Quan chức an ninh Nga (ngoài cùng bên trái) bị bắt tình nghi làm gián điệp cho Lít-va (Ảnh AFP)

Ngày 24-10, Cơ quan an ninh liên bang Nga (FSB) đã bắt giữ một sĩ quan bị tình nghi làm gián điệp cho Lít-va. Vụ việc diễn ra hơn 2 tuần sau khi Lít-va trục xuất một nhà ngoại giao cấp cao Nga với lý do làm gián điệp. Quan hệ ngoại giao giữa Nga và Lít-va vốn băng giá nay càng thêm phúc tạp hơn.

Báo chí Nga ra ngày 24-10 dẫn lời người phát ngôn FSB cho biết, FSB vừa bắt giữ một công dân Nga ở Ca-li-nin-grát đã làm việc cho các cơ quan tình báo của Lít-va trong một thời gian dài. Người bị tình nghi làm gián điệp cho Lít-va là trung tá Va-xi-li Khi-tri-úc, sĩ quan của Cục trại giam liên bang Nga ở Ca-li-nin-grát. Trung tá Va-xi-li Khi-tri-úc, 39 tuổi, bị bắt cùng với các thiết bị điện tử "chứa các bí mật quốc gia" như thông tin mật về chiến dịch phản ứng nhanh của Hạm đội Ban-tích và lực lượng quân đội Nga ở Ca-li-nin-grát. Các chuyên gia an ninh cho rằng, để có được trong tay các thông tin trên, ông Va-xi-li đã thu thập các bí mật quân sự từ những đồng nghiệp cũ phục vụ trong quân đội và các cơ quan an ninh khác.

Vụ bắt giữ trên chỉ xảy ra sau hai tuần Lít-va trục xuất Bí thư thứ nhất Sứ quán Nga tại Vin-ni-út (thủ đô của Lít-va) sau khi cáo buộc ông này liên quan đến "những hoạt động tình báo bất hợp pháp" hôm 8-10. Nguồn tin của Hãng thông tấn Baltic cho biết, nhà ngoại giao Nga đang làm việc tại Vin-ni-út đã được lệnh phải rời khỏi Lít-va do nghi ngờ hoạt động gián điệp và tìm cách gây ảnh hưởng đến quyết định của Lát-vi-a ủng hộ Gru-di-a trong cuộc khủng hoảng ngoại giao hiện nay với Mát-xcơ-va.

Theo các nhà phân tích, việc bắt giữ và trục xuất vì lý do gián điệp giữa Nga và Lít-va chỉ là bề nổi của tảng băng chìm trong quan hệ giữa hai nước thời gian qua. Quan hệ ngoại giao giữa hai nước đã giảm đi rõ rệt kể từ khi Liên bang Xô-viết sụp đổ, nhiều nước trong cộng đồng này, trong đó có Lít-va, đã tuyên bố độc lập. Mối quan hệ đó càng mờ nhạt hơn khi Lít-va trở thành thành viên của Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) ngày 29-3-2004 và gia nhập Liên minh châu Âu (EU) vào ngày 1-5 cùng năm. Mặc dù Mát-xcơ-va tuyên bố không ngăn cản các nước thuộc Cộng đồng các quốc gia độc lập (SNG) gia nhập NATO và EU, nhưng Crem-lin nhiều lần bày tỏ lo ngại trước việc NATO đang có "mưu đồ" mở rộng biên giới tiến dần tới Nga nhằm tác động tới thể chế và chính sách của nước này. Cuộc “đông tiến” của NATO trở nên căng thẳng khi tổ chức này triển khai máy bay chiến đấu hiện đại F16 tuần tra trên không phận E-xtô-ni-a, Lát-vi-a và Lít-va để thực hiện việc “thiết lập một lá chắn phòng không” cho những nước này. Ngoại trưởng Nga Xéc-gây La-vrốp từng nói rằng, sự hiện diện của NATO trên biên giới của Nga sẽ buộc Mát-xcơ-va phải có những đáp ứng về an ninh thích hợp.

Vết rạn nứt trong quan hệ hai nước càng lớn hơn khi cả hai bên liên tục cáo buộc nhau cài gián điệp theo dõi đối phương. Tháng 2-2004, nước này đã trục xuất một tùy viên quân sự Nga và hai nhà ngoại giao khác với tội danh gián điệp. Phía Nga đã trả đũa bằng cách trục xuất tùy viên quân sự của Lít-va.

Vụ bắt giữ người tình nghi làm gián điệp cho Lít-va ngày 24-10 khiến nhiều người liên tưởng tới vụ bắt giữ 4 sĩ quan Nga ở Gru-di-a với cùng tội danh trên. Bản thân Nga cũng lo ngại khi cả U-crai-na và Gru-di-a đều bày tỏ mong muốn gia nhập EU và NATO để tránh sự phụ thuộc vào Mát-xcơ-va. Tuy nhiên, một điều chắc chắn rằng, Nga sẽ không để NATO xâm nhập vào khu vực "sân sau" của mình. Thế nên, Nga đã có những phản ứng mạnh mẽ sau khi binh sĩ Gru-di-a bắt giữ 4 sĩ quan Nga và bao vây trụ sở của lực lượng quân đội Nga ở Tbi-li-xi, thông qua hàng loạt biện pháp cấm vận, gây ảnh hưởng không nhỏ đến nền kinh tế của Gru-di-a.

Có lẽ nhận thức được những nguy hại về kinh tế nếu tạo ra căng thẳng với Nga, Thủ tướng Lít-va Ki-ki-lát khẳng định rằng, Lít-va không có gián điệp ở Nga và nước này luôn hành động theo đúng luật pháp nước mình và luật pháp quốc tế. Lít-va luôn cố gắng giữ mối quan hệ tốt với các nước láng giềng của mình, trong đó có Nga, bởi dù sao nước này cũng đã từng là anh em dưới một mái nhà chung với Nga.

KIM OANH