Một góc đảo Xê-bu.
Được chứng kiến các hoạt động của Đại hội đồng Liên minh nghị viện hiệp hội các nước Đông Nam Á (AIPO), hòa mình trong không khí thân thiện, đoàn kết, tràn đầy lạc quan và phấn chấn tại kỳ họp lần thứ 27 của Đại hội đồng vừa diễn ra trên hòn đảo Xê-bu tươi đẹp của Phi-líp-pin, có thể cảm nhận rõ một điều: AIPO đang trong giai đoạn chuyển mình vươn tới một tầm vóc mới.

Hôm khai mạc hội nghị, chắc những ai có dịp tham dự sẽ khó có thể quên hình ảnh đầy ấn tượng khi nhiều đại biểu nắm tay nhau hát vang bài ca ASEAN và AIPO cùng các em thiếu nhi Phi-líp-pin trong trang phục dân tộc truyền thống. Chứng kiến cảnh cảm động đó, Chủ tịch Hạ viện Phi-líp-pin Đờ Va-nê-xi, Chủ tịch Đại hội đồng AIPO 27, đã phải thốt lên: “Tôi thật xúc động vì niềm vui và lòng tự hào khi chứng kiến ngày nay ASEAN và AIPO đã trưởng thành. 4 thập kỷ qua, ASEAN phải vượt qua biết bao thách thức nhưng đã thành công, trở thành một mô hình cho sự hội nhập giữa các quốc gia có chế độ chính trị khác nhau”.

Quả thực, để lại đằng sau gần 4 thập kỷ trỗi dậy mạnh mẽ, ASEAN đã lớn mạnh để trở thành đối tác được coi trọng. Giờ đây, với tiềm năng và sức mạnh của thị trường khổng lồ 550 triệu dân có tổng GDP hơn 870 tỷ USD, ASEAN đã bắt đầu hướng tới giấc mơ lớn chuyển từ hiệp hội sang một cộng đồng gắn bó chặt chẽ trên 3 trụ cột chính là hợp tác an ninh-chính trị, kinh tế, văn hóa và xã hội. Sự thống nhất trong ASEAN đã không còn là ý tưởng mà trở thành đòi hỏi cấp bách. Thế nhưng, ai là người có thể trợ giúp ASEAN chuyển tải tốt nhất tầm nhìn chiến lược đó, ai là người đưa những ý tưởng của ASEAN đi vào suy nghĩ của người dân khu vực?

Những ngày diễn ra cuộc họp của Đại hội đồng AIPO 27, tôi lắng nghe nhiều ý kiến, trong đó có phát biểu của Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Phú Trọng, để có thể tìm thấy câu trả lời: Vai trò đó chính là của AIPO. Ông Chủ tịch Đại hội đồng AIPO 27 Đờ Va-nê-xi đã khá thuyết phục khi dẫn ra câu chuyện xung quanh việc thông qua hiến pháp chung châu Âu. Chính cách sắp xếp nhiều khi mang nặng tính kỹ thuật mà chưa tính hết tâm lý của người dân đã dẫn đến việc hiến pháp chung không giành được đa số sự ủng hộ ở một số nước châu Âu. ASEAN không thể để điều tương tự lặp lại với mình. Mục tiêu lớn trở thành cộng đồng quan tâm và chia sẻ của ASEAN chỉ có thể thành công khi người dân các nước khu vực nhìn thấy lợi ích thiết thực của mình trong ASEAN, khi họ tìm thấy trong tầm nhìn của ASEAN những ước mong của mình. Muốn vậy, AIPO vừa phải trợ giúp đưa ASEAN gần hơn tới người dân, vừa làm cầu nối chuyển tải những ước muốn của họ.

Xê-bu mùa này đã qua thời điểm đỉnh cao của cơn sốt du lịch nhưng hòn đảo được mệnh danh là “Nữ hoàng phương Nam” vẫn thật hấp dẫn với các bãi biển trải dài cát trắng, những cánh rừng hoang sơ và truyền thống lịch sử phong phú. Xê-bu là thủ đô đầu tiên của Phi-líp-pin. Đây là hòn đảo đẹp nhất Phi-líp-pin, nơi có con đường mang tên Colon và pháo đài Fort San Pedro được coi là cổ nhất Phi-líp-pin. Xê-bu còn là nơi ghi dấu chân nhà thám hiểm Bồ Đào Nha nổi tiếng Ma-gien-lăng. Mùa xuân năm 1521, trong chuyến thám hiểm vòng quanh trái đất lần đầu tiên trên thế giới, Ma-gien-lăng đã đặt chân đến Xê-bu và tạm dừng nghỉ ở đây. Cũng chính trên bãi biển Xê-bu, đêm 27-4-1521, Ma-gien-lăng cùng 60 thủy thủ đi cùng đã thiệt mạng trong cuộc tập kích của thủ lĩnh địa phương La-pu La-pu, người không chịu chấp nhận sự áp đặt của ngoại bang. Ngày nay, La-pu La-pu được tôn vinh là người anh hùng đầu tiên của Phi-líp-pin. Tất cả những cái “nhất” đó làm người ta phải nhắc đến Xê-bu.

Tuy nhiên, Xê-bu từ nay sẽ còn được nhắc tới như là nơi chứng kiến bước chuyển mình quan trọng của AIPO. Thông cáo chung của Đại hội đồng AIPO 27 phát đi từ Xê-bu với việc đổi tên AIPO thành AIPA (Hội đồng liên nghị viện các nước Đông Nam Á) cùng hàng loạt các thỏa thuận đạt được nhằm hoàn thiện cơ cấu tổ chức, từ xác định chức danh Tổng thư ký thường trực AIPA với nhiệm kỳ 3 năm do Đại hội đồng AIPA bầu, đặt Ban thư ký của AIPA tại In-đô-nê-xi-a nhằm thắt chặt hơn sự hợp tác với ASEAN, đã cho thấy một hình ảnh mới của AIPA đang nỗ lực hướng tới mục tiêu trở thành tổ chức chặt chẽ hơn, hiệu quả hơn, gắn bó chặt chẽ hơn với ASEAN để cùng thực hiện những tham vọng lớn của khu vực.

Có thể nói trong những thay đổi tích cực trên của AIPO có phần đóng góp quan trọng của Việt Nam. Năm 2002, khi chuẩn bị nội dung cho Đại hội đồng AIPO 23 tổ chức tại Hà Nội vào tháng 9-2002, Việt Nam đã chủ động cử đoàn sang In-đô-nê-xi-a gặp Ban thư ký ASEAN để tìm hiểu xem ASEAN và AIPO có thể hợp tác trong những vấn đề gì. Sự xuất hiện của đoàn quốc hội Việt Nam tại Gia-các-ta đã làm Ban thư ký ASEAN bất ngờ bởi chưa từng có tiền lệ tiếp xúc như vậy giữa AIPO và ASEAN. Thế nhưng, chính từ sự mở đầu chủ động đó của Việt Nam, quan hệ ASEAN – AIPO nay đã có những bước ngoặt. Tại Đại hội đồng AIPO 27, lần đầu tiên trong lịch sử, Chủ tịch hội nghị thượng đỉnh ASEAN 2007 – Tổng thống Phi-líp-pin G. A-rô-giô, đã có bài phát biểu. Còn trong tương lai, những cuộc trao đổi, gặp gỡ, phối hợp hoạt động giữa ASEAN và AIPA sẽ ngày càng thường xuyên hơn. Trước mắt, Chủ tịch AIPA sẽ được mời đến dự Hội nghị thượng đỉnh ASEAN, diễn ra vào tháng 12 tới.

Ủng hộ cho tiến trình tích cực trên, Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Phú Trọng đã phát biểu đánh giá cao ý tưởng gắn kết hành động giữa hành pháp và lập pháp thông qua việc mời lãnh đạo ASEAN và AIPA tham gia các hoạt động chính trị lớn của nhau. Chủ tịch khẳng định việc làm cho hoạt động của AIPA đi vào thực chất hơn, đưa các nghị quyết của AIPA đi vào đời sống chính trị của từng nước nhanh hơn là mong mỏi của tất cả các nước ASEAN, trong đó có Việt Nam.

Một ấn tượng nữa tại cuộc họp lần này là cách tiếp cận rất riêng của AIPA trong việc tìm giải pháp cho các vấn đề đặt ra. Chẳng hạn, AIPA cho rằng cần nhấn mạnh những nét chung, những thứ đã làm nên sự khác biệt của người dân Đông Nam Á trong chương trình giáo dục của các nước, nhất là trong các môn lịch sử, văn hóa, địa lý. Từ đó mà tạo nỗ lực chung của các nước khu vực trong việc thực hiện các mục tiêu mà ASEAN đề ra. Hay như quan điểm của AIPA đặt con người vào trung tâm trong nỗ lực chống khủng bố, nỗ lực giảm đói nghèo, bất công, phân cách giàu – nghèo và nhiều vấn đề xã hội khác để không cho khủng bố lợi dụng.

Không thể thống kê hết sự phong phú và đa dạng của các sáng kiến được đưa ra tại Đại hội đồng lần này. Tất cả đều hướng tới mục đích chung làm sao đưa hoạt động của AIPA đi vào thực chất hơn, hiệu quả hơn và quan trọng nhất là khai thác ngày càng tốt hơn những tiềm năng của AIPA. Xê-bu sẽ không chỉ là “điểm đến du lịch” mà còn là nơi lưu giữ dấu ấn về ý chí và nỗ lực vượt khó của AIPA hướng tới mục tiêu vì một Đông Nam Á đoàn kết và vững mạnh vì sự hạnh phúc và phồn vinh của người dân.

MẠNH TƯỜNG

(Ghi chép của phóng viên báo QĐND tại Xê-bu)