Nạn nhân vụ thảm sát Ha-đi-tha
Dù bạo lực là chuyện thường nhật tại I-rắc, nhưng khi nhắc tới vụ thảm sát Ha-đi-tha, hầu như người nào cũng dựng tóc gáy. Cuộc bắn giết tàn bạo gần ba mươi phụ nữ và trẻ em của trung đội lính thủy đánh bộ Mỹ vào ngày 19-11-2005, đã bị dư luận thế giới lên án mạnh mẽ như một vụ Mỹ Lai mới. Thế nhưng, tờ Bưu điện Oa-sinh-tơn lại mới có một phát hiện gây kinh ngạc: trung sĩ chỉ huy vụ Ha-đi-tha đã từng được trao huân chương vì những chiến tích vẻ vang.

Đại úy Uy-li-am T.Ca-lốp, trong một bản báo cáo, đã viết rằng vụ việc xảy ra ngày 19-11-2005 tại Ha-đi-tha là cuộc kịch chiến của trung đội lính thủy đánh bộ với các tay súng phản kháng. Lực lượng Mỹ bị rơi vào ổ phục kích và dính bom gài vệ đường. Tuy nhiên, trung sĩ Phranh U-tơ-rích đã “dũng cảm”, “mưu trí’ chỉ huy đồng đội phản kích tiêu diệt đối phương đang ẩn nấp trong các tòa nhà. Do vậy, Đại úy U.Ca-lốp đã đề nghị cấp trên khen thưởng trung sĩ U-tơ-rích. Đại úy Ca-lốp là sĩ quan duy nhất được Bộ Tư lệnh Thủy quân lục chiến Mỹ cử xuống hiện trường nắm tình hình cụ thể sau khi báo chí bắt đầu lên tiếng về vụ thảm sát. Trong báo cáo gửi cấp trên, đại úy Ca-lốp kết luận rằng, trung đội của U-tơ-rích có xông vào nhà dân nhưng là để truy quét lực lượng phản kháng. Báo cáo của đại úy Ca-lốp không có một chữ nào đề cập đến cái chết thương tâm của đàn bà và trẻ em.

Trong khi đó, người dân tại Ha-đi-tha chắc sẽ không bao giờ quên được cảnh tượng lính Mỹ hùng hổ ập vào nhà, lạnh lùng xả súng vào đám đàn bà trẻ con đang hoảng loạn. Hành động tàn nhẫn của U-tơ-rích lại được Ca-lốp đánh giá cao vì cho rằng đó là “cách hành xử bình tĩnh”. Ca-lốp cũng báo cáo rằng, lực lượng Mỹ đã thu được rất nhiều thông tin tình báo quan trọng nhờ vụ tấn công Ha-đi-tha. “Lực lượng bị rơi vào ổ phục kích. Trung sĩ U-tơ-rích đã kiểm soát được tình hình và chỉ huy trung đội phản kích tiêu diệt một số tay súng cố tình chống cự. Quyết định của U-tơ-rích là hợp lý nhằm tránh gây thêm thương vong cho đồng đội và thường dân”, Ca-lốp viết trong bản đề nghị khen thưởng gửi tới Viện Khen thưởng Hải quân và Thủy quân lục chiến Mỹ. Điều đáng nói là Ca-lốp đã hoàn thành báo cáo và đề nghị khen thưởng rất nhanh. Theo nguyên tắc điều tra thì viên sĩ quan này phải làm việc hết sức cẩn trọng, đề phòng trung đội của U-tơ-rích báo cáo giả. Kể từ khi lên cấp đại úy vào tháng 5-2005, Ca-lốp ra sức bênh vực U-tơ-rích. Ca-lốp đã có những lời phê hết sức tốt đẹp vào báo cáo chiến trường của U-tơ-rích.

Tờ Bưu điện Oa-sinh-tơn còn có trong tay báo cáo thường kỳ của U-tơ-rích. Báo cáo này cho thấy, cấp trên tin rằng hành động của U-tơ-rích và đồng đội tại Ha-đi-tha là đúng. Đó cũng là lý do tại sao U-tơ-rích được đề nghị thăng cấp hạ sĩ quan. Chỉ huy tiểu đoàn, trung đoàn phê chuẩn đề nghị này và đã chuyển lên tham mưu sư đoàn xem xét. Tuy nhiên, ngày 29-8, trung tá Xcốt Pha-dê-kát, người phát ngôn của Quân đoàn thủy quân lục chiến Mỹ tại I-rắc nói rằng, cơ quan tham mưu của lực lượng này không lưu trữ bất kỳ văn bản giấy tờ nào cho thấy đã khen thưởng, hay thăng chức cho trung sĩ U-tơ-rích.

Hiện Ca-lốp và cả trung đội lính thủy đánh bộ do U-tơ-rích chỉ huy đang bị Cơ quan điều tra tội phạm Hải quân thẩm vấn. Tuy nhiên, cả nhóm người này vẫn một mực cho rằng sự việc xảy ra ở Ha-đi-tha chỉ là “tai nạn chiến tranh”. Cho đến nay, gần một năm sau vụ việc, chưa có một cá nhân liên đới nào bị xử lý. Ông Giôn Xíp-tôn, một nhà nghiên cứu cao cấp của tổ chức nhân quyền Human Rights Watch nói rằng việc thường dân lính Mỹ bị sát hại tại Ha-đi-tha là điều rõ như ban ngày. “Nhiều thường dân bị chết như vậy tại sao quân đội Mỹ không điều tra cặn kẽ ngay từ ban đầu. Phải chăng họ muốn cho “chìm xuồng”? Dù việc thường dân Ha-đi-tha bị giết là vô tình hay hữu ý thì cũng cần phải đặt câu hỏi liệu quân đội Mỹ có tự kiểm soát được hành động của mình hay không”, ông Xíp-tôn nói.

ĐẶNG NGUYỄN