QĐND - Quan hệ Đức-Mỹ đang bị khủng hoảng sau khi Béc-lin lật tẩy một "điệp viên hai mang" được cho là làm gián điệp cho Cơ quan Tình báo Trung ương Mỹ (CIA). Và, ngày 10-7, Béc-lin đã thẳng thừng trục xuất người đứng đầu lực lượng tình báo Mỹ tại Đại sứ quán Mỹ ở Đức.

Người phát ngôn Chính phủ Đức Xtê-phen Dai-bớt (Steffen Seibert) cho biết, quyết định trục xuất trùm tình báo Mỹ ở Đức  được đưa ra dựa trên hai cuộc điều tra của các công tố viên Liên bang Đức về hai đối tượng bị cáo buộc làm gián điệp cho Mỹ cũng như sự hoài nghi kéo dài nhiều tháng qua của Béc-lin đối với các hoạt động do thám bí mật của Oa-sinh-tơn tại Đức. Theo ông Dai-bớt, Đức đặc biệt coi trọng quan hệ hợp tác chặt chẽ trên cơ sở lòng tin với Mỹ vì lợi ích an ninh của công dân và binh lính Đức ở nước ngoài. Tuy nhiên, sự tin tưởng lẫn nhau và chân thật là những điều kiện Chính phủ Đức sẽ duy trì và kỳ vọng từ những đồng minh thân cận nhất. Đại diện Ủy ban giám sát Quốc hội Đức Clê-men Bin-ninh-gơ (Clemens Binninger) gọi quyết định trục xuất trên là biện pháp đáp trả đối với việc thiếu hợp tác từ lâu nhằm giải quyết tận gốc vấn đề này.

Trụ sở  Cơ quan Tình báo Liên bang Đức (BND). Ảnh: PressTV

Tuần trước, Văn phòng Công tố liên bang Đức xác nhận một người đàn ông Đức 31 tuổi-nhân viên Cơ quan Tình báo Liên bang Đức đã bị bắt giữ ngày 2-7 vì nghi ngờ làm gián điệp cho cơ quan tình báo nước ngoài. Cơ quan này cho biết vụ việc đang được điều tra, song không nêu rõ danh tính của nghi phạm. Truyền thông Đức dẫn thông tin từ giới chức an ninh cho hay nhân vật này làm việc cho CIA suốt hai năm qua và đã chuyển giao hơn 218 tài liệu tối mật của Đức để đổi lấy số tiền 25.000 ơ-rô (tương đương 34.000USD).

Trong khi vụ bê bối này chưa kịp lắng xuống, giới chức Đức vừa qua lại tiếp tục phát hiện một vụ "gián điệp hai mang" khác cũng với cáo buộc tương tự. Theo truyền thông Đức, đối tượng tình nghi là một sĩ quan quân đội bị cáo buộc đã chuyển các tài liệu mật cho Mỹ. Hôm 9-7, nhà chức trách Đức thông báo mở cuộc điều tra nhằm vào đối tượng này. "Cảnh sát liên bang lục soát nơi ở và văn phòng làm việc ở thủ đô Béc-lin của đối tượng tình nghi, dựa trên nghi vấn ban đầu về các hoạt động gián điệp của đối tượng nhưng chưa ban hành lệnh bắt giữ nào", AFP dẫn thông báo từ Văn phòng Công tố liên bang Đức cho hay.

Vụ việc đã đẩy quan hệ giữa hai đồng minh Mỹ - Đức đứng trước những thách thức mới trong bối cảnh Béc-lin vẫn chưa quên những tiết lộ động trời của cựu nhân viên tình báo Mỹ Ét-uốt Xnâu-đơn (Edward Snowden), phơi bày chương trình do thám khổng lồ của Cơ quan An ninh Quốc gia Mỹ (NSA) nhằm vào các công dân Đức, và nghiêm trọng hơn, Thủ tướng An-giê-la Méc-ken (Angela Merkel) cũng là một mục tiêu do thám. Sau sự kiện này, Béc-lin đã đề xuất với Oa-sinh-tơn về một thỏa thuận ràng buộc không do thám lẫn nhau.

Tổng thống Đức J.Ga-úc (Joachim Gauck) tuyên bố ông sẽ phản ứng mạnh mẽ nếu những cáo buộc về một nhân viên cơ quan tình báo Đức làm gián điệp cho Mỹ được chứng minh. Trong cuộc trả lời phỏng vấn trên kênh truyền hình ZDF của Đức, ông Ga-úc khẳng định mối quan hệ gần gũi và đồng minh giữa Mỹ và Đức có thể bị hủy hoại. Tuyên bố trên được đưa ra giữa lúc Thủ tướng Đức An-giê-la Méc-ken cũng cảnh báo rằng, những thông tin về việc CIA trả tiền để mua thông tin của một nhân viên tình báo Đức có thể hủy hoại lòng tin giữa hai quốc gia đồng minh này.

Để chứng thực cho những tuyên bố mạnh mẽ của bà A. Méc-ken, ngày 11-7, Báo Tấm gương của Đức đưa tin Văn phòng Thủ tướng Đức, đơn vị quản lý các cơ quan tình báo nước này, đã chỉ thị cho tất cả các cơ quan an ninh Đức hạn chế hợp tác với đối tác Mỹ sau vụ phát hiện điệp viên "hai mang". Theo chỉ thị mới, tới đây, hợp tác giữa cơ quan an ninh hai nước sẽ giảm xuống mức tối thiểu, có nghĩa là chỉ giới hạn trong các vấn đề liên quan trực tiếp đến lợi ích an ninh của Đức, như ngăn chặn các mối đe dọa đối với quân nhân Đức đang tham gia nhiệm vụ hỗ trợ an ninh quốc tế tại Áp-ga-ni-xtan và các nước khác, cũng như đấu tranh chống khủng bố. Đây có thể coi là sự kiện gây chấn động quan hệ giữa Đức và Mỹ, bởi Chính phủ Đức trước nay vẫn tương đối dè dặt về những biện pháp cứng rắn với Mỹ, bất chấp hàng loạt vụ bê bối đã từng đe dọa ảnh hưởng đến quan hệ giữa hai nước.

Trước quyết định của Béc-lin, Nhà Trắng từ chối đưa ra lời bình luận song nhấn mạnh rằng quan hệ tình báo và an ninh giữa hai quốc gia đóng vai trò sống còn để bảo vệ sự an toàn cho công dân hai nước. Thông cáo của Nhà Trắng khẳng định sẽ tiếp tục tiếp xúc với Chính phủ Đức trên các kênh thích hợp. Trong hai ngày qua, Giám đốc CIA Giôn Bren-nan (John Brennan) và Đại sứ Mỹ tại Đức Giôn E-mơ-xơn (John Emerson) cũng đã nhiều lần liên lạc với giới chức Chính phủ Đức nhằm giảm thiểu những tổn hại có thể gây ra cho mối quan hệ song phương. Tuy nhiên, phía Đức muốn một câu trả lời rõ ràng, đồng thời yêu cầu Oa-sinh-tơn nhanh chóng làm rõ những cáo buộc cài gián điệp vào Cơ quan Tình báo Liên bang Đức (BND) và Bộ Quốc phòng Đức.

Với việc để lại hậu quả là mối quan hệ đồng minh rạn nứt, bê bối “gián điệp hai mang” là một trong những hậu quả mà giới tình báo Mỹ phải gánh chịu kể từ sau vụ tiết lộ động trời của E. Xnâu-đơn. Có lẽ đã đến lúc Chính phủ của Tổng thống B. Ô-ba-ma (B. Obama) nên xem xét lại quy mô của những hoạt động tình báo vốn đã đi quá xa so với mức cần thiết./.

NGỌC THƯ