Quyết định này tương tự như việc EU đứng ra thương lượng mua chung vaccine ngừa Covid-19, sau đó phân phối cho từng nước. 

Trong ngày họp cuối cùng của Hội nghị thượng đỉnh EU (ngày 25-3, theo giờ Brussels), các nhà lãnh đạo đã tập trung vào vấn đề năng lượng và bàn thảo các biện pháp nhằm bảo đảm nguồn cung khí đốt cho toàn châu lục, chấm dứt việc phụ thuộc vào Nga.

Theo đó, 27 quốc gia thành viên EU sẽ khẩn trương làm việc với EC về việc tự nguyện mua khí đốt, khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) và hydro, đồng thời tận dụng sức nặng kinh tế của EU để đạt được ưu đãi về giá cả. Nguồn năng lượng thu mua được sẽ chia sẻ để các quốc gia thành viên EU có đủ nguồn cung cho mùa đông tới. Các nhà lãnh đạo EU cũng tán thành đề xuất của EC, theo đó lấp đầy 80% cơ sở lưu trữ năng lượng dưới lòng đất của họ vào tháng 11-2022 và 90% vào năm 2023. Đây sẽ là một bước nhảy vọt so với mức lưu trữ năng lượng hiện tại là khoảng 25%.

Một nhà máy sản xuất khí tự nhiên hóa lỏng ở Italy. Ảnh: New York Times 

Phát biểu với báo giới sau hội nghị, Tổng thống Pháp Emmanuel Macron cho rằng, phương thức mua hàng theo nhóm và gộp các hợp đồng dài hạn là công cụ tốt nhất để hạ giá mua nhiên liệu. Theo nhà lãnh đạo Pháp, EC có thể tổng hợp tới 75% lượng khí đốt mua vào bằng cách đàm phán lại các hợp đồng hiện có hoặc ký kết các hợp đồng mới. Trong khi đó, Thủ tướng Đức Olaf Scholz nhấn mạnh tới cơ chế mua hàng tự nguyện và loại trừ các đơn đặt hàng bên ngoài EC.

Năng lượng nổi lên là bài toán khó đối với EU sau khi Nga mở chiến dịch can thiệp quân sự ở Ukraine. Các nhà lãnh đạo EU đang đẩy mạnh nỗ lực để nâng cao khả năng tự chủ và giảm bớt phụ thuộc vào khí đốt của Nga-quốc gia hiện cung cấp tới 40% tổng lượng khí đốt và 30% tổng lượng dầu mỏ nhập khẩu của châu Âu. Theo thông báo mới đây, EU muốn giảm 2/3 lượng khí đốt nhập khẩu từ Nga trong năm nay và đa dạng hóa các nguồn cung cấp năng lượng cho châu Âu.

Để đạt mục tiêu này, EC đã đạt thỏa thuận với Mỹ về việc tăng nguồn cung LNG cho EU. Trong tuyên bố chung đưa ra ngày 25-3, Tổng thống Mỹ Joe Biden và Chủ tịch EC Ursula von der Leyen thông báo, Washington sẽ cung cấp cho EU ít nhất 15 tỷ mét khối LNG bằng các tàu chở chuyên dụng và có thể cao hơn trong năm 2022. Hai bên cũng hướng tới mục tiêu từ nay cho đến năm 2030, Washington cung cấp thêm cho EU 50 tỷ mét khối LNG/năm. Tuy nhiên, con số này vẫn rất nhỏ bé so với lượng nhập khẩu từ Nga, ước tính khoảng 155 tỷ mét khối LNG/năm.

Ngoài ra, EC bắt đầu đàm phán với các nước sản xuất năng lượng chính, như: Na Uy, Qatar, Algeria. Trong một tuyên bố ngày 25-3, Quốc vụ khanh Qatar phụ trách các vấn đề năng lượng, đồng thời là Chủ tịch kiêm Giám đốc điều hành Tập đoàn Dầu khí nhà nước Qatar Energy, ông Saad Sherida Al-Kaabi khẳng định, nước này sẽ tiếp tục cung cấp khí đốt cho châu Âu. Ông Al-Kaabi cũng nhận định sẽ mất nhiều năm để châu Âu giảm sự phụ thuộc vào nguồn cung khí đốt của Nga, đồng thời cho rằng, điều này cũng cần có kế hoạch cụ thể và triển khai trong nhiều năm.

Trước mắt, EC đã ủy quyền cho Tây Ban Nha và Bồ Đào Nha thực hiện "các biện pháp ngoại lệ" để giảm giá khí đốt dùng cho sản xuất điện, nhằm xoa dịu bất ổn xã hội. Đây là các biện pháp tạm thời nhằm hạ nhiệt các cuộc biểu tình diễn ra ở Tây Ban Nha từ ngày 14-3 do giá nhiên liệu và phân bón tăng cao, đồng thời giúp Bồ Đào Nha ứng phó với cuộc khủng hoảng năng lượng đang cận kề.

Về dài hạn, EU sẽ đẩy nhanh việc triển khai các nguồn năng lượng tái tạo như điện mặt trời, điện gió, khí methane, đồng thời tăng cường tiết kiệm năng lượng, cắt giảm tiêu thụ. “EU sẽ mạnh hơn khi hành động cùng nhau. Cả khối cần hành động có sự điều phối để làm chủ sức mạnh thị trường trong những cuộc đàm phán với các nhà cung ứng”, Thủ tướng Bỉ Alexander De Croo nhấn mạnh.

BÌNH NGUYÊN