Nhà vua Hoan Các-lốt (bên phải) công kích Tổng thống Cha-vết. Ảnh: AP

Đó là chủ đề của chiến dịch do các học giả nổi tiếng ở Mỹ La-tinh và châu Âu vừa phát động nhằm bảo vệ độc lập chủ quyền của các quốc gia trong khu vực Mỹ La-tinh và nhằm phản đối Nhà vua Tây Ban Nha Hoan Các-lốt, người đã yêu cầu Tổng thống Vê-nê-xu-ê-la U-gô Cha-vết “im lặng” tại Hội nghị thượng đỉnh các nước nói tiếng Tây Ban Nha và Bồ Đào Nha, diễn ra ở Chi-lê vừa qua. “Yêu cầu” này của Nhà vua Các-lốt đã chạm vào lòng tự ái và lịch sử của các dân tộc Mỹ La-tinh. Vấn đề đã vượt ra khỏi quan hệ giữa hai nước Vê-nê-xu-ê-la và Tây Ban Nha.

Vết rạn

Sự chỉ trích của Nhà vua Hoan Các-lốt đối với Tổng thống Cha-vết có thể sẽ là nguyên nhân khiến các mối quan hệ giữa hai nước trở nên rắc rối. Tổng thống Cha-vết tuyên bố có thể sẽ phải cân nhắc lại các quan hệ về kinh tế, chính trị và ngoại giao với Tây Ban Nha nếu Nhà vua Hoan Các-lốt không xin lỗi.

Tại hội nghị, trước các nguyên thủ đến từ 22 quốc gia, Tổng thống Cha-vết đã cáo buộc cựu Thủ tướng Tây Ban Nha Hô-xê A-xna, một đồng minh quan trọng của Mỹ, là người hậu thuẫn cuộc bạo loạn năm 2002 ở Vê-nê-xu-ê-la nhằm lật đổ chính quyền của Tổng thống Cha-vết. Tổng thống Cha-vết nói: “Ông A-xna đã đến Vê-nê-xu-ê-la để thuyết phục tôi tham gia vào Câu lạc bộ ưu đãi. Đổi lại tôi phải cung cấp dầu cho Tây Ban Nha”, và theo ông, “đề nghị của cựu Thủ tướng Hô-xê A-xna thực chất là muốn Vê-nê-xu-ê-la chấm dứt các mối quan hệ hữu hảo với Cu-ba”.

Đương kim Thủ tướng Tây Ban Nha Xa-pa-tê-rô đã đứng lên bênh vực cựu thủ tướng A-xna. Và, một cuộc khẩu chiến giữa hai nhà lãnh đạo này đã diễn ra tại hội nghị. Những thế lực lâu nay không tôn trọng quyền lựa chọn của đất nước và con người Vê-nê-xu-ê-la chính là nguyên nhân khiến Tổng thống Cha-vết phải gay gắt lên tiếng. Trong lúc ấy, Nhà vua Tây Ban Nha Hoan Các-lốt lại làm tình hình thêm căng thẳng khi yêu cầu Tổng thống Cha-vết phải “im lặng”. Trước câu nói có phần công kích của Nhà vua Tây Ban Nha, Tổng thống Cha-vết đã hỏi liệu Nhà vua Tây Ban Nha có biết gì về chuyện có một cuộc đảo chính suýt nữa đã diễn ra ở Vê-nê-xu-ê-la năm 2002 hay không? Sau đó, phát biểu trước giới truyền thông ở Xan-ti-a-gô, Tổng thống Vê-nê-xu-ê-la nói: “Rất khó để tưởng tượng rằng đại sứ Tây Ban Nha đã hiện diện ở dinh tổng thống Vê-nê-xu-ê-la nhằm ủng hộ những kẻ âm mưu đảo chính mà không có sự cho phép từ trong nước”.

Cảnh cáo bằng biện pháp kinh tế?

Tổng thống Cha-vết đã cảnh báo rằng các dự án đầu tư của Tây Ban Nha ở Vê-nê-xu-ê-la có thể phải gánh chịu hậu quả sau sự việc trên. Theo Tổng thống Cha-vết, các công ty của Tây Ban Nha ở Vê-nê-xu-ê-la có thể sẽ bị kiểm soát chặt chẽ trong đó có một số công ty lớn như Tập đoàn Truyền thông Telefonica, Ngân hàng Santander và BBVA, Tập đoàn Dầu liên doanh giữa Tây Ban Nha - Ác-hen-ti-na Repsol YPF. “Các công ty Tây Ban Nha sẽ phải công khai và trình báo các hoạt động kinh doanh của mình. Kể từ bây giờ, tôi buộc phải để ý xem việc gì đang xảy ra ở các công ty đó”, ông Cha-vết nhấn mạnh.

Tây Ban Nha được xem là nước đầu tư lớn nhất ở Vê-nê-xu-ê-la. Kể từ khi ông Cha-vết lên nắm quyền vào năm 1999, các công ty Tây Ban Nha đã đầu tư hơn 2,4 tỷ USD vào các lĩnh vực viễn thông, dầu khí và ngân hàng ở đất nước này. Theo các nhà phân tích chính trị, nếu Tổng thống Cha-vết thực thi các biện pháp kiểm soát như đã nói thì các nhà đầu tư Tây Ban Nha ở Vê-nê-xu-ê-la chỉ có nước mà “cuốn gói” và bỏ lại mọi thứ. Điều đó sẽ ảnh hưởng không nhỏ đến nền kinh tế, vốn thiên về đầu tư nước ngoài, như Tây Ban Nha. Đó là còn chưa nói đến những dư chấn của sự căng thẳng giữa hai quốc gia sẽ tác động tới mối quan hệ kinh tế và chính trị của Tây Ban Nha với phần còn lại của Mỹ La-tinh, nơi nước này đang là nhà đầu tư lớn nhất.

Chính vì những thiệt hại trước mắt như vậy mà Tây Ban Nha đang tìm cách “hạ nhiệt” qua các kênh ngoại giao. Tại Tây Ban Nha, Thủ tướng Xa-pa-tê-rô cho biết, Quốc vương Hoan Các-lốt sẽ có động thái tích cực với những yêu cầu của Tổng thống Cha-vết vào ngày 17-11 và nhấn mạnh rằng ông hy vọng mối quan hệ với Ca-ra-cát sẽ được khôi phục lại. Còn Bộ trưởng Ngoại giao Tây Ban Nha Mô-ra-ti-nốt cũng bày tỏ quan điểm trước Thượng nghị viện Tây Ban Nha rằng, ông mong muốn sự việc không hay này sẽ không gây ảnh hưởng đến mối quan hệ giữa hai đất nước.

Còn trong con mắt các nhà phân tích chính trị, cuộc tranh luận này chẳng khác nào một cơn bão trong ấm trà (Tempest in the Teapot), nghĩa là có mạnh đến mấy cũng không ảnh hưởng đến điều gì.

Có lẽ bản thân Tổng thống Cha-vết cũng không muốn vấn đề bị đẩy đến mức quá căng thẳng. Bằng chứng là trong tuyên bố hôm 14-11, Tổng thống Cha-vết đã một lần nữa nhấn mạnh “không muốn làm ảnh hưởng đến mối quan hệ giữa hai nước”.