(Bài viết của phóng viên báo Quân đội nhân dân gửi từ Hen-xinh-ki)

Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng tại phiên khai mạc ASEM - 6. (Ảnh: Reuters)

Việt Nam là một trong 26 thành viên sáng lập của ASEM và là chủ nhà của Hội nghị cấp cao ASEM-5 vốn được đánh giá cao trong tiến trình ASEM suốt 10 năm qua. Sự hiện diện của Thủ tướng chính phủ Việt Nam Nguyễn Tấn Dũng tại ASEM-6 lần này cùng những phát biểu của Thủ tướng được hoan nghênh nhiệt liệt trên nền tảng uy tín và những thành tựu về chính trị, kinh tế, xã hội, đối ngoại mà Việt Nam giành được trong những năm qua. Mọi hoạt động của Thủ tướng tại Hen-xinh-ki đều hướng tới phát huy vai trò tích cực và chủ động của Việt Nam trong tham gia hợp tác ASEM, triển khai chính sách đối ngoại rộng mở, đa phương hoá, đa dạng hoá, tích cực và chủ động hội nhập quốc tế và khu vực mà Đảng và Nhà nước đã xác định.

Góp phần thúc đẩy dòng chảy toàn cầu

ASEM-5 để lại tầm vóc ngoại giao Việt Nam trong xử lý một số vấn đề giữa hai châu lục, làm thực chất và sống động trong các quá trình ASEM. Kinh nghiệm của Việt Nam về xử lý các vấn đề đã được Phần Lan nghiên cứu kỹ để áp dụng trong tổ chức hội nghị ASEM-6, mà theo lời Tổng thống Phần Lan T. Ha-lô-nen, đây là hội nghị quốc tế lớn nhất được tổ chức tại đất nước của ông già Tuyết. Sự đóng góp thiết thực của Việt Nam đối với ASEM đang tiếp tục được ghi nhận và đánh giá cao. Ra đời từ 10 năm trước, ASEM muốn đề cao vai trò của mình không chỉ trong hợp tác giữa hai châu lục theo các lĩnh vực đã được xác định, mà còn muốn tham gia giải quyết các vấn đề toàn cầu, đó là chống khủng bố, tội phạm, dịch bệnh, thiên tai, môi trường, khí hậu…Vừa thúc đẩy quan hệ Á-Âu, ASEM vừa muốn tìm giá trị của mình trong dòng chảy toàn cầu. Việt Nam đã và đang tiếp tục không chỉ hoà mình vào mà còn góp phần thúc đẩy dòng chảy ấy.

Chính ASEM-5 tại Hà Nội đã làm các hoạt động chung và đối thoại trở nên sâu sắc hơn, và vượt qua đó để đi vào hợp tác thực chất hơn, các thành viên đã trở nên gắn bó với nhau hơn. Ngay trong phiên khai mạc ASEM-6, vì lí do thời gian, nước chủ nhà rất khó khăn trong việc xếp lịch phát biểu cho các trưởng đoàn vì ai cũng muốn phát biểu. Vậy mà Phần Lan ưu ái xếp Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng - chủ nhà của ASEM-5 phát biểu thứ hai ngay sau thủ tướng của nước chủ nhà. Bài phát biểu của Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng được hoan nghênh nhiệt liệt bởi nó hàm chứa đánh giá sâu sắc về 10 năm hoạt động của ASEM, các quan điểm thúc đẩy hợp tác và phương hướng phát triển của ASEM trong tương lai. Bài phát biểu này được phân phát cho từng đại biểu, rồi lập tức được tung lên trang web của ASEM-6, và sau đó đã được các hãng thông tấn lớn trên thế giới trích đăng với những bình luận, đánh giá tích cực. Tại ASEM-6, Việt Nam đã đưa ra hai sáng kiến: Tổ chức Diễn đàn về chính sách an ninh năng lượng và Xuất bản Báo cáo định kỳ về thương mại và đầu tư trong ASEM, và tham gia nhiều đồng sáng kiến khác. Đó là những vấn đề thiết thực trong hợp tác, được các thành viên ASEM hoan nghênh và ủng hộ. Sự quan tâm và đóng góp to lớn của Việt Nam trong ASEM qua ASEM-5 ở Hà Nội đang tiếp tục ghi dấu ấn và những nội dung của ASEM-5, bao gồm hàng loạt sáng kiến và đồng sáng kiến của Việt Nam đang tiếp tục được các thành viên ủng hộ triển khai thực hiện trong nhiều năm tới. Đóng góp lớn nhất của Việt Nam trong hợp tác Á-Âu phải kể tới việc tổ chức thành công ASEM-5, đưa ra những quyết định mở ra hướng mới cho hợp tác ASEM, chủ động sắp xếp, điều hoà lợi ích giữa các thành viên, giải quyết tốt vấn đề mở rộng thành viên, góp phần quan trọng duy trì sự phát triển của tiến trình, đoàn kết các nước trong khối ASEAN. đóng góp của Việt Nam trong cả đối thoại chính trị, hợp tác kinh tế và các lĩnh vực hợp tác khác được đánh giá là toàn diện. Chính vì vậy, Thủ tướng Ma-lai-xi-a khi ấy coi “Việt Nam là hạt nhân của đoàn kết, là đối tác của hoà bình, là nhân tố thúc đẩy phát triển”.

Chủ động và thiết thực

Trong ba ngày làm việc ở Hen-xinh-ki, ngoài các hoạt động chính thức trong khuôn khổ ASEM-6, Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng hầu như không có nhiều thời gian nghỉ ngơi bởi quá bận bịu với các cuộc gặp gỡ đa phương và song phương bên lề hội nghị. Phó Thủ tướng kiêm Bộ trưởng Ngoại giao Phạm Gia Khiêm và các thành viên chính thức khác của đoàn đại biểu cấp cao nước ta tham dự hội nghị cũng trong tình trạng như vậy. Giới báo chí, vì thế, cũng bị cuốn theo từ sáng đến đêm. Một số cuộc gặp song phương đã phải tiến hành chậm lại hoặc được hoãn vào dịp khác vì thời gian không cho phép. Điều dễ nhận thấy là tại tất cả các cuộc gặp bên lề hội nghị này, Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng và các vị lãnh đạo của các nước đối tác đều bàn bạc những vấn đề cụ thể trong quan hệ song phương hoặc đa phương chứ không chỉ thăm hỏi nhau mang tính lễ tân.

Hai thủ tướng Việt Nam và Trung Quốc đề cập trực tiếp tới việc đặt ra chỉ tiêu kim ngạch thương mại mới giữa hai nước, các vấn đề liên quan tới việc triển khai cắm mốc phân định biên giới, thúc đẩy đàm phán phân định và hợp tác ở vùng biển ngoài cửa Vịnh Bắc Bộ và đàm phán về vấn đề biển giữa hai nước; sự ủng hộ và chia sẻ kinh nghiệm của Trung Quốc đối với Việt Nam trong việc gia nhập WTO, vấn đề xây dựng hai hành lang, một vành đai kinh tế… Trong cuộc gặp Thủ tướng Séc, hai bên thảo luận về 6 dự án hợp tác Séc - Việt tại Việt Nam. Năm vị thủ tướng Việt Nam, Cam-pu-chia, Ma-lai-xi-a, Xin-ga-po và Thái Lan thảo luận trực tiếp vào đề nghị của Thủ tướng Cam-pu-chia Hun Xen về dự án xây dựng đường sắt xuyên Á qua 5 nước này tới Côn Minh (Trung Quốc). Các nhà lãnh đạo thành viên ASEM châu Á cũng đã gặp nhau thoả thuận về giới thiệu các ứng cử viên châu Á để ASEM kết nạp trong hội nghị cấp cao lần sau. Trong các cuộc gặp gỡ Tổng thống Pháp Si-rắc, hai nhà lãnh đạo đã bàn tới thoả thuận hợp tác kinh tế Pháp-Việt sắp được ký kết, về dự án hợp tác ba bên (Pháp – Việt - một nước châu Phi). Thủ tướng Đức Mơ-ken cùng Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng thảo luận về việc Việt Nam tạo thuận lợi cho các doanh nghiệp Đức, dự án xây dựng tầu điện ngầm ở thành phố Hồ Chí Minh, tạo điều kiện cho người Việt làm ăn sinh sống ở Đức, Đức phản đối EC áp thuế chống bán phá giá giày mũ da của Việt Nam…

Đoàn cấp cao Việt Nam và Pháp trao đổi trong khuôn khổ ASEAM -6. (Ảnh:Reuters)

Trong cuộc gặp Thủ tướng Nhật Bản Côi-dư-mi, nhiều vấn đề hợp tác song phương, trong đó nhấn mạnh tới cuộc đàm phán chính thức về hợp tác kinh tế song phương sắp tới; thoả thuận thúc đẩy quan hệ Việt-Nhật đã được đề cập và các mối quan hệ Việt Nhật sẽ được thúc đẩy theo phương châm “Đồng hành đồng tiến, đối tác tin cậy, ổn định lâu dài”. Gặp Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng, Thủ tướng Ba Lan Ca-chin-xki thông báo chính phủ Ba Lan đang xem xét dành khoản vốn tín dụng 290 triệu USD giúp Việt Nam phát triển công nghiệp đóng tàu biển. Thủ tướng Hà Lan tuyên bố sẽ tiếp tục dành viện trợ phát triển cho Việt Nam và muốn thúc đẩy quan hệ với Việt Nam trong lĩnh vực nông nghiệp, thương mại và giáo dục. Thủ tướng Lúc-xăm-bua tuyên bố ủng hộ Việt Nam trong xuất khẩu giày mũ da sang EC, muốn hai bên có quan hệ hợp tác hàng không. Các vấn đề được đặt ra trong các cuộc gặp rất cụ thể với mục đích thúc đẩy quan hệ hợp tác tốt đẹp. Các đối tác đều ủng hộ Việt Nam trong trở thành thành viên không thường trực của HĐBA LHQ khoá 2008-2009.

Sự nổi lên của Việt Nam trên diễn đàn quốc tế nhờ uy tín vốn có và thành công trong công cuộc đổi mới hai thập niên vừa qua đã khiến bạn bè và đối tác quốc tế chủ động tìm đến với Việt Nam. Cùng với đó, Việt Nam đang chủ động tìm tới các đối tác để hợp tác cùng có lợi, chủ động là bạn, là đối tác tin cậy với tất cả các nước vì lợi ích dân tộc và vì lợi ích chung./.

KIM TÔN