Chị Gioan-na Oa-xa

Những ngày này, anh Lê Thanh Bình, Trưởng đại diện báo Quê Việt ở Việt Nam của Hội người Việt Nam tại Ba Lan, tất bật vì phải làm “hướng dẫn viên” không chuyên cho một vị khách đặc biệt tới từ Ba Lan – chị Gioan-na Oa-xa – nhà hoạt động văn hóa xã hội đã giới thiệu nét văn hóa Việt độc đáo cho người dân thủ đô Vác-sa-va, thông qua dự án “Trip to Asia” (Du lịch tới châu Á).

Tour văn hóa Việt giữa lòng Vác-sa-va

Quay những hình ảnh về dự án xây Làng Việt kiều ở Hà Tây do một số người Việt ở Ba Lan đầu tư xây dựng chỉ là một phần trong chuyến đi tới Việt Nam của chị Gioan-na nhằm thực hiện phần hai của dự án “Trip to Asia”. Chị muốn phản ánh cuộc sống làm ăn của một số người Việt tại Ba Lan buộc phải trở về nước sau khi khu chợ trời lớn nhất của người Việt tại sân vận động trung tâm Vác-sa-va bị giải tán. Đề tài chị tâm đắc là giới thiệu những tấm gương thành đạt, như anh Trường, chủ một doanh nghiệp mực in làm ăn thành công ở ngay trên chính mảnh đất quê hương sau hai chục năm bôn ba ở Ba Lan.

Việc khám phá những mặt tích cực của người Việt cũng giống như việc chị đã đi tìm tòi những nét văn hóa độc đáo của cộng đồng người Việt sống tại Ba Lan để thực hiện dự án “Trip to Asia” hồi tháng 6-2006. Thông qua Quỹ “Khoảng không gian trao đổi hành động Arteria”, một tour du lịch cho người Ba Lan tìm hiểu văn hóa Việt được tổ chức ngay tại khu chợ sân vận động trung tâm. Qua “Trip to Asia”, Gioan-na cùng các đồng sự muốn bắc cầu nối gắn kết cộng đồng người Việt tại Ba Lan với người dân bản địa, góp phần tôn vinh vẻ đẹp văn hóa Việt trong con mắt người dân Vác-sa-va. Tất cả những gì chị làm xuất phát từ ý tưởng muốn giúp người dân Ba Lan hiểu vì sao cộng đồng người Việt tại Ba Lan lại sống hiền hòa, đôi khi hơi khép kín và bình lặng, đến như vậy.

Chị Gioan-na từng có thời gian khá dài sống giữa cộng đồng người Việt ở một khu phố có đông người Việt ở Vác-sa-va. Những nét văn hóa truyền thống, nếp sống thuần Việt của cộng đồng người Việt và cả những ngôi chùa và trung tâm văn hóa của người Việt tại nơi chị sống đã khơi gợi trí tò mò và có cái gì đó cuốn hút chị lạ kỳ. Vì vậy, tuy tên là “Trip to Asia” song Việt Nam là quốc gia duy nhất ở châu Á mà Gioan-na chọn để thực hiện dự án. Chị đã được một người bạn là anh Ngô Văn Tưởng, làm việc cho BBC tại Ba Lan giúp đỡ rất nhiều để thực hiện dự án này. Chuyên môn trong ngành sân khấu đã giúp Gioan-na tạo dựng một không gian văn hóa Việt sống động giữa lòng thủ đô Vác-sa-va, hấp dẫn nhiều du khách Ba Lan.

“Trip to Asia” tại chỗ thực sự là một lễ hội văn hóa của cộng đồng người Việt và người Ba Lan. Chỉ với số tiền tương đương 5 nghìn đồng Việt Nam tiền vé, du khách Ba Lan có thể ghé thăm khu chợ Việt, thưởng thức và tận mắt nhìn, tiếp xúc với những đặc trưng của văn hóa Việt như quán phở, bánh cuốn, xem các tiết mục múa rồng, múa võ, thăm bảo tàng, xem phim và trình diễn áo dài Việt Nam. Tiền sử dụng ở chợ đều là tiền Việt để tạo một không gian thuần Việt giúp người dân Ba Lan cảm nhận rõ nét hơn về một cộng đồng từ lâu đã chiếm vị trí quan trọng trong đời sống kinh tế ở Va-sa-va. Khách tham quan sẽ xuất phát từ nhà ga Pâu-uýt-xlê rồi lần lượt đi qua các điểm dừng theo lộ trình được sắp xếp, nơi có người Việt biết tiếng Ba Lan tiếp chuyện du khách. Điều thú vị là khởi đầu chuyến tham quan, du khách sẽ đi qua một đường biên giới tưởng tượng giữa hai lục địa Âu-Á trên sông Uy-xla để bước vào cuộc hành trình khám phá văn hóa hứa hẹn nhiều bất ngờ.

Giải nhất cho ý tưởng “kết nối văn hóa”

Số vé được bán hết mặc dù còn rất nhiều người đăng ký vì chương trình này chỉ dành cho tối đa 150 du khách. Theo chị Gioan-na, điều đó chứng tỏ người Ba Lan rất quan tâm và không khỏi bị cuốn hút bởi văn hóa Việt trên đất nước họ. Cũng bởi ý nghĩa góp phần thúc đẩy giao thoa giữa hai nền văn hóa đó, “Trip to Asia” đã được tờ nhật báo lớn nhất Ba Lan Wyborcza trao giải nhất cho chuyên đề “Dự án” trong khuôn khổ giải thưởng “WDECHY” 2006 được tổ chức hằng năm. Ban tổ chức đã mời luôn hàng bánh cuốn Việt Nam trên chợ sân vận động trung tâm đến tráng bánh mời khách ăn ngay trong buổi lễ trao giải.

Ban giám khảo giải thưởng đánh giá cao “Trip to Asia” do tính sáng tạo và kết nối cộng đồng, giúp cộng đồng người Việt hòa nhập tốt hơn với nước sở tại. “Trip to Asia” cùng với những hình ảnh sống động về văn hóa Việt Nam đã được đăng tải rộng rãi không chỉ trên tờ Wyborcza mà còn cả trên các đài phát thanh và truyền hình Ba Lan. Do đó, văn hóa Việt Nam có cơ hội được quảng bá rộng rãi, đưa Việt Nam tới với thế giới và thế giới tới Việt Nam. Chị Gioan-na hy vọng trong “Trip to Asia” phần hai, nhiều người sẽ được biết tới nghị lực và sức sống mãnh liệt của người Việt Nam với những chân dung người Việt trở về từ Ba Lan làm ăn thành công ngay trên quê hương mình.

Bài và ảnh: MỸ HẠNH