Khi nước quý như vàng

Cape Town-khu đô thị rộng lớn nơi có gần 4 triệu dân sinh sống-nổi tiếng với bến cảng đẹp như tranh vẽ và những di sản kiến trúc vô cùng quý giá, đang đối mặt với nguy cơ trở thành thành phố (TP) lớn đầu tiên trên thế giới bị cạn sạch nước. Kể từ khi thông tin về “Ngày không nước” xuất hiện tại Cape Town, cuộc sống thường ngày của người dân nơi đây cũng vì thế mà thay đổi hoàn toàn. Michelle Koton là một ví dụ. Hằng ngày, Michelle đứng tắm trong một chiếc thùng. Thời gian tắm chỉ gói gọn trong một phút. Nước đã tắm chảy xuống thùng sẽ được cô tái sử dụng khi cần thiết. Nước ngày càng khan hiếm, giá nước sinh hoạt tăng gấp 5 lần so với những năm trước đây. Vì thế bát đĩa thường ngày được Michelle thay bằng đồ nhựa để tránh việc dùng nước rửa.

Không chỉ riêng Michelle, 4 triệu người dân Cape Town cũng đang phải sử dụng nước rất dè xẻn. Theo yêu cầu của chính quyền địa phương, từ ngày 1-2 vừa qua, mỗi người dân Cape Town phải giới hạn lượng nước tiêu thụ xuống dưới 50 lít/ngày. Vô hình chung, điều này khiến cảnh tượng người dân TP lũ lượt xếp hàng cả đêm chờ tới lượt hứng nước sạch tại khu vực có nguồn nước tự nhiên ở vùng ngoại ô Newsland trở thành điều thường thấy tại Cape Town.

 Người dân Cape Town xếp hàng hứng nước sạch tại vùng ngoại ô Newsland. Ảnh: ABC News

Cùng với cảnh "Ngày không nước" hiển hiện, người dân Cape Town cũng phải đối mặt với các nguy cơ dịch bệnh bùng phát do tình trạng thiếu nước. Nhiều người dân không ý thức được nguy hiểm đã cố tìm cách lọc nước bẩn, không đun nước nguồn trước khi sử dụng hay sử dụng nước lấy từ giếng khoan chưa được kiểm tra, khiến dịch bệnh listeriosis do nhiễm khuẩn listeria cũng như số ca thương hàn gia tăng nhanh chóng trong năm vừa qua.

Không riêng Cape Town

Sự gia tăng dân số cùng với tình trạng hạn hán kỷ lục-có thể do biến đổi khí hậu-được xem là nguyên nhân hàng đầu gây ra một trong những cuộc khủng hoảng nước đô thị nghiêm trọng nhất trên thế giới tại Cape Town. Trong 15 năm qua, dân số Cape Town tăng 25%, trong khi số gia đình tăng 60%. Cơ sở hạ tầng được xây dựng để dự trữ nước không theo kịp đà tăng dân số. Nạn khô hạn kéo dài 3 năm qua cũng góp phần khiến trữ lượng nước trong các mạch nước ngầm sụt giảm nghiêm trọng.

Trong khi đó, những biện pháp hạn chế quyết liệt việc sử dụng nước lãng phí chỉ mới được ban hành từ một năm nay đã khiến Cape Town không thể xoay xở được khi nguồn nước cung không thể đáp ứng được nhu cầu sử dụng của người dân và lượng du khách khoảng hơn 10 triệu người đổ về mỗi năm. Đáng buồn là thực trạng trên không chỉ diễn ra tại Cape Town. Ngày 13-2 vừa qua, Chính phủ Nam Phi buộc phải tuyên bố tình trạng “thảm họa quốc gia” do nhiều địa phương trên cả nước rơi vào tình trạng không có nước sinh hoạt.

Theo nghiên cứu của các nhà khoa học Trường Đại học Kassel (Đức), khoảng 1/4 TP trên thế giới sẽ thiếu nước sinh hoạt trong vòng 30 năm tới. Còn hãng tin BBC dự báo, Sao Paulo (Brazil), Bắc Kinh (Trung Quốc), Cairo (Ai Cập), Jakarta (Indonesia), Istanbul (Thổ Nhĩ Kỳ), Mexico City (Mexico), London (Anh) và Miami (Mỹ) là những TP có nguy cơ rơi vào tình trạng tương tự như Cape Town.

Cùng chung tay ngăn chặn thảm họa

Trong nỗ lực cứu TP du lịch nổi tiếng thế giới khỏi tình trạng cạn kiệt nước với kịch bản “Ngày không nước”, chính quyền TP Cape Town đã triển khai một loạt biện pháp cấp bách. Bên cạnh việc giới hạn nước tiêu dùng của người dân, sử dụng trong tưới tiêu nông nghiệp và tăng giá nước sinh hoạt, xử phạt nghiêm các hành vi lãng phí nguồn tài nguyên, chính quyền TP cũng có kế hoạch nhằm gia tăng các nguồn dự trữ nước như khoan khai thác tầng nước ngầm và xây dựng các nhà máy khử muối trong nước biển.

Bên cạnh đó, người dân TP ngày càng có ý thức trong việc tiết kiệm nước sinh hoạt. Chủ tịch Liên minh dân chủ (DA) Mmusi Maimane-đảng cầm quyền tại TP Cape Town, mới đây cho biết người dân Cape Town đã cắt giảm được 60% lượng nước sử dụng hằng ngày, tương đương với tiết kiệm được 500 triệu m3/ngày. Đây là một thành công đáng ghi nhận, vượt qua những đô thị lớn khác cũng thường xuyên chịu cảnh hạn hán như Sao Paulo của Brazil hay Melbourne của Australia.  Chính quyền Cape Town dự kiến sẽ điều chỉnh mức cảnh báo thiếu nước từ 6B xuống mức 5, đồng nghĩa với việc người dân sẽ có thêm nước sinh hoạt hằng ngày.

Nhờ những nỗ lực và sự chung tay góp sức của cả người dân và lãnh đạo TP trong nhiều tháng qua, cảnh “Ngày không nước” ban đầu được dự báo vào giữa tháng 4, nay đã được điều chỉnh lùi lại vào giữa tháng 7. Thậm chí chính quyền TP Cape Town ngày 8-3 còn tuyên bố TP này nhiều khả năng sẽ tránh được cảnh “Ngày không nước” trong năm nay nhờ những nỗ lực tiết kiệm của người dân cũng như nhờ những cơn mưa đầu mùa.

Tuy nhiên, theo một số nhà nghiên cứu về nước, bên cạnh việc đối phó bằng những biện pháp trước mắt, như: Khoan, khai thác tầng nước ngầm hay xây dựng các nhà máy khử muối trong nước biển, các nhà chức trách cũng cần chú trọng tới việc kiểm soát dân số, phân bổ đồng đều các nguồn nước ngầm, đồng thời có các biện pháp giảm thiểu tác động, ứng phó với biến đổi khí hậu... Những biện pháp mang tính chiến lược như vậy sẽ đem lại hiệu quả lâu dài, góp phần đẩy lùi thảm họa thiếu nước sinh hoạt không chỉ ở Cape Town mà còn ở nhiều TP trên thế giới.

HÙNG HÀ