Nguyên Tổng cục trưởng SFDA của Trung Quốc lĩnh án tử hình: Bản án cho kẻ coi thường sức khỏe người tiêu dùng

Ông Trịnh Tiêu Du sau khi nghe Toà án Bắc Kinh tuyên án tử hình. Ảnh Chinadaily.com

Trượt dốc trên đỉnh vinh quang

So với các quan chức nắm chức vụ lãnh đạo trong các ban, ngành trọng yếu của Trung Quốc, ông Trịnh Tiêu Du được xem là một trong những cán bộ thành đạt. Tiền thân của Tổng cục quản lý dược phẩm và thực phẩm (SFDA) là Cục quản lý dược phẩm, được thành lập từ năm 1998 dưới sự điều hành của ông Trịnh Tiêu Du. Bước ngoặt thăng tiến trong sự nghiệp của vị quan chức ngành y tế này thực sự mở ra vào năm 2002, khi Chính phủ Trung Quốc yêu cầu toàn bộ các loại dược phẩm, thực phẩm phải được đặt dưới sự theo dõi, giám sát và quản lý của Cục quản lý dược phẩm. Sau đó, Cục này được đổi tên như hiện nay.

Tuy nhiên, quyết định thành lập cơ quan quản lý mới đã gây ra tình trạng ùn tắc, tồn kho nhiều loại dược phẩm tại nhiều công ty. Do đó, các công ty chịu trách nhiệm phân phối phải chịu áp lực giải quyết số hàng tồn trên để gỡ vốn, bất chấp nhiều loại dược phẩm, thực phẩm đã quá hạn sử dụng. Vì vậy, một số lô hàng thuốc kháng sinh hết hạn do SFDA cấp phép bán ra thị trường đã gây ra cái chết của ít nhất 10 người. Theo bình luận của nhiều tờ báo địa phương, khi được nắm trong tay toàn quyền “sinh sát” với tất cả các loại thuốc và thực phẩm đa dạng của Trung Quốc, ông Trịnh Tiêu Du đã trở nên mờ mắt trước các khoản hối lộ từ các công ty xin cấp phép kinh doanh, từ đó phớt lờ mối nguy hiểm chết người đối với người tiêu dùng. Quá trình “trượt dốc” của ông Trịnh cũng bắt đầu kể từ khi được bổ nhiệm vào chiếc ghế béo bở này.

Từ cuối tháng 5 vừa qua, quan chức họ Trịnh này đã biết trước kết thúc bi thảm của mình khi bị Tòa án nhân dân thành phố Bắc Kinh kết án tử hình do nhận hối lộ 6,5 triệu nhân dân tệ (tương đương 850.000 USD) để cấp phép lưu hành hàng trăm loại thuốc, trong đó có nhiều loại thuốc đã được nhà chức trách Trung Quốc kết luận là “gây độc hại cho sức khỏe con người”. Với bản án nghiêm khắc lần này, ông Trịnh Tiêu Du là quan chức cấp cao nhất của Đảng Cộng sản Trung Quốc bị tử hình từ năm 2000 đến nay.

Tuyên chiến với chất lượng thấp

Bản án tử hình ông Trịnh Tiêu Du diễn ra trong bối cảnh cộng đồng quốc tế đang hết sức lo ngại về chất lượng nhiều loại thực phẩm và dược phẩm, cùng nhiều sản phẩm khác của Trung Quốc. Trách nhiệm giám sát các cơ sở sản xuất thực phẩm và phân phối qui mô lớn và phi tập trung là thuộc thẩm quyền 10 ban, ngành của Chính phủ, đặc biệt là SFDA. Nhưng do quy mô cũng như số lượng hàng phân phối rất lớn, việc giám sát và quản lý chất lượng của các ban, ngành nói trên thực tế là “chưa đủ sức”.

Tình trạng chất lượng kém nghiêm trọng tới mức Chính phủ Trung Quốc tuyên bố sẽ tiến hành những biện pháp đặc biệt để cải thiện vấn đề an toàn thực phẩm và dược phẩm. Ngoài việc đưa 14 công ty kinh doanh thực phẩm mập mờ vào “sổ đen” cấm xuất khẩu ra nước ngoài, Chính phủ Trung Quốc còn đẩy mạnh biện pháp “tăng cường giám sát” ngành chế biến thực phẩm. Tuy nhiên, đây không phải là một giải pháp mang tính lâu dài, trong khi giải thể các cơ sở sản xuất yếu kém cũng không giải quyết được tận gốc vấn đề và không ngăn chặn được tình trạng tái phát. Các nhà sản xuất nhỏ bị đóng cửa lần này lại có thể mở cơ sở ở một địa phương khác dưới cái tên khác, và việc này sẽ kích thích các hoạt động “ngầm”. Tương tự, việc tạo ra các hàng rào tài chính và hành chính phi thực tế đối với các nhà sản xuất muốn tham gia thị trường hợp pháp sẽ đẩy các nhà sản xuất này vào tình trạng không thể điều chỉnh, và khó có thể lấy được giấy phép. Biện pháp có tính lâu dài cho an toàn thực phẩm là khuyến khích các nhà sản xuất tự nguyện chấp hành các qui định có các điều khoản hợp lý và rõ ràng.

Cải tiến phương pháp sản xuất cũng sẽ là giải pháp ưu tiên ở Trung Quốc. Việc tăng chất lượng và an toàn của hàng hoá tất yếu sẽ dẫn tới việc tăng giá sản phẩm. Do đó, người tiêu dùng cũng phải chia sẻ gánh nặng về tăng chi phí hàng hoá với nhà sản xuất. Trung Quốc và Mỹ có thể chia sẻ kinh nghiệm trong việc bảo đảm an toàn thực phẩm, đồng thời cùng hỗ trợ các sáng kiến nhằm đào tạo và hướng dẫn các nhà sản xuất nhỏ ở Trung Quốc về tiêu chuẩn quốc tế để khuyến khích họ tự nguyện tuân thủ các tiêu chuẩn kỹ thuật về an toàn sản phẩm. Các vụ việc vừa qua cũng cho thấy tầm quan trọng của việc phối hợp giữa chính phủ và các nhà sản xuất, xuất - nhập khẩu để phát triển một hệ thống đảm bảo an toàn thực phẩm cho người dân trong nước.

PHẠM CHU