Mỹ – I-xra-en: Rạn nứt đồng minh

Một em bé là nạn nhân của bom chùm được sử dụng trong cuộc chiến giữa I-xra-en và Héc-bô-la năm 2006. Ảnh Google

“Gà nhà đá nhau”

Trong một thông báo gửi Quốc hội, Cục hợp tác an ninh quốc phòng của Bộ Quốc phòng Mỹ xác nhận, Mỹ và I-xra-en có một hợp đồng trị giá tới 65 triệu USD, trong đó Ten A-víp yêu cầu Lầu Năm góc bán 3.500 quả bom “đa năng” MK-84 cùng với phụ tùng thay thế, sửa chữa và sự trợ giúp kỹ thuật của phía Mỹ. Hợp đồng này được ký kết vào ngày 14-7-2006, chỉ hai ngày trước khi cuộc chiến tại Li-băng diễn ra. Ngoài hợp đồng trên, Mỹ và I-xra-en còn ký một hợp đồng bán xăng JP-8 trị giá 210 triệu USD. Công ty General Dynamic sẽ là nhà thầu chính trong việc thực hiện hợp đồng này. Theo cách biện hộ của Lầu Năm góc, do “vị trí chiến lược” của I-xra-en có vai trò sống còn đối với lợi ích của Mỹ tại khu vực Trung Đông, Mỹ cần hỗ trợ I-xra-en tăng cường cũng như duy trì khả năng phòng vệ mạnh của quốc gia này”.

Việc mua bán vũ khí theo thoả thuận giữa Mỹ và I-xra-en sẽ hoàn toàn bình thường nếu như người ta không phát hiện ra ba loại bom chùm mà I-xra-en đã sử dụng trong cuộc chiến với phong trào Héc-bô-la ở miền Nam Li-băng hồi năm ngoái có xuất xứ từ Mỹ. Theo Trung tâm phối hợp hành động mìn của LHQ (MACC) ở Li-băng, chỉ trong ba ngày trước khi I-xra-en và Héc-bô-la thoả thuận ngừng bắn, quân đội I-xra-en đã ném 4 triệu quả bom chùm xuống 864 địa điểm ở miền Nam Li-băng, trong đó hơn một nửa là bom chùm sản xuất ở Mỹ. Con số thống kê chưa đầy đủ của chính phủ Li-băng còn cho biết, chỉ trong tháng 3 vừa qua, 30 người dân Li-băng chết và 191 người khác bị thương khi vấp phải mìn hoặc bom ở khu vực miền Nam Li-băng, nâng tổng số người chết vì loại bom này lên tới vài trăm người.

Mặc dù là đồng minh thân cận của I-xra-en, Mỹ sau đó cũng phải thừa nhận “I-xra-en có thể đã vi phạm thỏa thuận về việc sử dụng loại bom chùm do Mỹ sản xuất trong cuộc chiến tại Li-băng”. Thế nên, một cuộc điều tra những cáo buộc trên đã được Lầu Năm góc tiến hành cho dù I-xra-en vẫn khẳng định “quân đội nước này sử dụng các loại vũ khí trên trong cuộc chiến với Li-băng phù hợp với luật quốc tế”.

Nước cờ “độc” của Oa-sinh-tơn

Thực ra đây không phải là lần đầu tiên I-xra-en bị cáo buộc đã sử dụng bom chùm trong cuộc chiến Li-băng. Nhiều tổ chức nhân quyền quốc tế trước đó cũng đã công bố các kết quả điều tra cho biết I-xra-en đã sử dụng bom chùm trong cuộc chiến trên. Thế nhưng, tại sao Mỹ vẫn quyết “phanh phui” vụ việc dù biết rằng Mỹ sẽ phải liên đới trách nhiệm khi vừa là nhà viện trợ quân sự, đồng thời vừa là nhà cung cấp vũ khí hàng đầu của I-xra-en với mức chi phí khoảng 2 tỷ USD/năm?

Đối với Mỹ, việc đưa ra bản báo cáo chỉ trích I-xra-en sử dụng bom chùm được xem là nước cờ “độc” của Oa-sinh-tơn. Thứ nhất, việc công khai chỉ trích I-xra-en vi phạm Hiệp định buôn bán vũ khí (với điều khoản cấm sử dụng bom chùm sát hại dân thường theo quy định quốc tế), nhằm thể hiện trách nhiệm của Mỹ trong việc thực thi các quy ước quốc tế về sử dụng vũ khí. Thứ hai, nó có thể giảm bớt sự chỉ trích đối với Nhà Trắng xung quanh thất bại trong chiến lược Trung Đông cũng như sự hậu thuẫn của Mỹ đối với I-xra-en trong cuộc chiến Li-băng, giúp lấy lại sự ủng hộ của người dân Mỹ đối với chính quyền của Tổng thống Bu-sơ.

Trên thực tế, “báo cáo bom chùm” của Mỹ thể hiện sự tính toán kỹ lưỡng của Mỹ. Chuyện “tổn hại” quan hệ song phương Mỹ - I-xra-en là khó có thể xảy ra, ít ra là về phía Mỹ, khi I-xra-en dường như chỉ tựa vào đồng minh duy nhất là Mỹ cả về mặt quân sự và sự hậu thuẫn chính trị. Như vậy, nó cũng chẳng ảnh hưởng nhiều đến doanh số bán vũ khí của Mỹ cho I-xra-en. Mới đây, trong cuộc họp báo tại Ten A-víp, Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Rô-bớt Ghết cam kết rằng, Lầu Năm góc sẽ tiếp tục bán vũ khí cho các đồng minh A-rập. Và đương nhiên, I-xra-en vẫn là “khách hàng” đặc biệt của Mỹ.

Với mối quan hệ ràng buộc như vậy, cho nên dù bị Mỹ “quay lưng” lại, I-xra-en vẫn không có phản ứng mạnh mẽ nào. Ten A-víp tuyên bố sẽ phối hợp với Oa-sinh-tơn để điều tra làm sáng tỏ vụ việc trên. Song theo các nhà phân tích, mối quan hệ đồng minh giữa Mỹ và I-xra-en đã có dấu hiệu rạn nứt khi Ten A-víp “bằng mặt chứ không bằng lòng” trước thái độ hành xử “phản pháo” đồng minh của Oa-sinh-tơn.

LINH OANH