Và khủng hoảng y tế đang bắt đầu “sờ” đến các nước ngoài Ukraine - nơi chiến sự đang xảy ra ác liệt.

Bi kịch cận kề

Hơn một triệu người Ukraine đã chạy sang Ba Lan với hy vọng thoát khỏi xung đột đang leo thang ở đây. 700.000 người khác đã dạt sang các nước láng giềng như Romania và Moldova. Liên hợp quốc (LHQ) ước tính sẽ có khoảng 4 triệu người “chạy trốn” khỏi Ukraine.

Một khu vực tiếp nhận tạm thời đã được thiết lập tại một nhà kho ở Korczowa, Ba Lan, ngày 7-3, để đối phó với hàng trăm nghìn người tị nạn Ukraine

chạy trốn qua biên giới Korczowa-Krakowiec. Ảnh: Getty

Tổ chức Y tế thế giới (WHO) cảnh báo những cuộc di tản đang làm dấy lên “bóng ma” về một thảm họa y tế khu vực bên cạnh số người chết và sức tàn phá lớn gây ra bởi các cuộc giao tranh ở Ukraine.

Trong một cuộc phỏng vấn vào cuối tuần trước với Reuters, Giám đốc WHO tại châu Âu Hans Kluge nói rằng cuộc khủng hoàng này không chỉ giới hạn ở một hoặc hai quốc gia, mà thực sự mang tính khu vực và toàn cầu.

Cũng trong tuần trước, Ngoại trưởng Mỹ Antony Blinken cho biết, đã có các cuộc tấn công vào các bệnh viện, trường học và nhà ở ở Ukraine. Tình trạng thiếu thuốc nghiêm trọng đã phát sinh và các phòng khám cho trẻ sơ sinh đã được chuyển xuống lòng đất để tránh bom đạn. Phía Nga phủ nhận thông tin này và khẳng định chỉ nhằm vào các cơ sở hạ tầng quân sự.

Chiến sự ác liệt đang khiến dòng người tị nạn Ukraine tràn vào các nước láng giềng, làm dấy lên nỗi lo rằng hệ thống y tế của những nước này cũng vượt quá giới hạn cho phép.

Các bà mẹ và trẻ sơ sinh trong một hầm trú ẩn khi tiếng còi báo động không kích vang lên ở Kyiv, Ukraine. Ảnh: Reuters 

Theo ông Kluge, các dịch vụ y tế ở Ba Lan, Slovakia, Romania và Moldova cho đến nay vẫn đang hoạt động tốt. “Nhưng đây là thời điểm hiện tại. Trước đây, chúng tôi đã từng chứng kiến các hệ thống y tế rơi vào tình trạng nguy kịch và tình hình rất khó lường”.

Nhiều người lo ngại rằng, bi kịch sắp cận kề. Số giường bệnh và bác sĩ không thể tăng gấp đôi trong một sớm một chiều, đặc biệt là tại các hệ thống chăm sóc sức khỏe vốn đã “kiệt quệ” sau 2 năm chống chọi với Covid-19.

Ernest Kuchar, Trưởng khoa nhi tại Bệnh viện Đại học Y Warsaw, cho biết: “Chúng tôi có thể thông báo rằng chúng tôi sẽ chữa trị cho tất cả trẻ em Ukraine, nhưng tôi e rằng điều đó là phi thực tế. Chúng tôi sẽ giúp đỡ trong điều kiện có thể nhất, nhưng chúng tôi không thể làm nên điều kỳ diệu”. Bộ Y tế Ba Lan cho biết các bệnh viện của họ có khả năng điều trị cho khoảng 7.000 bệnh nhân từ Ukraine.

Thách thức dài hạn

Bà Kate White, Giám đốc chương trình cấp cứu khẩn cấp của nhóm Bác sĩ không biên giới, cho biết, có tới một triệu bệnh nhân tiềm năng mới sẽ “áp đảo” hệ thống y tế của bất kỳ quốc gia nào.

Trước mắt, các cơ quan nhân đạo quốc tế, các chính phủ, và các tình nguyện viên đang “đua” nhau gửi các bộ dụng cụ hỗ trợ chấn thương, thuốc men và xe cứu thương đến các điểm giáp biên Ukraine.

 Người tị nạn Ukraine đốt lửa sưởi ấm. Ảnh: Reuters

Cao ủy LHQ về người tị nạn xác nhận vẫn chưa có bệnh viện dã chiến nào được thành lập ở biên giới Hungary, Ba Lan, Slovakia hay Moldova. Trong khi đó, Liên minh châu Âu (EU), tổ chức đã cấp quyền cư trú tạm thời cho người tị nạn Ukraine, bao gồm quyền tiếp cận các dịch vụ chăm sóc y tế, cũng đang nỗ lực giúp đỡ quốc gia thành viên Ba Lan. Bà White cho biết môi trường pháp lý tiêu chuẩn của EU có thể giúp vận chuyển hàng khẩn cấp đến nước này nhanh hơn. Một số người Ukraine cũng đang “lánh” sang các nước thành viên EU ở phía Tây. Hiện đã có 50.000 người đăng ký vào Đức.

Nhưng thách thức lớn nhất đối với ngành y tế của những nước tiếp nhận người tị nạn là các bệnh nhân thường không có đủ giấy tờ, không biết nói tiếng địa phương, và mắc các bệnh nguy cơ “tử vong cao” nếu không được chăm sóc như tiểu đường, HIV, lao, các bệnh tim mạch, hô hấp, Covid-19... Theo ước tính mới nhất của WHO, trong số 44 triệu dân Ukraine, 2,3 triệu người mắc bệnh tiểu đường, 250.000 người nhiễm HIV, khoảng 160.000 người bị ung thư các loại.

Katya và con gái chờ ngoài phòng khám ở Ba Lan. Ảnh: Reuters

Trưởng khoa nhi tại Bệnh viện Đại học Y Warsaw Kuchar cho biết, hầu hết trẻ tị nạn khám ở bệnh viện của ông đều có kết quả xét nghiệm dương tính với Covid-19, có thể là do điều kiện thiếu thốn trong quá trình chạy khỏi Ukraine, nơi các ca nhiễm Covid-19 mới đạt trung bình khoảng 27.000 ca/ngày trước khi Nga tấn công nước này. Tỷ lệ tiêm chủng ở Ukraine mới chỉ đạt 35%, trong khi điều kiện chăm sóc lại thiếu thốn càng làm các ca nhiễm gia tăng.

Katya, một người dân Ukraine và con gái 17 tuổi Alinka bị ung thư xương, đã vượt một hành trình dài 24 giờ đồng hồ để đến thủ đô Ba Lan điều trị bệnh cho biết, những gì xảy ra ở Ukraine những tuần gần đây đối với người khỏe mạnh cũng khó có thể đối phó được, huống chi là với một đứa trẻ bị bệnh. Điều đó là “không thể tưởng tượng” được, Katya cho biết.

Về lâu dài, nếu cuộc chiến Nga-Ukraine vẫn cứ dai dẳng, không rõ liệu hệ thống y tế của các nước mà người dân tị nạn Ukraine nương tựa có thể chống chịu nổi hay không? Chỉ khi hòa bình sớm được lập thì cuộc khủng hoảng này mới có thể được ngăn chặn hoàn toàn.

MAI HƯƠNG (Theo Reuters)