Theo hãng tin AP, phát biểu trong đoạn video đăng trên mạng xã hội mới đây, Thủ tướng Benjamin Netanyahu cho biết chính quyền Tổng thống Donald Trump đã gửi cho Israel một bản dự thảo liên quan đến kế hoạch giải giáp lực lượng vũ trang Hamas của Palestine. Thủ tướng Benjamin Netanyahu tuyên bố Israel “không đồng ý” với khuôn khổ giải giáp và sẽ không rút khỏi các vị trí hiện nay cho đến khi Hamas được giải giáp hoàn toàn. Đây là lần đầu tiên nhà lãnh đạo Israel công khai lên tiếng về kế hoạch giải giáp Hamas do ông Donald Trump công bố hôm 30-7.

 Các tay súng Hamas tại dải Gaza (ảnh minh họa). Ảnh: AP 

Theo Arab News, kế hoạch hòa bình cho Gaza do Tổng thống Mỹ Donald Trump đề xuất, trong đó bao gồm lộ trình giải giáp Hamas, đang đứng trước nguy cơ bị trì hoãn khi Chính phủ Israel chuyển từ thái độ dè dặt sang phản đối công khai nhiều nội dung trong đó. Theo các chuyên gia, bối cảnh chính trị trước cuộc tổng tuyển cử tại Israel là một trong những yếu tố khiến kế hoạch hòa bình do Tổng thống Donald Trump thúc đẩy chưa thể tạo bước đột phá.

Các chuyên gia nhận định trên Foreign Policy rằng, lập trường của Israel khó có khả năng thay đổi trước cuộc tổng tuyển cử dự kiến diễn ra vào tháng 10 tới, trong bối cảnh Thủ tướng Benjamin Netanyahu đối mặt với nguy cơ đánh mất quyền lực. Theo chuyên gia Shira Efron, Chủ tịch phụ trách chính sách Israel tại Viện RAND, ông Benjamin Netanyahu và liên minh cầm quyền đã cam kết mang lại “chiến thắng tuyệt đối” cho người dân Israel nên không muốn bị nhìn nhận là đang nhượng bộ Hamas hoặc từ bỏ các vị trí ở Gaza trước cuộc tổng tuyển cử.

Ngoài ra, bà Shira Efron cũng cho rằng việc Qatar và Thổ Nhĩ Kỳ có thể tham gia cơ chế xác minh quá trình giải giáp là yếu tố khiến Israel khó chấp nhận kế hoạch, bởi trong nhận thức của nhiều người Israel hiện nay, Qatar gần như bị xem là một quốc gia thù địch, còn Thổ Nhĩ Kỳ cũng được nhìn nhận theo hướng tương tự.

Trước thái độ phản đối của Israel, kế hoạch giải giáp Hamas đang đối mặt với nguy cơ bế tắc cho dù việc Hamas chấp nhận giải giáp vẫn có thể mở ra một động lực mới cho tiến trình hòa bình. Theo bà Julie Norman, chuyên gia thuộc Chương trình Trung Đông và Bắc Phi của Viện Chatham House (Anh), cần nhìn nhận thực tế rằng điều này sẽ không ngay lập tức giải quyết tình hình ở Gaza. Hamas sẽ không chôn hoặc giao nộp vũ khí ngay ngày mai. Israel cũng sẽ không rút quân trong thời gian ngắn. Nhưng diễn biến này đã làm thay đổi cục diện theo cách cần thiết và quan trọng.

Trong khi đó, một số ý kiến cho rằng Hamas có thể không kỳ vọng Thủ tướng Benjamin Netanyahu sẽ chấp thuận khuôn khổ này, mà muốn chuyển sức ép sang phía Israel cũng như khiến cộng đồng quốc tế quy trách nhiệm cho Tel Aviv nếu tiến trình hòa bình tiếp tục đình trệ.

Theo Arab News, ông Benjamin Netanyahu dường như đang tính toán để tránh bị ràng buộc vào một lộ trình rõ ràng với các thời hạn và cam kết cụ thể, đồng thời kéo dài vấn đề cho tới sau cuộc bầu cử tại Israel. Ông Benjamin Netanyahu đang tụt lại trong các cuộc thăm dò dư luận, trong khi các đối tác trong liên minh cầm quyền đe dọa rời bỏ chính phủ nếu ông có bất kỳ thỏa hiệp nào về Gaza.

Trong bối cảnh ông Benjamin Netanyahu bác bỏ kế hoạch giải giáp Hamas, Hội đồng Hòa bình của Tổng thống Donald Trump cũng đã điều chỉnh cách tiếp cận so với kế hoạch ban đầu. Hội đồng hòa bình trên mạng xã hội X viết: “Việc Lực lượng Phòng vệ Israel (IDF) rút khỏi Đường Vàng (vùng đệm an ninh) sẽ chỉ diễn ra sau khi quá trình loại bỏ vũ khí hoàn tất, đúng như Hamas đã cam kết với các bên trung gian”. Theo bà Shira Efron, động thái này về cơ bản là nhằm “trấn an Israel” rằng nước này không phải rút khỏi các vị trí hiện tại trước khi Hamas hoàn tất việc giải giáp.

Theo khuôn khổ mới, tiến trình giải giáp sẽ do Ủy ban Quốc gia Quản lý Gaza (NCAG) - một cơ quan kỹ trị của Palestine được kỳ vọng sẽ điều hành Gaza theo kế hoạch hòa bình của ông Donald Trump giám sát. Số vũ khí thu hồi sẽ tiếp tục được lưu giữ tại Gaza. Tuy nhiên, theo bà Shira Efron, trong bối cảnh Israel lo ngại Hamas đang tìm cách tái vũ trang và khôi phục lực lượng, nước này khó chấp nhận một cơ chế mà họ không trực tiếp giám sát.

Theo các chuyên gia, khuôn khổ mới có thể tạo ra một động lực đàm phán khác so với trước đây, song việc chuyển hóa thành những bước đi cụ thể còn cần thêm thời gian, nhất là trong bối cảnh Israel sắp bước vào cuộc tổng tuyển cử đầy thử thách đối với sự nghiệp chính trị của Thủ tướng Benjamin Netanyahu.