Phòng, chống thiên tai-tìm kiếm cứu nạn (PCTT-TKCN) được Quân đội nhân dân Việt Nam xác định là nhiệm vụ chiến đấu trong thời bình. Để toàn quân hoàn thành trọng trách ấy, những năm qua, Cục Cứu hộ, cứu nạn đã tham mưu cho Ban chỉ đạo PCLB-TKCN Bộ Quốc phòng triển khai nhiều nội dung, biện pháp, trong đó có việc mở rộng và tăng cường hợp tác quốc tế nói chung và hợp tác với quân đội các nước ASEAN nói riêng.

Bộ đội tham gia phòng, chống bão lũ (ảnh minh họa. Nguồn: nguoihanoi)

Nhân hội nghị không chính thức tư lệnh lực lượng quốc phòng các nước ASEAN lần thứ 7 (khai mạc sáng 25-3) tại Việt Nam, phóng viên Báo Quân đội nhân dân đã có cuộc phỏng vấn Trung tướng Nguyễn Sơn Hà, Chánh văn phòng Ủy ban Quốc gia TCKN, Cục trưởng Cục Cứu hộ, cứu nạn (Bộ Quốc phòng) về chủ đề này.

PV: Chủ trương của Đảng và Nhà nước ta hiện nay là đa phương hóa, đa dạng hóa quan hệ đối ngoại. Vậy quan điểm của Ban chỉ đạo PCLB-TKCN Bộ Quốc phòng và Cục Cứu hộ, cứu nạn về vấn đề này như thế nào, thưa đồng chí?

Trung tướng Nguyễn Sơn Hà: Chúng tôi xác định hoạt động hợp tác quốc tế trên lĩnh vực phòng, chống thiên tai - tìm kiếm cứu nạn (PCTT-TKCN) là một nội dung trong công tác đối ngoại của Đảng, Nhà nước ta và là một bộ phận quan trọng trong quan hệ hợp tác quốc tế về quốc phòng. Quân đội nhân dân Việt Nam chủ trương mở rộng, tăng cường và nâng cao hiệu quả các mối quan hệ hợp tác quốc tế trên lĩnh vực PCTT-TKCN, đặc biệt là với các nước nói chung và quân đội từng quốc gia trong khối ASEAN nói riêng. Hợp tác về PCTT-TKCN với quân đội các nước thành viên ASEAN được xây dựng theo nguyên tắc của chính sách đối ngoại và quốc phòng Việt Nam. Cơ sở thực hiện là tôn trọng độc lập, chủ quyền, thống nhất, toàn vẹn lãnh thổ của nhau, không can thiệp vào công việc nội bộ của nước khác và cùng có lợi.

Mục đích chính của việc mở rộng, tăng cường hợp tác quốc tế trên lĩnh vực PCTT-TKCN ứng phó các thảm họa là nhằm nâng cao năng lực và học hỏi kinh nghiệm về công tác quản lý, huấn luyện, diễn tập và phối hợp hoạt động trong TKCN, xử lý các tình huống thiên tai ngoài lãnh thổ vượt quá tầm ứng phó của một quốc gia, khai thác, ứng dụng phương tiện kỹ thuật, công nghệ hiện đại phục vụ cho công tác PCTT-TKCN.

PV: Thực tế những năm qua cho thấy, hợp tác quốc tế trên lĩnh vực PCTT-TKCN đã và đang mở ra nhiều triển vọng. Đề nghị đồng chí cung cấp những thông tin cụ thể hơn về vấn đề này?

Trung tướng Nguyễn Sơn Hà: Những năm qua, công tác đối ngoại trên lĩnh vực PCTT-TKCN đã tập trung vào hợp tác về ứng dụng kỹ thuật, tư vấn trao đổi kinh nghiệm huấn luyện, đào tạo các lực lượng làm nhiệm vụ TKCN chuyên trách… Thực hiện chỉ đạo của UBQG TKCN và Bộ Quốc phòng, Cục Cứu hộ, cứu nạn đã hoàn thành các thủ tục cần thiết cho các đoàn vào triển khai thực hiện nhiều dự án, tham quan, trao đổi kinh nghiệm và các đoàn của ta tham gia các hội thảo, hội nghị, huấn luyện, tham quan diễn tập tại các nước trong khối ASEAN và khu vực châu Á - Thái Bình Dương. Riêng năm 2009, Cục Cứu hộ, cứu nạn (Bộ Quốc phòng) đã trực tiếp tổ chức và phối hợp tổ chức đón 20 đoàn quốc tế và đưa 25 đoàn ra nước ngoài. Ngoài các nước trong khối ASEAN như: Thái Lan, Xin-ga-po, In-đô-nê-xi-a, Phi-líp-pin, Mi-an-ma, Cam-pu-chia… Việt Nam còn mở rộng và tăng cường hợp tác về PCTT-TKCN với các nước ngoài ASEAN như: Mỹ, Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc, Ô-xtrây-li-a, I-xra-en, Hà Lan....

Đáng chú ý trong năm qua, chúng tôi đã phối hợp với Bộ Khoa học và Công nghệ thực hiện Dự án: “Hiện đại hóa tổ chức, phương tiện kỹ thuật và công nghệ phục vụ công tác TKCN và an toàn dân sự của Việt Nam” do quỹ FASEP của CH Pháp cho vay. Chúng tôi đã phối hợp với Bộ Ngoại giao, lần đầu tiên chủ trì tổ chức thành công Diễn đàn APEC lần thứ 3 lãnh đạo các cơ quan ứng phó tình trạng khẩn cấp tại Hà Nội (tháng 9-2009). Cục Cứu hộ, cứu nạn cũng đã phối hợp tốt với Cục Đối ngoại (Bộ Quốc phòng) lần đầu tiên tổ chức đón tiếp các đoàn nước ngoài sang tham quan diễn tập PCLB-TKCN tại tỉnh Trà Vinh (tháng 7-2009) và phối hợp tổ chức lớp tập huấn về hệ thống chỉ huy sự cố ICS (phần mềm hệ thống chỉ huy TKCN) tại Trung tâm huấn luyện TKCN đường biển - Nha Trang (từ 25 đến 30-7-2009).

Việt Nam cũng đã tham gia Tuyên bố chung và chương trình khung ứng phó sự cố tràn dầu khu vực vịnh Thái Lan. Một số công việc để triển khai thực hiện Công ước SAR-79 về TKCN trên biển và cấp phép cho lực lượng, phương tiện nước ngoài vào tham gia hoạt động TKCN tại Việt Nam cũng đã được triển khai. Cục Cứu hộ, cứu nạn cũng đã phối hợp tốt với các cơ quan, đơn vị liên quan trong và ngoài quân đội trong thực hiện hoạt động hợp tác quốc tế. Trên diễn đàn quốc tế ASEAN và một số hoạt động đối ngoại khác, chúng tôi đã phối hợp với các cơ quan liên quan tích cực tham gia và thể hiện lập trường, quan điểm của Việt Nam đối với lĩnh vực TKCN, cứu trợ thiên tai, thảm họa…

Nhìn một cách khái quát, hoạt động hợp tác quốc tế trong lĩnh vực TKCN, phòng, chống thiên tai, thảm họa, cứu sập đổ công trình, cấp cứu khẩn cấp và ứng phó sự cố tràn dầu… những năm qua, đặc biệt trong năm 2009 đã đạt được nhiều kết quả thiết thực, mở ra những triển vọng hợp tác cụ thể trong tương lai. Thông qua hợp tác quốc tế đã nâng cao thêm một bước trình độ chuyên môn nghiệp vụ cho cán bộ, nhân viên làm công tác TKCN, giảm nhẹ thiên tai, cấp cứu khẩn cấp, cứu sập đổ công trình…

PV: Như vậy có thể thấy những kết quả mà Bộ Quốc phòng Việt Nam đạt được trong hoạt động hợp tác quốc tế trên lĩnh vực PCTT-TKCN là rất đáng ghi nhận. Nhưng nói như thế không phải mọi việc đều diễn ra một cách trơn tru, thưa đồng chí?

Trung tướng Nguyễn Sơn Hà: Cũng cần thẳng thắn nhìn nhận một thực tế là, hoạt động đối ngoại trên lĩnh vực PCTT-TKCN của ta mới chỉ đạt được ở cấp độ hợp tác kỹ thuật, chưa có những hoạt động hợp tác mang tính chuyên sâu. Hoạt động hợp tác với hai nước láng giềng Lào và Cam-pu-chia tuy đã được quan tâm. Đặc biệt trong cơn bão số 9 (năm 2009), theo đề nghị của Chính phủ và Quân đội Hoàng gia Cam-pu-chia, Việt Nam đã đưa lực lượng, lương thực, thuốc chữa bệnh, phương tiện TKCN của Binh đoàn Tây Nguyên, Quân khu 5, Bộ đội Biên phòng, Quân chủng PK-KQ sang ứng cứu kịp thời nhân dân tỉnh Rat-ti-na-ki-ri bị lũ cô lập… nhưng so với yêu cầu thì hợp tác PCTT-TKCN với Lào và Cam-pu-chia cần phải được đẩy mạnh hơn nữa.

Trong năm 2009, tại Việt Nam đã xảy ra 59 vụ thiên tai, tai nạn với 470 người, 46 phương tiện có liên quan đến người nước ngoài. Về cơ bản chúng ta đã phối hợp TKCN, thực hiện cứu trợ nhân đạo và giải quyết tốt, nhưng trong một số vụ việc cụ thể TKCN trên biển còn hạn chế. Mặt khác, do vấn đề nhạy cảm nên chúng ta chưa chủ động trong tham gia các cuộc diễn tập khu vực và quốc tế về TKCN; phòng, chống thảm họa, thiên tai. Thủ tục hành chính trong thực hiện Quy chế đối ngoại đôi khi vẫn có những bất cập, nên việc thu hút hỗ trợ đầu tư và chuyển giao công nghệ phục vụ công tác PCTT-TKCN chưa được nhiều.

PV: Để vượt qua khó khăn, khắc phục những hạn chế ấy, UBQG TKCN, Ban chỉ đạo PCLB-TKCN Bộ Quốc phòng và Cục Cứu hộ, cứu nạn đã có những dự định gì trong thời gian tới, thưa đồng chí?

Trung tướng Nguyễn Sơn Hà: Năm 2010 và những năm tiếp theo, chúng tôi sẽ tiếp tục mở rộng hợp tác quốc tế về lĩnh vực TKCN, ứng phó các thảm họa, tăng cường học hỏi kinh nghiệm về quản lý, huấn luyện, diễn tập và phối hợp tiến hành các hoạt động TKCN. Chúng tôi cũng sẽ phối hợp chặt chẽ với các nước trong khối ASEAN và quốc tế để thực hiện Công ước SAR-79 và quy chế cấp phép cho lực lượng, phương tiện nước ngoài vào tham gia hoạt động TKCN tại Việt Nam. Đồng thời chúng tôi sẽ phối hợp rà soát một số dự án, đặc biệt là dự án “Hiện đại hóa tổ chức, phương tiện trang bị TKCN và an toàn dân sự của Việt Nam” cho phù hợp với nhu cầu và bảo đảm nguyên tắc, quy định của Nhà nước và Bộ Quốc phòng.

Để thực hiện những tinh thần cơ bản ấy, chúng tôi sẽ tổ chức các đoàn đi một số nước tham quan, học hỏi kinh nghiệm, trong đó có Đoàn của lãnh đạo UBQG TKCN dự hội nghị thường niên đầu mối liên hệ quốc gia tham gia tuyên bố chung và chương trình khung ứng phó sự cố tràn dầu khu vực vịnh Thái Lan; đoàn đi tham quan diễn tập TKCN tại Hoa Kỳ; đoàn nhóm dự án “Hiện đại hóa tổ chức, phương tiện kỹ thuật và công nghệ phục vụ công tác TKCN và an toàn dân sự của Việt Nam” cũng sẽ đi Pháp để thúc đẩy triển khai giai đoạn 2 của dự án.

Một số đoàn quốc tế cũng sẽ vào Việt Nam, đáng chú ý là Đoàn chuyên gia TKCN Hoa Kỳ sẽ sang trao đổi kinh nghiệm quản lý, lập kế hoạch hợp tác với UBQG TKCN Việt Nam và tập huấn về công tác TKCN.

Hoạt động hợp tác, trao đổi đoàn với các quốc gia trong khối ASEAN, đặc biệt là các nước láng giềng như: Trung Quốc, Lào, Cam-pu-chia… cũng sẽ được tăng cường. Việt Nam cũng sẽ chủ động hơn trong tham gia các cuộc diễn tập TKCN ở khu vực và thế giới... Với sự quan tâm của Chính phủ, Ủy ban Quốc gia TKCN và sự phối hợp giúp đỡ của các bộ, ngành tôi tin rằng, năm 2010 và những năm tiếp theo hoạt động hợp tác quốc tế của Quân đội nhân dân Việt Nam với các nước trong khối ASEAN và các nước trên thế giới sẽ được mở rộng, tăng cường và đạt hiệu quả thiết thực hơn.

PV: Xin cảm ơn đồng chí Cục trưởng!

PHÙNG KIM LÂN (thực hiện)