Không muốn bị chất vấn

Chỉ trong hai ngày, hai quan chức cao cấp của Nhật Bản đã tự kết liễu cuộc đời mình bằng hai cách khác nhau. Một người thì treo cổ lên trần nhà, còn người kia nhảy lầu tự vẫn. Họ đã tự tử bởi dường như họ biết chắc rằng không thể che giấu tội lỗi thêm được nữa.

Bộ trưởng Mát-xu-ô-ca phát biểu tại cuộc họp ở Hạ viện ngày 20-2.Ảnh: AP

Có mấy ai tin được cách đây không lâu, ông Tô-si-cát-xu Mát-xu-ô-ca, Bộ trưởng Nông-Lâm-Ngư nghiệp Nhật Bản còn mạnh miệng nói rằng, những người đổ vấy tội cho ông có ngày sẽ mắc án. Ấy vậy mà, ông đã quyết định “ra đi” vội vàng do sợ phải đối mặt với những cáo buộc về nhận hối lộ và tham nhũng.

Sinh năm 1945 tại huyện A-xô, tỉnh Cu-ma-mô-tô, ông Mát-xu-ô-ca tốt nghiệp khoa Nông nghiệp, trường Đại học Tô-ki-ô với tấm bằng loại ưu và được tuyển vào Bộ Nông nghiệp làm việc. Năm 1988, ông bắt đầu cuộc chạy đua giành chiếc ghế nghị sĩ trong Hạ viện. Hai năm sau, ông đã trúng cử lần đầu tiên vào Hạ viện và tái đắc cử nhiệm kỳ thứ sáu trong năm 2005. Ông tham gia nội các Nhật Bản lần đầu tiên với tư cách Bộ trưởng Nông-Lâm-Ngư nghiệp tháng 9-2006, khi Thủ tướng A-bê lên nắm quyền.

Với những bước thăng tiến như thế, những tưởng chiếc ghế bộ trưởng của ông Mát-xu-ô-ca khá vững chắc. Tuy nhiên, sóng gió ập đến với ông Mát-xu-ô-ca kể từ tháng 3-2007 khi cơ quan an ninh tiến hành điều tra theo tố cáo của các nghị sĩ đối lập về việc ông Mát-xu-ô-ca tham nhũng 28 triệu yên cho các khoản chi phí trong Bộ Nông-Lâm-Ngư nghiệp, nơi mọi phí tổn đều đã được chính phủ trang trải. Ông Mát-xu-ô-ca đã bác bỏ lời cáo buộc trên. Giải thích về việc này, ông Mát-xu-ô-ca cho biết, số tiền đó được dùng để mua nước uống với giá 5000 yên một chai nước 500ml. Lời giải thích không hợp lý trên đã tạo ra luồng phản đối gay gắt từ dư luận trong nước.

Mới đây nhất, phe đối lập tố cáo ông Mát-xu-ô-ca nhận hối lộ 13 triệu yên của 14 nhà thầu để cho phép họ trúng thầu lắp đặt thiết bị cho Cơ quan Nguồn năng lượng xanh Nhật Bản (J-Green), một cơ quan quản lý rừng thuộc bộ do ông quản lý và yêu cầu ông trả lời chất vấn tại quốc hội chiều 28-5.

Trước sức ép ngày một gia tăng của các nghị sĩ đối lập, ông Mát-xu-ô-ca có lẽ biết mình không thể thoát tội nên đã vội vàng tìm đến cái chết. Chiều 28-5, một thư ký phát hiện Bộ trưởng Mát-xu-ô-ca treo cổ tự tử trong căn hộ của ông ở Mi-na-tô-cu (Tô-ki-ô). Ông được đưa ngay tới bệnh viện trong tình trạng bất tỉnh nhưng không qua khỏi.

Khi mọi chi tiết vụ tự sát của ông Mát-xu-ô-ca còn chưa rõ ràng thì ngày 29-5, giám đốc công ty J-Green, ông Si-ni-chi Y-a-ma-da-ki, 76 tuổi, đã nhảy từ căn hộ trên tầng 6 xuống đất tự vẫn, chỉ một ngày sau khi ông bị các công tố viên thẩm vấn về hoạt động đấu thầu đáng ngờ trong các hợp đồng xây dựng đường sá. Trước đó, hai quan chức của J-Green cũng đã bị bắt vì có liên quan tới vụ án trên. Theo đúng lịch, chiều 29-5, ông Y-a-ma-da-ki sẽ phải ra đối chứng với cơ quan điều tra. Phải chăng ông Y-a-ma-da-ki cũng có tật nên giật mình?

Hiện cảnh sát đang tập trung điều tra việc làm sai trái của ông Y-a-ma-da-ki có liên quan gì tới vụ án của ông Mát-xu-ô-ca hay không.

Lời sám hối muộn màng

Trong khi đó, tại căn phòng của ông Mát-xu-ô-ca ở Mi-na-tô-cu, cảnh sát đã tìm thấy 8 bức thư tay, trong đó có một bức thư tuyệt mệnh. Bức thư đề ngày 28-5 (tức chỉ vài giờ trước khi tự sát), ông Mát-xu-ô-ca viết rằng: “Từ tận đáy lòng, tôi thành thật xin lỗi Thủ tướng A-bê và nhân dân Nhật Bản vì tất cả những gì tôi đã gây nên. Với cái chết này, tôi xin nhận trách nhiệm về mình và mong mọi người tha lỗi”.

Các nhà phân tích cho rằng, hai vụ tự tử và những bê bối tài chính vừa qua đang tạo ra sự thiếu tin tưởng đối với đảng Dân chủ Tự do (LDP) cầm quyền của Thủ tướng A-bê, đảng đã lãnh đạo Nhật Bản gần nửa thế kỷ qua. Trong bối cảnh chỉ còn hơn một tháng nữa là tới cuộc bầu cử Thượng viện, cái chết của ông Mát-xu-ô-ca còn là cú sốc lớn đối với chính phủ Nhật Bản bởi sắp tới cuộc thương lượng của vòng đàm phán Đô-ha về tự do thương mại sẽ diễn ra vào giữa tháng 6, trong đó Nhật Bản đặt mục tiêu mở rộng thị trường nông sản chủ đạo như gạo và các sản phẩm từ sữa ra nước ngoài. Hơn nữa, đây cũng là thời điểm quyết định để Nhật Bản có thể đưa các chính sách nông nghiệp của Nhật Bản lên bàn đàm phán với các nước thành viên Tổ chức Thương mại thế giới (WTO). Trước đây, việc này do ông Mát-xu-ô-ca đảm nhiệm. Ông Mát-xu-ô-ca còn là người có vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy các cuộc đàm phán với Trung Quốc nhằm nối lại việc xuất khẩu gạo của Nhật Bản sang nước này. Vì vậy, Thứ trưởng Bộ Nông-Lâm-Ngư nghiệp Yô-si-ô Cô-bay-a-si nhận xét rằng, cái chết của ông Mát-xu-ô-ca là tổn thất lớn của Nhật Bản, ít ra vào thời điểm hiện nay.

KIM OANH