QĐND Online - Nước Mỹ vẫn đang bị ám ảnh bởi nạn phân biệt chủng tộc; hòa bình ở miền Đông Ukraine liệu có được khôi phục sau thỏa thuận ngừng bắn mới; Nga tìm đối tác mới cho dự án “Dòng chảy phương Nam”…là những thông tin về tình hình thế giới được bạn đọc quan tâm trong tuần qua.

1. Biểu tình đã bùng phát và lan rộng tại thành phố New York của Mỹ sau khi tòa án ngày 3-12 từ chối buộc tội một sĩ quan cảnh sát da trắng phải chịu trách nhiệm về cái chết của một người đàn ông da đen. Theo đó, Eric Garner, đối tượng tình nghi bán thuốc lá lậu, đã thiệt mạng sau khi bị cảnh sát Daniel Pantaleo thuộc Sở Cảnh sát New York có hành động khống chế mạnh tay trong lúc bắt giữ.  

Một người biểu tình da màu phản ứng với cảnh sát da trắng ở Emeryville, California đêm 25 rạng sáng 26/11. (Ảnh: Reuters)

Vụ việc trên xảy ra trong bối cảnh làn sóng biểu tình đã lan ra hơn 100 thành phố ở Mỹ sau vụ viên cảnh sát da trắng Darren Wilson ngày 9-8 bắn chết thanh niên da màu không có vũ trang Michael Brown, và phán quyết mới đây của tòa án thành phố St. Louis miễn truy tố Wilson.

Trong diễn biến mới nhất, tại vùng Phoenix, bang Arizona lại vừa xảy ra một vụ cảnh sát da trắng bắn chết người đàn ông da màu. Vụ việc xảy ra khi viên cảnh sát đến điều tra hoạt động liên quan đến ma túy ở bên ngoài một cửa hàng tiện dụng và xảy ra đụng độ với đối tượng tình nghi Rumain Brisbon. Trong lúc xô xát, viên cảnh sát đã nổ súng vào Brison do lầm tưởng đối tượng định rút súng trong túi ra chống cự. Kết quả điều tra cho thấy trong túi nạn nhân chỉ có vài viên thuốc.

Tổng Thư ký Liên hợp quốc Ban Ki-moon đã lên tiếng hối thúc chính quyền Mỹ nhanh chóng triển khai các biện pháp cần thiết để nâng cao tinh thần trách nhiệm của lực lượng cảnh sát. Cao ủy Nhân quyền LHQ Zeid Ra'ad Al Hussein cũng bày tỏ quan ngại sâu sắc trước tình trạng này. Những vụ việc như vậy đang khắc sâu thêm sự mất lòng tin của cộng đồng người Mỹ gốc Phi đối với lực lượng cảnh sát gồm phần đông là người da trắng ở Mỹ; cho thấy chính phủ Mỹ đã thất bại trong nỗ lực theo đuổi lý tưởng mọi người dân đều được đối xử công bằng.

2. Ngày 2-12, ngoại trưởng 28 nước thành viên Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) đã nhất trí thành lập lực lượng phản ứng nhanh (NRF) dưới hình thức "tạm thời" vào đầu năm 2015, với quân số của Đức, Na Uy, Hà Lan, trong khi chờ đợi một lực lượng tinh nhuệ hơn hiện đang được chuẩn bị để bảo vệ lãnh thổ của các đồng minh trong trường hợp bị đe dọa. 

Nga tăng cường binh lực tại Crimea (Nguồn: Itar Tass).

Thời gian qua, việc tăng số lượng các chuyến bay tuần tra tại các nước Baltique và Đông Nam châu Âu, tăng cường tập trận tại các nước Đông Âu, tăng số lượng tàu chiến trên biển Baltique ở phía Bắc và biển Đen ở phía Nam nước Nga được xem là bước đi tiếp theo, khẳng định sự hiện diện quân sự của NATO tại Đông Âu, điều mà phía Nga không mong đợi. Đáp lại, Nga cũng đang tăng cường lực lượng phòng không tại bán đảo Crimea với việc điều thêm các máy bay chiến đấu tới một căn cứ quân sự gần thành phố cảng Sevastopol.

3. Ngày 1-12, Tổng thống Nga Vladimir Putin tuyên bố ngừng thực hiện dự án "Dòng chảy phương Nam" trị giá 40 tỷ USD đưa khí đốt tới khu vực Trung và Nam Âu với lý do Moskva không nhận được giấy phép xây dựng từ Bulgaria vì chịu sức ép từ EU. Động thái này được cho là một leo thang tranh chấp giữa Nga và châu Âu. Ông Putin đề nghị Bulgaria yêu cầu Liên minh châu Âu (EU)  đền bù cho những lợi ích bị bỏ lỡ (khoảng 400 triệu Euro) khi dự án không được triển khai. Nga đã chọn Thổ Nhĩ Kỳ là đối tác để xây dựng một đường ống dẫn khí đốt thay thế. Trong bản Thông điệp liên bang ngày 4-12, Tổng thống Nga Vladimir Putin đã nhấn mạnh đến tinh thần và sức mạnh của LB Nga trong việc tiếp nhận và vượt qua mọi thách thức hiện tại, không tự cô lập mình và sẽ áp dụng nhiều biện pháp hỗ trợ nền kinh tế vừa được dự báo có thể rơi vào suy thoái trong năm 2015.

Đường đi dự kiến trước đây của "Dòng chảy phương Nam".Ảnh: AP

Theo thiết kế, dự án "Dòng chảy phương Nam" sẽ đi qua đáy Biển Đen ở các khu vực đặc quyền kinh tế của Nga, Thổ Nhĩ Kỳ và Bulgaria. Phần trên đất liền sẽ chạy qua lãnh thổ Bulgaria, Serbia, Hungary, Slovenia và kết thúc ở Italy.  

4. Ngày 4-12, với số phiếu ủng hộ tuyệt đối, Hạ viện Mỹ lần đầu tiên trong lịch sử đã thông qua nghị quyết mang mã số H.Res-714, nhấn mạnh sự cần thiết tìm giải pháp hòa bình, trên cơ sở luật pháp quốc tế cho các tranh chấp lãnh thổ ở Biển Đông và Hoa Đông.

Hạ nghị sỹ Eni Faleomavaega - Ảnh: AP

Nghị quyết tái khẳng định sự ủng hộ của Chính phủ Mỹ đối với các nỗ lực tìm giải pháp hòa bình, trên cơ sở các nguyên tắc luật pháp quốc tế đã được các nước công nhận đối với các tranh chấp lãnh thổ ở Biển Đông và Hoa Đông. Nghị quyết cũng một lần nữa khẳng định sự ủng hộ mạnh mẽ của Mỹ đối với tự do hàng hải, sử dụng các vùng biển và vùng trời ở khu vực châu Á-Thái Bình Dương theo luật pháp quốc tế; lên án mọi hành động cưỡng chế hoặc sử dụng vũ lực gây cản trở các quyền tự do tại các vùng biển và không phận quốc tế. Nghị quyết cũng kêu gọi các bên liên quan cùng nhau nỗ lực tìm giải pháp hòa bình cho các tranh chấp, thông qua việc yêu cầu các bên thực thi đầy đủ Tuyên bố về ứng xử của các bên ở Biển Đông (DOC), tiến tới thiết lập một Bộ quy tắc ứng xử ở Biển Đông (COC). 

5. Ngày 1-12, các quan chức 196 quốc gia và vùng lãnh thổ tham gia Công ước khung của Liên hợp quốc (LHQ) về biến đổi khí hậu (UNFCC) - cơ sở của Nghị định thư Kyoto 1997 - đã nhóm họp tại Lima, Peru.

Ảnh minh họa. (Ảnh: UN)

Hội nghị dự kiến kéo dài 12 ngày, thảo luận các biện pháp cũng như đưa ra các cam kết bảo vệ môi trường hiện đang bị hủy hoại nghiêm trọng do tác động của con người. Đây cũng là hội nghị cuối cùng trước thời hạn chót các nước phải ký kết được một hiệp định mới thay thế Nghị định thư Kyoto vào năm 2020 tại vòng thảo luận năm sau ở Pháp. Hiện các nước vẫn đang bất đồng về khoản ngân quỹ giúp các nước nghèo cũng như những ràng buộc Mỹ và các nước mới nổi, trong đó có Trung Quốc, vào nỗ lực chung cắt giảm khí thải gây hiệu ứng nhà kính.

6. Ngày 3-12, ba người khởi xướng phong trào biểu tình “Chiếm Trung tâm” ở Đặc khu hành chính Hong Kong (Trung Quốc) đã tới đồn cảnh sát đầu thú sau khi kêu gọi chấm dứt biểu tình trên đường phố. Ba người này cho biết, họ ra đầu thú vì muốn đảm bảo an toàn cho những người biểu tình và chứng tỏ việc tôn trọng pháp luật. Ngay sau khi ra đầu thú và khai báo với cảnh sát, cả ba người đều được trả tự do. Ngoài ba người này, hàng chục người khác cũng có kế hoạch sẽ ra trình diện cảnh sát. 

Ba người khởi xướng phong trào biểu tình "Chiếm Trung tâm". (Ảnh: Today Online)

Phong trào "Chiếm Trung tâm" bùng phát ở Hong Kong từ ngày 28-9, gây hỗn loạn giao thông, ảnh hưởng đến ngành du lịch mũi nhọn, hoạt động kinh doanh, đặc biệt là thị trường chứng khoán; nhiều trường học, ngân hàng và các cơ quan phải đóng cửa.

7. Sau thỏa thuận ngừng bắn hồi tháng 9 liên tục bị vi phạm bởi những cáo buộc từ cả hai phía, Chính phủ Ukraine và lãnh đạo nước Cộng hòa tự xưng Donetsk và Lugansk đã ký kết thỏa thuận ngừng bắn vào ngày 1 và 2-12. Theo đó, quân đội Chính phủ và lực lượng ly khai đã ngừng bắn tại sân bay Donestk từ đêm 2-12. Còn tại Lugansk, thỏa thuận ngừng bắn sẽ bắt đầu có hiệu lực từ đêm ngày 5-12, và sau đó hai bên sẽ rút vũ khí hạng nặng từ ngày 6-12.

Xe tăng của quân đội Ukraine tại miền Đông (Ảnh Russia Insider)

Cũng tại Ukraine, lần đầu tiên trong lịch sử nước này và nền chính trị thế giới, ba công dân nước ngoài đã được bổ nhiệm vào những vị trí quan trọng như Bộ trưởng Tài chính, Y tế, Kinh tế trong chính phủ Ukraine.

8. Ngày 3-12, Liên minh 60 nước do Mỹ chỉ huy, bàn cách tiêu diệt tổ chức "Nhà nước Hồi giáo" (IS) tự xưng ở Iraq và Syria đã nhóm họp tại Bruxelles (Bỉ). Đại diện các nước đã thảo luận chiến lược quân sự chống IS một cách hiệu quả; ngăn chặn IS tuyển mộ chiến binh nước ngoài và loại bỏ "thương hiệu IS" hiện đang được nhiều người biết đến. Ngoài ra, các ngoại trưởng cũng bàn thảo cách thức chặn nguồn thu của IS từ hoạt động bán dầu mỏ, tống tiền, cướp bóc, buôn người và bán các tác phẩm cổ ở Syria.

Ông John Kerry phát biểu tại cuộc họp giữa Ngoại trưởng 60 nước trong liên minh chống IS. (Ảnh: Reuters)

Hiện IS vẫn có khoảng 30.000 chiến binh đang hoạt động tại Iraq và Syria và đang ráo riết tuyển mộ thêm các chiến binh từ nhiều nước. Các trại huấn luyện quân sự của lực lượng Hồi giáo cực đoan này đã được thiết lập tại Lybia, khoảng 200 phần tử khủng bố đang được đào tạo tại đây.

VĂN DUYÊN (tổng hợp)