Tổng thống U-crai-na Y-u-sen-cô (bên trái) trao đổi văn kiện ký kết về việc gia nhập WTO với Tổng giám đốc WTO Pa-xcan La-mi ngày 5-2. Ảnh: Roi-tơ

Tập đoàn khí đốt OAO Gazprom thuộc sở hữu của Nga có thể cắt nguồn cung cấp khí đốt cho U-crai-na vào lúc 10 giờ sáng, giờ địa phương (tức 14 giờ, giờ Hà Nội) ngày 12-2, một ngày sau khi Gazprom yêu cầu Công ty khí đốt U-crai-na Naftogaz phải đưa ra được cách giải quyết khoản nợ 1,5 tỉ USD. Tuyên bố trên vừa được người phát ngôn của Gazprom Xéc-gây Cu-pri-a-nốp đưa ra ngày 9-2. Theo đó, nếu tới thời điểm hết ngày 11-2 mà vấn đề nợ không giải quyết, thì tập đoàn này buộc phải cắt một phần nguồn khí đốt cung cấp cho U-crai-na. Tuy nhiên, ông Cu-pri-a-nốp giải thích rằng, điều này có nghĩa là Nga chỉ cắt nguồn cung cấp khí đốt sản xuất tại Nga, còn nguồn cung cấp khí đốt từ những nước Trung Á, vốn cung cấp phần lớn nhu cầu khí đốt của U-crai-na, sẽ không bị ảnh hưởng.

Theo cơ chế cung ứng hiện nay, phần lớn lượng khí đốt cung cấp cho U-crai-na được sản xuất tại các nước khu vực Trung Á và được trung chuyển qua Nga. Trong khi đó, toàn bộ lượng khí đốt của Nga trung chuyển qua U-crai-na được xuất khẩu cho các nước EU. Tuy nhiên, từ cuối năm 2007, theo yêu cầu của U-crai-na, Gazprom đã cung cấp bổ sung lượng khí đốt sản xuất tại Nga để giúp nước này đối phó với thời tiết lạnh giá trong bối cảnh lượng khí đốt sản xuất tại Tuốc-mê-ni-xtan cung cấp cho Ki-ép bị sụt giảm mạnh. Lượng khí đốt cung cấp bổ sung này hiện trị giá hơn 500 triệu USD, trong khi toàn bộ khoản tiền nợ của U-crai-na do mua khí đốt Nga hiện lên tới 1,5 tỉ USD.

Công ty khí đốt U-crai-na Naftogaz thừa nhận họ đang nợ tiền khí đốt, nhưng khẳng định họ không nợ trực tiếp Gazprom mà thông qua RosUkrEnergo, một công ty trung gian thuộc của Gazprom. RosUkrEnergo cung cấp khí đốt cho U-crai-na từ năm 2006 sau khi Mát-xcơ-va và Ki-ép giải quyết xong việc tranh chấp giá khí đốt gây ảnh hưởng tới việc xuất khẩu dầu tới châu Âu. Ngày 8-2, Chủ tịch Naftogaz, ông I-go Đi-đen-cô đã đến Mát-xcơ-va để đàm phán với Gazprom nhưng cuộc thương lượng đã kết thúc mà không đạt được tiến triển nào.

Phát biểu với giới báo chí, Thủ tướng U-crai-na Ti-mô-sen-cô cho rằng, Nga và U-crai-na cần phải thương lượng để tránh một cuộc “khủng hoảng năng lượng” như đã từng xảy ra trước đây. Bà Ti-mô-sen-cô cho biết, đại diện của Naftogaz và Gazprom sẽ điện đàm và đối thoại trực tiếp để làm sáng tỏ vấn đề và tìm hiểu nguyên nhân dẫn tới khoản nợ này. Bà cũng cho rằng cuộc khủng hoảng lần này là do thiếu sự liên lạc chặt chẽ giữa Gazprom và Naftogaz.

Ngày 5-2, U-crai-na đã ký hiệp định gia nhập Tổ chức Thương mại thế giới (WTO) tại Giơ-ne-vơ (Thụy Sĩ) mở đường cho nước này trở thành thành viên đầy đủ của tổ chức này vào mùa hè tới. Các chuyên gia cho rằng, đó có thể là nguyên nhân dẫn tới cuộc xung đột khí đốt mới này.

KIM OANH (tổng hợp)