Các đại biểu tham dự hội thảo.

Tham nhũng trong y tế không còn là vấn đề mới đối với nhiều quốc gia, trong đó có Việt Nam. Làm thế nào để xây dựng tính minh bạch trong ngành y tế từ đó triệt tiêu tham nhũng trong ngành Y tế Việt Nam luôn là chủ đề nóng, nhận được sự quan tâm của dư luận. Tại cuộc Hội thảo về chủ đề này, đại diện một số bộ, ngành của Việt Nam, các chuyên gia, nhà khoa học, quản lí thuộc các tổ chức quốc tế đã cùng trao đổi và đưa ra khuyến nghị. Đây là bước chuẩn bị cho đối thoại phòng, chống tham nhũng giữa các nhà tài trợ và Chính phủ vào ngày 26-11.

Nữ giáo sư T.Vi-an (Taryn Vian) của Trường y tế cộng đồng thuộc Đại học Boston cho rằng, lĩnh vực y tế dễ xảy ra tham nhũng bởi y tế là ngành trực tiếp tiếp xúc với những nguồn tài chính đa dạng, vì thế luôn mang yếu tố nhạy cảm. Ngành Y tế mang một số đặc thù dễ xảy ra tham nhũng như sự mất cân đối về thông tin, tính không ổn định cùng sự phức tạp của hệ thống… đã làm nảy sinh những kẽ hở trong quản lí, tạo cơ hội để những hành động tham nhũng có đất phát triển. Theo bà T.Vi-an, trong các đặc điểm trên, sự mất cân đối thông tin trong hệ thống y tế đang được cho là nguyên nhân chính. Những người thuộc các bộ phận chuyên môn nắm giữ quá nhiều thông tin mang tính nhạy cảm về tài chính sẽ dẫn tới độc quyền “thông tin”... Sự độc quyền này khi kết hợp với những bất cập trong quản lí trở thành “quyền lực” để một số người lạm dụng trục lợi.

Theo báo cáo tham nhũng toàn cầu năm 2006 của Tổ chức Minh bạch quốc tế (TI), trong hơn 3.100 tỉ USD chi cho các dịch vụ y tế trên toàn cầu, một số không nhỏ đã biến thành của tư thông qua nhiều con đường khác nhau. Ông G.An-pha-rô (Jairo Acuna Alfaro), Cố vấn chính sách cải cách hành chính công và phòng, chống tham nhũng của UNDP cho biết, tại nhiều nước, báo chí đã góp phần quan trọng trong việc phanh phui một số vụ tham nhũng... Tại Việt Nam, những thủ đoạn tham nhũng như nhận “lại quả”, nâng giá thuốc, nhận “bồi dưỡng cá nhân”, đến lập hồ sơ khống, nhập máy kĩ thuật cao kiếm lời... đã được một số tờ báo vạch ra. Thống kê thông tin từ một số tờ báo trong hơn một năm qua, đã giúp ông G.An-pha-rô xây dựng được cơ sở dữ liệu, và nhận ra một số nguyên nhân chính dẫn tới tham nhũng, bao gồm bệnh viện quá tải; thiếu năng lực chuyên môn; thiếu hành lang pháp lí v.v..

Một trong những nơi tham nhũng phát triển là thị trường giá thuốc. Theo báo cáo cạnh tranh trên thị trường thuốc chữa bệnh tại Việt Nam do Ngân hàng thế giới (WB) thực hiện, chi phí thuốc men tại Việt Nam luôn quá cao, một phần do chu trình này luôn xảy ra hiện tượng “làm luật” rất chặt chẽ giữa các trình dược viên, bác sĩ, nhà phân phối thuốc... Đại diện Ngân hàng Phát triển châu Á cho biết giá thuốc ở Việt Nam cao nhất trong khu vực do chi phí cho trung gian cao đã khiến nhiều người nghèo không được hưởng các loại thuốc tốt.

Theo Tiến sĩ X.E-xca-lan-tê (Socoro Escalante), Cố vấn về ngành dược thuộc Tổ chức y tế thế giới (WHO), muốn chống tham nhũng trong lĩnh vực y dược, cần có cơ chế giám sát chặt chẽ từ các cấp. Cần có cơ quan chuyên biệt đủ mạnh, tách biệt khỏi Bộ Y tế để có thể điều tra và kiểm soát các vấn đề tham nhũng. Người cung cấp dịch vụ phải có trách nhiệm công bố, giải trình rõ ràng các quyền và nghĩa vụ mà người được hưởng dịch vụ nhận được.

Có thể thấy rõ, trong những năm qua, ngành y tế đã làm được rất nhiều, giành được sự tin yêu của nhân dân. Tuy nhiên, những đóng góp của các tổ chức không phải không có cơ sở. Đặc biệt trong bối cảnh nước ta ngày càng hội nhập sâu, tiếp thu ý kiến của quốc tế, học tập và sửa chữa có chọn lọc là xu hướng tất yếu.

Bài và ảnh: NGUYỄN HÒA