13 tuổi mới bắt đầu vào lớp một, song với nỗ lực không ngừng phấn đấu, Y-u-cha U Trao-rê-cha-u Trao-rê (Youcha ou Traorechaou Traore) đã trở thành người sáng lập và điều hành trường École Privée Youcha ou Traorechaou (EPY), một trong những trường học thành công nhất tại thủ đô Ba-ma-cô của Ma-li hiện nay. Với những đóng góp to lớn cho ngành giáo dục, ông Y-u-cha, năm nay 54 tuổi, được coi như là một tấm gương trong việc phổ cập giáo dục không chỉ tại Ma-li mà còn trên toàn thế giới...

Được cắp sách tới trường là mơ ước của hàng triệu trẻ em Ma-li, trong đó có Y-u-cha U Trao-rê-cha-u Trao-rê. Hiểu được ước mơ của con nên khi cậu bé được 5 tuổi, bố của cậu đã gửi cậu tới sống cùng một thầy tu và mong Y-u-cha sẽ được học chữ.

Thật không may cho gia đình Y-u-cha, thay vì dạy chữ, vị thầy tu này bắt cậu lang bạt từ nơi này tới nơi khác cùng với mình. Tình cờ, một người họ hàng đã nhận ra Y-u-cha và đưa cậu về nhà sau nhiều năm lang thang trên đường. Phải đến năm 13 tuổi, Y-u-cha mới bắt đầu đi học lớp 1.

Thầy giáo Y-u-cha U Trao-rê-cha-u Trao-rê, người chắp cánh ước mơ đi học của trẻ em Ma-li. Ảnh: takepart.com 

Dù khởi đầu sự nghiệp học hành muộn song Y-u-cha lại học rất tiến bộ. Tốt nghiệp cấp ba, vào đại học rồi trở thành phiên dịch cho các nhà ngoại giao và các tổ chức phi chính phủ ở Ma-li đã mang lại cơ hội cho Y-u-cha tiếp cận với nền giáo dục hiện đại. Nhìn hình ảnh những em bé Ma-li gầy gò đứng bên ngoài cửa sổ lớp học, mắt hướng lên bảng, mồm cũng tròn xoe đánh vần theo các bạn ở trong lớp, Y-u-cha mong muốn có được một ngôi trường để đón nhận các em có hoàn cảnh khó khăn.

Giữa ước mơ và hiện thực là cả một quá trình dài nhưng Y-u-cha vẫn quyết tâm thực hiện bằng được. Ngôi trường Ecole Privée Youcha ou Traorechaou (EPY) đã được thành lập mang theo ước mơ “biết đọc, biết viết” của hàng nghìn học sinh Ma-li. EPY tọa lạc tại một trong những khu vực nghèo khó nhất ở ngoại ô thành phố Ba-ma-cô, song những thành tích của học sinh và đội ngũ giáo viên của trường thì lại rất đáng ngưỡng mộ khi liên tục dẫn đầu trong các kỳ thi quốc gia. Năm 2014, 100% học sinh bậc tiểu học của trường vượt qua kỳ thi quốc gia, trong khi tỷ lệ bình quân của cả nước chỉ là 44%.

Ông Y-u-cha cho biết, mục tiêu chính mà EPY hướng đến là đem lại nền tảng giáo dục cho trẻ em và có thể theo đuổi việc học. Để đạt được mục tiêu này, điều quan trọng nhất, theo ông Y-u-cha, chính là dành sự quan tâm cho đội ngũ giáo viên. Theo một nghiên cứu vào năm 2011, một nửa số giáo viên tại Ma-li thiếu năng lực chuyên môn cũng như kỹ năng dạy học hiệu quả. Đây là một trong những lý do dẫn tới việc học sinh thiếu khả năng để học lên những bậc học cao hơn. Chính vì lý do này mà đội ngũ giáo viên của EPY luôn được tuyển chọn vô cùng kỹ càng và thường xuyên tổ chức các lớp học thêm cho những học sinh học đuối về đọc, viết, toán học và tiếng Pháp. Hằng năm, ông Y-u-cha đã tổ chức cho đội ngũ giáo viên tham gia các khóa đào tạo chuyên môn, trong đó bao gồm các khóa học về giảng dạy hiệu quả cũng như tầm quan trọng của gia đình trong giáo dục trẻ em.

Bên cạnh hỗ trợ cho đội ngũ giáo viên, EPY cũng luôn dành sự quan tâm đặc biệt cho học sinh như trao học bổng, xây nhà ở cho các em có hoàn cảnh khó khăn. Một trong những yếu tố quan trọng giúp cho EPY trở thành một trong những trường học thành công nhất tại Ma-li chính là xây dựng mối liên hệ tốt đẹp giữa nhân viên nhà trường với gia đình học sinh cũng như cộng đồng nơi họ sinh sống… Với những nỗ lực trong việc đưa trẻ em đến trường, ông Y-u-cha được đánh giá là tấm gương trong việc phổ cập giáo dục không chỉ tại Ma-li mà còn trên toàn thế giới.

Theo báo cáo của Quỹ Nhi đồng Liên hợp quốc (UNICEF), mặc dù cộng đồng quốc tế đã nỗ lực thực hiện việc phổ cập giáo dục tới tất cả trẻ em trên thế giới song đất nước Ma-li vẫn đang phải đối mặt tỷ lệ mù chữ cao. Chỉ có một nửa số trẻ em tại Ma-li hoàn thành bậc tiểu học trong khi 66% số người trưởng thành không biết chữ. Tại khu vực bất ổn ở Bắc Ma-li, hơn 380.000 trẻ em trong độ tuổi từ 7 đến 15 vẫn không được đến trường. Trong khi đó, có hơn 280 trường học (tương đương 16,67% tổng số trường) ở các khu vực bị ảnh hưởng bởi xung đột ở Bắc Ma-li bị đóng cửa. Nhiều ngôi trường trong số này đã bị đóng cửa sang năm thứ ba sau khi bị hư hỏng, phá hủy, cướp bóc hay chiếm đóng bởi các bên tham chiến.

Bạo lực cũng dẫn đến tình trạng thiếu giáo viên. Có gần 600 giáo viên đã phải đi sơ tán khỏi những khu vực bạo lực hoặc đã không tiếp tục công việc do bất an. Đại diện UNICEF tại Ma-li, Phran Ê-ki-da (Fran Equiza), cho rằng, trẻ em ở Bắc Ma-li hiểu rõ những ảnh hưởng của xung đột, nghèo đói và thiếu thốn. Giáo dục là hy vọng tốt nhất cho tương lai của các em. Do đó, những đóng góp của ông Y-u-cha dành cho giáo dục là việc làm hết sức ý nghĩa.

BÌNH NGUYÊN