Cảnh sát Trung Quốc giải thoát một nô lệ lò gạch. Ảnh: Gooale

Vụ “nô lệ lò gạch” tại Trung Quốc lộ ra ánh sáng chưa lâu thì mới đây, báo chí quốc tế đồng loạt đưa tin về vụ ngược đãi người lao động tại một đồn điền của Bra-xin. Những vụ cưỡng bức nô lệ mới bị phát hiện này cảnh báo “hệ quả” sự tăng trưởng quá nóng ở nhiều nước. Để giải phóng nạn bóc lột lao động này, các cơ quan luật pháp cần có thêm nhiều nỗ lực.

Địa ngục trần gian

Trường hợp của cậu bé Tưởng Dương, bị giam hãm trong “địa ngục trần gian” tại lò gạch phi pháp ở huyện Vận Thành (tỉnh Sơn Tây), là một trong hàng trăm trường hợp “lao động khổ sai” bị cảnh sát phát hiện ra ở miền bắc Trung Quốc hồi tháng trước. Bi kịch của những nô lệ tại Vận Thành và huyện Hồng Động (cũng thuộc tỉnh Sơn Tây) lần lượt được cảnh sát hé mở với nhiều tình tiết kinh hoàng. Ở những nơi này, công nhân bị chủ nô vắt kiệt sức lực bằng gần 20 giờ lao động mỗi ngày. Bữa cơm hằng ngày chỉ là vài mẩu bánh bao và nước lã. Họ phải giẫm chân trần trên nền gạch nóng bỏng và không hề có quần áo bảo hộ. Suốt nhiều tháng trời, họ không hề được tắm và ngủ tập trung trên nền đất bẩn, chật hẹp.

Vụ việc chỉ được đưa ra ánh sáng sau khi khoảng 400 bậc cha mẹ đang tuyệt vọng của những đứa trẻ bị bắt bán làm nô lệ viết đơn cầu cứu trên mạng Internet. Sau khi đã thu thập đầy đủ chứng cứ, cảnh sát đã tiến hành một cuộc bố ráp quy mô lớn nhằm vào hai “lò gạch đen” nói trên. Trong vụ này, cơ quan công an đã ra lệnh giam giữ hình sự hàng chục người và truy nã 20 kẻ tình nghi khác có liên quan. Thứ trưởng Bộ Lao động và Bảo hiểm xã hội Trung Quốc Tôn Bảo Thụ tỏ rõ thái độ kiên quyết khi lập hồ sơ điều tra 15 vụ phạm tội khác, tạm giam giữ hành chính gần 30 người và xử phạt 40 người. Chính phủ Trung Quốc cũng đã cử một nhóm điều tra liên ngành của Bộ Lao động và Bảo hiểm xã hội, Bộ Công an và Hiệp hội các tổ chức công đoàn thương mại toàn Trung Quốc tới thực địa để điều tra kỹ về vụ việc gây chấn động dư luận này.

Tòa án Trung Quốc ngày 4-7 vừa qua đã chính thức xét xử công khai 12 người có liên quan đến vụ cưỡng bức nô lệ tại các lò gạch bất hợp pháp. Những người này bị cáo buộc giam giữ trái phép, cưỡng bức lao động và cả tội giết người. Mặc dù Tòa chưa tuyên án song chắc chắn những con “ác quỷ mang bộ mặt người này” sẽ nhận được những bản án thích đáng vì những tội lỗi mà chúng gây ra cho hàng trăm người lao động, đặc biệt là trẻ em.

Cơn ác mộng trong rừng rậm A-ma-dôn

Tuy không bị đối xử dã man như nạn nhân tại các lò gạch phi pháp ở Trung Quốc, nhưng đối với hơn 1000 người lao động phải làm việc trong điều kiện tồi tệ như nô lệ tại khu đồn điền thuộc công ty sản xuất ê-tha-nôn Pa-ra Pa-xto-ri nằm sâu trong vùng rừng rậm A-ma-dôn, khoảng thời gian lao động khổ sai cho các chủ đồn điền vừa qua thực sự là cơn ác mộng.

Trong một cuộc đột kích có quy mô lớn nhất từ trước tới nay của cảnh sát Bra-xin nhằm triệt phá các cơ sở sử dụng lao động nô lệ ở nước này hồi giữa tuần qua, cảnh sát đã phát hiện ra 1.108 nhân công phải làm công việc chặt mía từ 4 giờ 30 sáng đến 5 giờ 30 chiều mà chỉ được nghỉ ăn trưa vài phút. Những “nô lệ” cho biết, giá thực phẩm và thuốc chữa bệnh ở đây được bán đắt như vàng. Nhiều người phải đi bộ hàng ki-lô-mét để đến được chỗ làm, một số khác thì được chở trên những chiếc xe tải cũ nát. Nhiều người lao động ở đây đã bị bệnh vì đồ ăn ôi thiu, uống nước bẩn và ở trong những gian lều chật hẹp với điều kiện vệ sinh tồi tệ.

Khi những toán đặc nhiệm vũ trang của cảnh sát Bra-xin ập vào đồn điền mía nói trên, họ thực sự bất ngờ trước quang cảnh lụp xụp, rách nát của người lao động. Một số “cai đồn” bị bắt giữ tại hiện trường còn ra sức chối tội khi cho rằng các công nhân tự nguyện làm công cho chúng bằng bất cứ giá nào. Tuy nhiên, điều tra của cảnh sát cho thấy, các đồn điền nằm sâu trong rừng A-ma-dôn có đến 25.000 người lao động và các chủ đồn điền đã không bỏ lỡ “cơ hội” khi triệt để khai thác lực lượng công nhân đông đảo này với những đồng lương rẻ mạt và vô vàn lời hứa suông.

Cần thêm những “bàn tay sắt”

Trong quá trình điều tra về vụ cưỡng bức lao động tại các lò gạch phi pháp, cảnh sát Trung Quốc vấp phải khá nhiều khó khăn từ chính quyền địa phương do một số quan chức tỏ rõ thái độ quan liêu trước vụ việc nghiêm trọng này. Trả lời cơ quan công an, những quan chức này mới “té ngửa” trước các thông tin mà cảnh sát cung cấp, về hành vi bóc lột sức lao động ngang nhiên, trái pháp luật của các chủ lò gạch phi pháp ngay tại địa phương mà họ đang quản lý.

Trong khi đó, đối với vụ ngược đãi người lao động ở Bra-xin, cảnh sát phải mất nhiều tháng mật phục, dò hỏi tại những vùng hẻo lánh trong rừng rậm A-ma-dôn để lần ra manh mối về những hành vi đối xử tệ bạc của các “chủ nô”. Khó khăn của cảnh sát Bra-xin nằm ở chỗ, người lao động thường xuyên bị chủ đồn điền áp bức, thậm chí dọa giết chết những ai dám liên hệ với nhà chức trách để phản đối. Do đó, dù đã cố công điều tra thu thập lời kể của nhân chứng, song cảnh sát Bra-xin thu được không nhiều manh mối.

Những vụ ngược đãi người lao động bị phanh phui trước ánh sáng tuy có sự đóng góp to lớn của cơ quan luật pháp song vẫn cần có thêm những “bàn tay sắt” để giải phóng tận gốc rễ nạn bóc lột sức lao động. Tình trạng đối xử tệ bạc với người lao động mặc dù không chỉ xảy ra ở riêng Trung Quốc hay Bra-xin, nhưng những vụ ngược đãi nô lệ hiện đại này đã gióng lên lời cảnh báo nghiêm túc về những hậu quả xã hội của một nền kinh tế, tuy tăng trưởng cao nhưng chưa bảo đảm được yếu tố hài hòa./.

Linh An