Để chuẩn bị cho việc thực hiện thỏa thuận trên, Thổ Nhĩ Kỳ đã triển khai xây dựng hai trung tâm đăng ký sẵn sàng tiếp nhận người tị nạn từ Hy Lạp. Tại khu vực Chê-xmê đối diện với đảo Chi-ốt của Hy Lạp, Thổ Nhĩ Kỳ đang hoàn tất các khâu chuẩn bị cuối cùng cho một trung tâm tiếp nhận rộng khoảng 500m2. Trung tâm thứ hai cho người tị nạn nằm ở Đi-ki-li, đối diện với đảo Lê-xbốt của Hy Lạp. Cả hai trung tâm này đều nằm ở đất liền thuộc tỉnh duyên hải I-dơ-mia, phía Tây Thổ Nhĩ Kỳ. Sau khi hoàn tất kiểm tra y tế và đăng ký tại đây, người tị nạn từ Hy Lạp sẽ được đưa tới ổn định tại các trại tị nạn ở nước này.

Hiện Cơ quan Biên phòng châu Âu (Frontex) đã thuê hai tàu của Thổ Nhĩ Kỳ để đưa người tị nạn từ Lê-xbốt tới cảng Đi-ki-li. Frontex cũng sẽ đưa 400 nhân viên tới đảo Lê-xbốt để giúp đưa người tị nạn về Thổ Nhĩ Kỳ. Hiện một số nước như Đức, Lít-va và E-xtô-ni-a cũng đã gửi lực lượng chuyên môn, cảnh sát và biên phòng tới Hy Lạp để tham gia triển khai kế hoạch đưa người tị nạn về Thổ Nhĩ Kỳ.

Người tị nạn Xy-ri vượt rào tại biên giới Thổ Nhĩ Kỳ. Ảnh: AP 

Thỏa thuận "lịch sử" để hạn chế dòng người di cư đổ về châu Âu đã được EU và An-ca-ra nhất trí hồi tháng 3 vừa qua. Cùng với thỏa thuận này, các nhà lãnh đạo châu Âu cũng đồng ý nhanh chóng thúc đẩy các cuộc đàm phán nhằm đưa An-ca-ra trở thành thành viên EU, vốn bị trì hoãn từ nhiều năm qua, đồng thời tăng gấp đôi tiền hỗ trợ người tị nạn tại nước này lên 6 tỷ ơ-rô và bãi bỏ chế độ thị thực đối với 78 triệu công dân Thổ Nhĩ Kỳ tại EU.

Trước đó, phát biểu trên truyền hình ngày 31-3, Thủ tướng Thổ Nhĩ Kỳ A-mét Đa-vu-tô-glu (Ahmet Davutoglu) khẳng định biện pháp này không làm tăng số lượng người tị nạn đang ở Thổ Nhĩ Kỳ và những người di cư sẽ không còn lý do để liều mạng vượt biển Aegean tới châu Âu. Mục đích của thỏa thuận vừa được ký kết giữa An-ca-ra và EU là ngăn chặn nạn buôn người từ Thổ Nhĩ Kỳ sang Hy Lạp, vốn đã trở thành cơ hội kinh doanh béo bở cho các băng nhóm tội phạm. Đây cũng là tuyến đường chết chóc với người di cư trốn chạy khỏi các cuộc xung đột.

Theo kế hoạch, từ ngày 4 đến 6-4, sẽ có khoảng 750 người tị nạn đầu tiên từ đảo Lê-xbốt của Hy Lạp được đưa trở lại Thổ Nhĩ Kỳ, trong khi một số nước như Đức, Pháp, Hà Lan, Phần Lan và Bồ Đào Nha sẽ là những nước EU đầu tiên tiếp nhận người tị nạn từ Thổ Nhĩ Kỳ. Trong đợt triển khai đầu tiên này, các nước châu Âu nêu trên sẽ tiếp nhận mỗi nước khoảng 1.600 người, sau đó, Đức sẵn sàng tiếp nhận thêm 13.500 trường hợp nữa. Hiện chưa rõ số lượng người tị nạn sẽ được tiếp nhận ở các nước châu Âu khác.

Tuy nhiên, tại I-ta-li-a, mối lo ngại về một làn sóng di cư mới bằng đường biển Địa Trung Hải sang quốc gia này ngày càng tăng sau khi EU và Thổ Nhĩ Kỳ đạt thỏa thuận nhằm ngăn chặn dòng người di cư đổ về châu Âu. Bộ Nội vụ I-ta-li-a ước tính nước này sẽ phải tiếp nhận khoảng 270 nghìn người di cư trong năm 2016, cao gấp 2,5 lần so với năm 2015. Ước tính này được dựa trên dòng người đang ồ ạt vượt biển tới I-ta-li-a. Cũng theo thống kê, kể từ đầu năm cho tới ngày 30-3 vừa qua, đã có 18.234 người tới I-ta-li-a qua tuyến đường này, tăng 80% so với cùng kỳ năm ngoái.

Điều đáng chú ý là kể từ khi thỏa thuận EU-Thổ Nhĩ Kì được ký kết, số người tới các cảng biển của I-ta-li-a qua Địa Trung Hải đã tăng cao gấp hai lần số người tới Hy Lạp qua biển Aegean từ Thổ Nhĩ Kỳ. Bà Các-lốt-ta Xa-mi (Carlotta Sami), Phát ngôn viên phân nhánh Nam Âu của Cao ủy LHQ về người tị nạn (UNHCR) cho biết, không chỉ xuất hiện một làn sóng di cư ồ ạt mới sang I-ta-li-a với số lượng lớn mà còn với nhiều quốc tịch hơn trước đây. Cũng theo bà Xa-mi, trong thời gian tới, khi người di cư không còn tìm đến Hy Lạp, I-ta-li-a sẽ là niềm hy vọng duy nhất mà người di cư từ Trung Đông và Bắc Phi hướng tới.

HÙNG HÀ