Trăm mối tơ vò sau cú sốc Brexit
Theo trang CNN Money, Bộ trưởng Bộ Tài chính Anh Philip Hammond đã lên tiếng thừa nhận về việc Anh đi xuống trong xếp hạng những nền kinh tế lớn nhất thế giới. Trong một bài phát biểu về ngân sách, ông Hammond nói: "Nước Anh hiện là nền kinh tế lớn thứ 6 trên thế giới".
Có nhiều cách khác nhau để đo quy mô của một nền kinh tế, nhưng Bộ Tài chính Anh đã sử dụng số liệu mà Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) đưa ra hồi tháng 10 vừa qua làm cơ sở cho tuyên bố này. Dự báo của IMF cho thấy, Pháp sẽ vượt qua Anh về tổng sản phẩm quốc nội (GDP) trong năm 2017. Khoảng cách về GDP giữa hai nước được dự báo sẽ nới rộng đáng kể trong năm 2018.
Đây là lần đầu tiên kể từ năm 2013 Pháp vượt qua Anh về quy mô nền kinh tế, IMF cho hay. Điều này phản ánh sự giảm tốc mạnh của nền kinh tế Xứ sương mù kể từ cuộc trưng cầu dân ý Brexit diễn ra vào năm 2016-cuộc bỏ phiếu mà quá nửa cử tri Anh chọn ra khỏi EU. Đồng bảng Anh mất giá mạnh kể từ đó, tiêu dùng cũng giảm tốc, trong khi giá cả tăng nhanh, nhiều doanh nghiệp phải hoãn các dự án đầu tư.
Bên cạnh tác động của Brexit, sức sản xuất yếu kém và hiện đang bị tụt hậu so với các đối thủ quốc tế cũng là yếu tố chủ yếu kìm hãm tăng trưởng kinh tế của Anh. Hiện nay, một người lao động Anh có sức sản xuất kém 20% so với người lao động ở Pháp, kém 14% so với sức lao động trung bình ở các nước thuộc nhóm G7.
OBR đã cắt giảm dự báo tăng trưởng kinh tế Anh trong năm 2017. Ảnh: Telegraph
Có hai yếu tố quyết định sự tăng trưởng của một nước. Thứ nhất, tăng số lượng người lao động hoặc tăng số giờ lao động. Thứ hai, tăng sức sản xuất tính theo đầu người. Từ một thập kỷ nay, phần lớn sự tăng trưởng của Anh chủ yếu nhờ vào yếu tố đầu tiên, tăng số người lao động, đặc biệt là đến từ các nước EU. Sức sản xuất tăng đều hằng năm 2% từ năm 2007 trở về trước nhưng sau cuộc khủng hoảng 2008 thì trì trệ và hiện nay vẫn ở mức năm 2007. Ngoài ra, các doanh nghiệp đã có nhiều do dự trong đầu tư, nên mức đầu tư hằng năm của họ giảm từ 2% trước cuộc khủng hoảng xuống còn 0,8% từ năm 2010. Anh đã lập một quỹ đầu tư quốc gia và quỹ này sẽ chi gần 8 tỷ euro mỗi năm trong 3 năm tới cho đến khi sức sản xuất lấy lại nhịp độ tăng trưởng. Dù rằng theo nhiều chuyên gia, đây được cho chỉ là giải pháp tạm thời.
Tương lai không màu hồng
Việc Anh tuột khỏi nhóm 5 nền kinh tế lớn nhất thế giới, nhường lại vị trí này cho một nước EU được xem là tin xấu nữa đối với những chính trị gia từng lập luận rằng, nước Anh sẽ mạnh lên khi ra khỏi khối. Ông David Davis, trưởng đoàn đàm phán Brexit của Anh, hồi tháng 9 năm nay còn nhấn mạnh rằng, Anh là nền kinh tế lớn thứ 5 thế giới.
Theo một số dự báo, kinh tế Anh còn tiếp tục xuống hạng trong những năm tới. Văn phòng Trách nhiệm ngân sách (OBR) thuộc Chính phủ Anh đã cắt giảm dự báo tăng trưởng kinh tế nước này trong năm 2017 từ 2% xuống còn 1,5%. Cơ quan này cũng dự báo kinh tế Anh chỉ tăng 1,4% trong năm 2018 và tăng 1,3% trong năm 2019 và 2020.
Cùng với đà đi xuống này, một số tổ chức tư vấn độc lập của Anh dự báo, thu nhập trung bình của người lao động Anh sẽ không tăng mà còn lao dốc. Resolution Foundation (RF), một tổ chức tư vấn độc lập của Anh được thành lập vào năm 2005, cho biết thu nhập trung bình của người lao động nước này, sau khi điều chỉnh lạm phát cho đến đầu năm 2025, có thể sẽ thấp hơn mức mà họ có được trước cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu năm 2008. Viện Nghiên cứu Tài chính (IFS), cơ quan nghiên cứu độc lập hàng đầu của Anh, cũng đưa ra một cảnh báo tương tự. Đây là tín hiệu xấu cho thấy Anh có thể sẽ phải đối mặt với thời kỳ suy giảm tiêu chuẩn sống đáng ngại nhất kể từ thập niên 1950.
Để đối phó với các thách thức của nền kinh tế, Thủ tướng Theresa May vừa qua đã công bố khoản đầu tư trị giá 4 tỷ bảng Anh (5,28 tỷ USD) dành cho công tác nghiên cứu cũng như các chiến lược phát triển và tăng trưởng trong khu vực, qua đó vạch ra các kế hoạch nhằm thúc đẩy tăng trưởng kinh tế sau khi Anh rời khỏi EU. Theo Times, khoản đầu tư mới mà Thủ tướng May công bố cũng phù hợp với "Chiến lược Công nghiệp" của Anh, theo đó thúc đẩy tạo thêm nhiều việc làm với mức lương hấp dẫn song đòi hỏi chuyên môn cao. Trong bối cảnh cạnh tranh quốc tế đang ngày càng gay gắt, một cách tiếp cận mới là cần thiết cho nước Anh để định hình một nền kinh tế mạnh mẽ và công bằng hơn trong những thập kỷ tới.
NGỌC THƯ