Hôi của sau bạo loạn ở Ki-xu-mu. Ảnh Roi-tơ

*Quan sát viên quốc tế kêu gọi điều tra gian lận

Bạo lực tại Kê-ni-a tiếp tục leo thang nghiêm trọng những ngày qua sau khi kết quả cuộc bầu cử Tổng thống được công bố hôm 30-12, với thắng lợi thuộc về đương kim Tổng thống Mơ-oai Ki-ba-ki. Nguyên nhân là do phe đối lập và những người ủng hộ không chấp nhận kết quả bầu cử với cáo buộc ông Ki-ba-ki đã gian lận. Số người thiệt mạng trong các vụ bạo loạn tính tới ngày 1-1 là 251 người và dự kiến sẽ tiếp tục tăng cao do tình hình chưa được kiểm soát.

Riêng trong ngày 1-1, ít nhất 66 người thiệt mạng do bạo loạn và biểu tình đổ máu tại Ki-xu-mu, thủ phủ thành phố quê hương của ứng cử viên đối lập Ra-i-la Ô-đin-ga, bất chấp lệnh giới nghiêm được ban bố. Những người chứng kiến cho biết bạo lực cũng diễn ra ở các khu ổ chuột Ki-bê-ra ở thủ đô Nai-rô-bi do những người ủng hộ ông Ô-đin-ga đốt phá nhà cửa. Cảnh sát đã buộc phải bắn hơi cay và nổ súng vào đám đông biểu tình quá khích khiến số người chết tăng lên. Đoàn người biểu tình ủng hộ ông Ô-đin-ga đã bị chặn đứng khi đang tiến tới công viên U-hu-ru, một khu vực truyền thống cho các cuộc biểu tình chính trị ở trung tâm Nai-rô-bi. Hoạt động kinh doanh ở Nai-rô-bi bị đình trệ và chính phủ đã cấm truyền hình trực tiếp các vụ bạo loạn.

Theo CNN, các quan sát viên quốc tế hôm 1-1 đã đặt câu hỏi nghi ngờ đối với kết quả bầu cử ở quốc gia Đông Phi này. Trưởng phái đoàn quan sát bầu cử Liên minh châu Âu (EU) ở Kê-ni-a, ông A-lếch-xan-đơ Lam-xđóp cho rằng, cuộc bầu cử đã không đáp ứng được các tiêu chuẩn quốc tế về dân chủ trong bầu cử. Ông Lam-xđóp đã chỉ ra những điểm không nhất quán trong kiểm phiếu, đồng thời cho biết các quan sát viên bầu cử đã bị chuyển khỏi các điểm bỏ phiếu và bị từ chối vào phòng kiểm phiếu của ủy ban bầu cử. Trong tuyên bố, nhóm quan sát viên EU cho rằng "tiến trình cuộc bầu cử và kiểm phiếu đã diễn ra thiếu minh bạch, dẫn tới có nhiều quan ngại về tính chính xác của kết quả bầu cử cuối cùng". Nhóm cũng kêu gọi kiểm tra độc lập lại kết quả cuộc bầu cử này. Trong khi đó, Mỹ và Anh cũng đang gây sức ép đối với Kê-ni-a nhằm điều tra những khuất tất trong cuộc bầu cử. Một quan sát viên quốc tế không rõ danh tính cho biết, kết quả kiểm phiếu rõ ràng đã bị “giả mạo”.

Kê-ni-a vốn là một trong những quốc gia được coi là ổn định nhất ở Đông Phi. Bạo lực rất hiếm khi xảy ra ở đất nước ngay cả khi các nước láng giềng như Ê-ti-ô-pi-a, Xu-đăng và U-gan-đa nổ ra bạo lực chính trị. Bạo lực những ngày qua ở Kê-ni-a xảy ra giữa các thành viên thuộc các bộ lạc của các ứng cử viên. Tổng thống Ki-ba-ki là thành viên của bộ lạc Ki-cu-i-u lớn nhất Kê-ni-a chiếm 22% dân số cả nước. Đối thủ chính trị Ô-đin-ga thuộc bộ lạc Lu-ô có số dân chiếm 13% dân số.

Tổng thống Ki-ba-ki đã tuyên bố nhậm chức nhiệm kỳ hai hôm 30-12 ngay sau khi kết quả bầu cử được công bố. Với chiến thắng sít sao khác hẳn với 5 năm trước đây khi ông giành chiến thắng áp đảo trước các đối thủ với cam kết đấu tranh chống tham nhũng. Thế nhưng sau đó, quyền lực của ông bị ảnh hưởng nghiêm trọng bởi các vụ tham nhũng trong chính phủ. Trong khi đó, đối thủ chính trị Ô-đin-ga luôn là một thách thức đáng ngại bởi ông này được sự ủng hộ của người dân nghèo ở thành thị và nông thôn với các cam kết phân phối hợp lý hơn của cải./.

YẾN NHI

(tổng hợp)