gần một thập kỷ để đạt được tốc độ sản xuất như vậy tại mỗi nhà máy, thì Zeekr tuyên bố đã tăng năng suất chỉ trong vòng 4 năm. Trong xưởng hàn, robot thực hiện 4.800 mối hàn trên thân xe Zeekr 009. Các giám đốc điều hành của Zeekr giải thích, tự động hóa giúp bù đắp chi phí nhân công tăng cao và cho phép giảm chi phí sản xuất. 

Cũng như nhà máy Zeekr, tại nhà máy khổng lồ của tập đoàn BYD Trung Quốc ở Zhengzhou, một số quy trình cũng được tự động hóa cao. Trong xưởng hàn, hàng chục robot đang hoạt động. Đây chỉ là số ít trong tổng cộng gần 2.000 robot được triển khai trên nhiều dây chuyền của BYD. Tại đây, tỷ lệ tự động hóa đạt 98%. Dù vậy, vẫn có khoảng 1.000 nhân viên làm việc theo hai ca, mỗi ca 8 giờ. Nhưng ngay cả khi họ vắng mặt, sản xuất vẫn không ngừng lại. “Chúng tôi sản xuất các bộ phận xe hơi ở đây vào ban đêm, khi hầu như không có nhân viên. Robot đôi khi làm việc trong bóng tối”, một quản lý nhà máy giải thích.

Sức mạnh của Trung Quốc từ lâu dựa vào nguồn lao động dồi dào và giá rẻ, nhưng kỷ nguyên đó đang dần kết thúc. Trong chuỗi cung ứng xe điện, động lực cạnh tranh mới đến từ tự động hóa, với nhiều robot, nhiều cảm biến và nhiều thuật toán hơn. 

Công nghiệp 4.0 không chỉ có ở Trung Quốc, nhưng quốc gia này đang phát triển nó trên quy mô lớn hơn và với tốc độ nhanh hơn. Theo Liên đoàn Robot Quốc tế, năm 2023, phần lớn các hệ thống robot được lắp đặt tại Trung Quốc. Từ năm 2015 đến năm 2023, số lượng robot được lắp đặt tại nước này tăng gấp 7 lần.

Tuy nhiên, các “nhà máy bóng đêm” không phải là những nhà máy trống rỗng. Nhân viên vẫn túc trực tại chỗ để bảo trì robot, giám sát các sự cố bất thường, xử lý một số thao tác phức tạp như đấu dây và kiểm tra chất lượng cuối cùng của các phương tiện trong một đường hầm ánh sáng.