Đến nay, Iran vẫn phủ nhận mọi tham vọng vũ khí hạt nhân bị cáo buộc. Trong đó có cáo buộc cho rằng nước này đã tích trữ một lượng uranium được làm giàu đến gần mức độ tinh khiết cần thiết để chế tạo bom. Mỹ đã tấn công 3 địa điểm hạt nhân quan trọng của Iran vào tháng Sáu năm ngoái, gây ra thiệt hại trên diện rộng và khiến tình trạng của kho dự trữ này vẫn chưa rõ ràng. Giờ đây, chưa đầy một năm sau, Mỹ đang tiến hành một chiến dịch quân sự nhằm vào Iran. 

Vậy Iran đang tiến gần đến việc chế tạo vũ khí hạt nhân đến mức nào, và liệu họ có đang chế tạo một loại vũ khí như vậy không?

Trong những năm gần đây, Iran đã nhanh chóng gia tăng lượng uranium được làm giàu cao. Tính đến giữa tháng 6-2025, ngay trước các cuộc tấn công của Mỹ cùng tháng, Iran đã làm giàu khoảng 972 pound uranium đến độ tinh khiết 60%, theo ước tính của Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA). Mức này chỉ cách uranium làm giàu 90% cấp độ vũ khí một bước ngắn.

Cơ quan Tình báo Quốc phòng Mỹ (DIA) ước tính hồi tháng 5 năm ngoái rằng Iran sẽ chỉ cần "có lẽ chưa đến một tuần" để sản xuất đủ uranium cấp độ vũ khí để chế tạo quả bom đầu tiên, nếu nước này quyết định làm vậy. Việc chế tạo một quả bom thực sự có thể mất nhiều thời gian hơn. Một bản tóm tắt tình báo khác từ năm ngoái cho thấy Iran có thể chế tạo một thiết bị hạt nhân trong vòng 3 đến 8 tháng, trừ khi gặp phải sự chậm trễ về kỹ thuật hoặc hậu cần.

Tuy nhiên, điều chưa rõ ràng là liệu Iran đã quyết định chế tạo vũ khí hạt nhân hay chưa. Iran được cho là đã ngừng chương trình vũ khí hạt nhân của mình vào năm 2003, và cộng đồng tình báo Mỹ đã đánh giá vào mùa xuân năm ngoái rằng chương trình này chưa được khởi động lại.

"Iran gần như chắc chắn không sản xuất vũ khí hạt nhân, nhưng Iran đã thực hiện các hoạt động trong những năm gần đây giúp nước này có vị thế tốt hơn để sản xuất chúng, nếu họ lựa chọn làm vậy", DIA cho biết vào tháng 5.

Ngày 18-2, khi được hỏi liệu IAEA có thấy bất kỳ dấu hiệu nào cho thấy Iran hiện đang nghiên cứu phát triển vũ khí hạt nhân hay không, Tổng giám đốc IAEA, Rafael Grossi, đã trả lời trên một kênh truyền hình Pháp rằng họ chưa thấy.

Ảnh vệ tinh cho thấy các lối vào đường hầm bị phủ đất hồi đầu tháng này tại khu phức hợp hạt nhân Isfahan của Iran. Ảnh: Reuters

Về phần mình, Iran từ lâu đã khẳng định rằng chương trình hạt nhân của họ hoàn toàn vì mục đích hòa bình và họ không có ý định phát triển vũ khí hạt nhân.

Kho dự trữ uranium của Iran bao gồm uranium được làm giàu vượt xa mức cần thiết cho hầu hết các mục đích phi quân sự như năng lượng hạt nhân hoặc ứng dụng y tế. IAEA cho biết vào tháng 5 rằng Iran hiện là "quốc gia không có vũ khí hạt nhân duy nhất sản xuất ra vật liệu hạt nhân như vậy".

Các cuộc không kích hồi tháng 6 năm ngoái nhắm vào các cơ sở làm giàu uranium Fordo và Natanz của Iran và một địa điểm nghiên cứu gần thành phố Isfahan. Hiện chưa rõ các cuộc tấn công đã gây thiệt hại đến chương trình hạt nhân của Iran đến mức nào. Ông Donald Trump từ lâu đã nói rằng các cuộc tấn công đã "phá hủy" ba địa điểm hạt nhân, làm chậm tiến độ chương trình "về cơ bản là hàng thập kỷ".

Ông Grossi nói với CBS News vào tháng 6 rằng các cuộc tấn công đã gây ra "thiệt hại nghiêm trọng" nhưng không phải "thiệt hại hoàn toàn". Trong cuộc phỏng vấn với đài truyền hình Pháp hồi tháng Hai, ông Grossi cho biết vật liệu hạt nhân của Iran "vẫn còn đó, với số lượng lớn", bất chấp các cuộc tấn công của Mỹ, mặc dù "một số có thể khó tiếp cận hơn".

Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio nói với các phóng viên vào ngày 25-2 rằng Iran hiện cũng không làm giàu uranium, mặc dù ông cáo buộc rằng "họ đang cố gắng đạt đến điểm mà cuối cùng họ có thể làm được điều đó". Hình ảnh vệ tinh từ cuối tháng Giêng cho thấy mái nhà được xây dựng trên các tòa nhà bị hư hại tại các địa điểm Natanz và Isfahan, có khả năng cho thấy nỗ lực của Iran nhằm cứu vớt bất kỳ vật liệu còn lại nào.

Một báo cáo của IAEA đánh giá rằng Iran đang tiến hành các hoạt động không rõ ràng tại các địa điểm hạt nhân bị Mỹ ném bom. IAEA cho biết, họ đã rút các thanh tra viên của mình khỏi Iran vì lý do an toàn ngay sau các cuộc tấn công hồi tháng Sáu, và Iran đã đình chỉ hợp tác với cơ quan này vào tháng sau đó. Cơ quan này cho biết vào tháng 11 rằng họ đã có thể tiến hành một số cuộc thanh tra trong những tháng sau các cuộc tấn công, nhưng không phải tại bất kỳ địa điểm nào bị lực lượng Mỹ tấn công.

Iran đã hạ thấp tầm quan trọng của các cuộc tấn công, lập luận rằng chúng không xóa sổ khả năng công nghệ của nước này. "Đúng, các ông đã phá hủy các cơ sở, các máy móc", Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi nói với Fox News. Nhưng ông cũng nhấn mạnh rằng “công nghệ không thể bị ném bom và quyết tâm cũng không thể bị ném bom”.

Chương trình hạt nhân của Iran đã có từ nhiều thập kỷ trước, với một số hoạt động nghiên cứu ban đầu diễn ra dưới thời chính phủ đồng minh của Mỹ kiểm soát đất nước trước Cách mạng Hồi giáo năm 1979. Theo IAEA, đến giữa thập kỷ 1980, Iran bắt đầu phát triển - hoặc mua trên thị trường chợ đen - công nghệ cần thiết để chế tạo máy ly tâm làm giàu uranium.

Tham vọng của nước này đã gây ra áp lực quốc tế mạnh mẽ bắt đầu từ năm 2002, khi một nhóm chống chế độ cáo buộc Iran đã bí mật xây dựng hai cơ sở hạt nhân. Chính quyền của cựu Tổng thống George W. Bush sau đó cáo buộc Iran đang nghiên cứu phát triển tên lửa có khả năng mang đầu đạn hạt nhân.

IAEA cho biết rằng, cho đến năm 2003, Iran có một "chương trình có cấu trúc" để thực hiện "các hoạt động liên quan đến việc phát triển thiết bị nổ hạt nhân". Cơ quan này cho biết thêm rằng một số hoạt động đó có mục đích quân sự và phi quân sự, nhưng một số "đặc thù dành cho vũ khí hạt nhân". Mặc dù đánh giá của tình báo Mỹ cho rằng Iran đã ngừng nỗ lực phát triển vũ khí hạt nhân vào năm 2003, nhưng nước này đã nối lại việc làm giàu uranium vào nhiều thời điểm sau đó. Kết quả là, Iran đã phải đối mặt với nhiều năm trừng phạt ngày càng nghiêm ngặt.