Điều này gióng lên hồi chuông cảnh báo về các mối nguy hiểm luôn rình rập những người làm báo và cho thấy vấn đề bảo vệ nhà báo đang trở nên hết sức cấp thiết...

Gia tăng các vụ tấn công

Ủy ban Bảo vệ các nhà báo (CPJ), có trụ sở tại New York (Mỹ), gần đây đã đưa ra số liệu thống kê đáng lo ngại cho thấy, số nhà báo trên thế giới bị giết hại có chủ đích trong năm 2018 tăng gần gấp hai lần so với năm trước đó. Cụ thể, đã có 53 nhà báo trên toàn thế giới bị thiệt mạng khi tác nghiệp, trong đó có 34 trường hợp bị giết hại có chủ đích. Trong khi đó, theo con số CPJ ghi nhận được, trong năm 2017, có 18 trường hợp nhà báo bị sát hại vì các hành vi trả đũa trong tổng số 47 trường hợp nhà báo thiệt mạng. Điều này phản ánh mức độ gia tăng các vụ tấn công có chủ đích nhằm vào các nhà báo.

Vụ nhà báo Jamal Khashoggi bị sát hại trong Lãnh sự quán Saudi Arabia tại Istanbul (Thổ Nhĩ Kỳ) gây phẫn nộ trong dư luận quốc tế. Ảnh: Reuters.

Không phải ngẫu nhiên mà nghề báo được đánh giá là một trong những nghề nguy hiểm nhất thế giới. CPJ cho biết, các cuộc đàn áp và đe dọa, dằn mặt phóng viên liên tục diễn ra ở nhiều nơi. Theo thống kê của tổ chức phi chính phủ Press Emblem Campaign (PEC)-một tổ chức bảo vệ các nhà báo, có trụ sở tại Geneva (Thụy Sĩ), trong các năm 2006-2017, trên thế giới, trung bình cứ khoảng 4 ngày lại có một nhà báo thiệt mạng vì bạo lực. Thống kê cho thấy đa số nhà báo bị sát hại khi đang hoạt động tại các điểm nóng về xung đột vũ trang hoặc tội phạm gia tăng. Các cuộc xung đột kéo dài ở Afghanistan, Syria và Iraq khiến nhiều nhà báo đưa tin ở tuyến đầu phải đối mặt với hiểm nguy. Trong khi đó, dù không có chiến tranh, Mexico cũng là một trong những "vùng đất chết" đối với nhà báo do các đường dây buôn bán ma túy và tội phạm có tổ chức thường xuyên tấn công ngăn chặn giới phóng viên đưa tin.

Nỗ lực bảo vệ an toàn cho nhà báo

Việc bảo đảm an toàn cho các nhà báo khi tác nghiệp từ lâu vẫn là vấn đề được dư luận quan tâm và điều này đóng vai trò không thể thiếu trong những nỗ lực thúc đẩy quyền tự do ngôn luận. Trong thông điệp Ngày Quốc tế chấm dứt quyền miễn trừ đối với tội ác chống lại các nhà báo (2-11), Tổng thư ký Liên hợp quốc Antonio Guterres đã kêu gọi các chính phủ và cộng đồng quốc tế bảo vệ các nhà báo và tạo mọi điều kiện thuận lợi để các nhà báo làm công việc “không thể thiếu” trên Trái Đất-một ngành nghề đáng được vinh danh.

Ông Antonio Guterres bày tỏ sự lo ngại sâu sắc trước thực trạng gia tăng số vụ tấn công nhà báo, cũng như có tới 90% số vụ vi phạm được áp dụng “quyền miễn trừ” và không bị trừng trị. Các hành vi tội ác chống nhà báo không bị truy tố hay trừng phạt là một trong những nguyên nhân làm gia tăng các vụ sát hại những người làm công tác truyền thông. Đây cũng là một thách thức lớn đối với cộng đồng quốc tế. Bất ổn tại những quốc gia đối mặt với nội chiến, xung đột, bạo lực, tham nhũng hay tội phạm lộng hành được coi là "nguồn cơn" dẫn tới quyền miễn trừ đối với các hành vi tội ác chống nhà báo.

Nhiều tổ chức quốc tế, bao gồm cả Liên hợp quốc, Hội đồng châu Âu (EC), Liên minh châu Âu (EU), Tổ chức các quốc gia châu Mỹ (OAS), Liên minh châu Phi (AU)... đã tích cực kêu gọi các nước trên thế giới áp dụng những biện pháp phòng ngừa nhằm bảo vệ tính mạng của người làm báo thông qua luật pháp; bảo đảm điều tra hiệu quả và truy tố đến cùng các thủ phạm, đồng thời hỗ trợ các nạn nhân. Những tổ chức này cũng hối thúc các chính phủ tuân thủ các tiêu chuẩn quốc tế về bảo đảm an toàn cho nhà báo.

Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hóa của Liên hợp quốc (UNESCO) cho rằng, bảo vệ các nhà báo là nhiệm vụ có ý nghĩa quan trọng sống còn đối với việc đạt được một trong những mục tiêu của chương trình nghị sự phát triển bền vững năm 2030 của Liên hợp quốc. Đó là mục tiêu tạo điều kiện để công chúng được tiếp cận thông tin, đồng thời bảo vệ những quyền tự do căn bản phù hợp với luật pháp của từng quốc gia, cũng như các thỏa thuận quốc tế.

LÂM ANH